Ανάλυση Economist: Γιατί ο Τραμπ πρέπει να δώσει τέλος στον πόλεμο τώρα

Σε αυτόν τον πόλεμο, ο στόχος του Ισραήλ είναι σαφής: να εξουδετερώσει την απειλή που αποτελεί το καθεστώς του Ιράν

Ο Economist στην ανάλυσή του, θεωρεί ότι ο πρόεδρος Τραμπ πρέπει σύντομα να δώσει τέλος στην εκστρατεία του εναντίον του Ιράν. Και ο λόγος είναι ότι αυτή τη στιγμή, οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, έχουν γονατίσει στην κυριολεξία την πολεμική μηχανή της Τεχεράνης, που αδυνατεί - ακόμα και όταν στέλνει κάποιους πυραύλους που διαθέτει ακόμα στις χώρες του Κόλπου- να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τη χώρα και τον πληθυσμό της. Το Ιράν δεν ήταν ποτέ πιο αδύναμο, δεν αποτελεί πια τον κίνδυνο που αποτελούσε κυρίως για το Ισραήλ.

Συνεπώς ο πόλεμος μπορεί να πάρει ένα τέλος εδώ, αφού αφενός οι οικονομικές επιπτώσεις είναι ήδη σημαντικές, αφετέρου μια συνέχιση του πολέμου και η πλήρης κατάρρευση του Ιράν και της ηγεσίας του, μπορεί να οδηγήσει το Ιράν στο χάος και στον εμφύλιο, γεγονός που θα σημάνει μια διαρκή αναταραχή για όλη τη Μέση Ανατολή, με δραματικές συνέπειες για όλους τους γείτονες της χώρας.

Γράφει ο Economist

"Είναι σπάνιο ένας αρχηγός κυβέρνησης να διατάξει τη δολοφονία ενός άλλου. Ωστόσο, στις 28 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έκαναν ακριβώς αυτό, σκοτώνοντας τον 86χρονο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο αποκεφαλισμός του ιρανικού καθεστώτος δείχνει πόσο μεγάλη και καταστροφική ήταν η επιτυχία της "Επιχείρησης Epic Fury". Ωστόσο, τη θέση του κ. Χαμενεΐ ανέλαβε αμέσως ένα τρίο. Ο επόμενος ανώτατος ηγέτης θα ονομαστεί και θα ανακοινωθεί σύντομα – ίσως να είναι ο ίδιος ο γιος του, εκτός αν σκοτωθεί και αυτός.

Αυτό όμως σημαίνει κάτι ανησυχητικό: ότι η επιχείρηση αποτυγχάνει να επιτύχει τους πολιτικούς της στόχους.

Είναι αφελές να λέμε, όπως κάνουν ορισμένοι υποστηρικτές του κ. Τραμπ, ότι επειδή ο κ. Χαμενεΐ ήταν κακός (και σίγουρα ήταν), οποιοσδήποτε πόλεμος έχει νόημα. Όταν διοικείς μια μηχανή τόσο θανατηφόρα και συντριπτική όσο οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, ενωμένες σε αυτή την επιχείρηση με τις "ιδιαίτερα μαχητικές" Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις, έχεις την ιδιαίτερη ευθύνη να καθορίσεις τι θέλεις να επιτύχεις. Αυτό δεν είναι μόνο ηθική απαίτηση, αλλά και πρακτική. Οι πολεμικοί στόχοι ορίζουν πώς θα γίνει και θα εξελιχθεί η εκστρατεία, καθορίζουν τις θυσίες που επιβάλλει το κράτος στον ίδιο του τον λαό και στον εχθρό και αποφασίζουν πότε πρέπει να τελειώσει η μάχη.

Ο στόχος του Ισραήλ είναι να εξουδετερώσει το Ιράν

Σε αυτόν τον πόλεμο, ο στόχος του Ισραήλ είναι σαφής: να εξουδετερώσει την απειλή που αποτελεί το καθεστώς του Ιράν. Αντίθετα, ο κ. Τραμπ και το υπουργικό του συμβούλιο έχουν κάνει μια σειρά από ασαφείς δηλώσεις για τους στόχους του πολέμου– σχετικά με τους πυραύλους του Ιράν, τα πυρηνικά όπλα, την αλλαγή καθεστώτος, την συμμαχία με το Ισραήλ, την "αίσθηση" ότι το Ιράν επρόκειτο να επιτεθεί και την εκδίκηση μετά από δεκαετίες εχθρότητας. Από πολιτική άποψη, η ασάφεια δίνει στον κ. Τραμπ περιθώρια ελιγμών. Στρατηγικά, η αποτυχία του να εξηγήσει τον σκοπό της επιχείρησης Epic Fury αποτελεί τη μεγαλύτερη αδυναμία του.

Το αποτέλεσμα είναι ένας πόλεμος με διχασμένη προσωπικότητα. Η μία πλευρά είναι επιχειρησιακή. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν καταστρέψει το ναυτικό του Ιράν και έχουν καθηλώσει την αεροπορία του. Καταστρέφουν την πυραυλική του ικανότητα και τη βιομηχανία όπλων του και στοχεύουν το καθεστώς και τους βίαιους εκτελεστές του. Η κυριαρχία στους αιθέρες σημαίνει ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορούν να πολεμούν κατά βούληση. Τα αντιαεροπορικά συστήματα προστατεύουν τις βάσεις και τις πόλεις στο Ισραήλ και στις χώρες του Κόλπου, ακόμη και όταν το Ιράν επιτίθεται σε πολλούς στόχους ταυτόχρονα. Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, υπάρχουν αρκετά αντιαεροπορικά συστήματα και προστατεύουν τόσο το Ισραήλ όσο και τις χώρες του Κόλπου.

Η άλλη όψη αυτού του πολέμου είναι πολιτική και προκύπτει από τη στρατηγική του Ιράν, η οποία αποσκοπεί στο να σπείρει αμφιβολίες και σύγχυση. Η επιβίωση του καθεστώτος θα θεωρηθεί νίκη για τους Αγιατολάχ. Μέχρι στιγμής, αυτό επιτυγχάνεται. Αντί να καταρρεύσει, το καθεστώς σπεύδει "να κλιμακώσει οριζόντια τις ενέργειές του" – ένας κομψός τρόπος για να πούμε ότι επιτίθεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Αυτό έχει μια σειρά από συνέπειες.

Μία από αυτές είναι ότι πολλές άλλες χώρες εμπλέκονται πλέον στον πόλεμο. Το Ιράν έχει επιτεθεί στα κράτη του Κόλπου, τα οποία έχουν οικοδομήσει το μέλλον τους και την οικονομία τους, στο να αποτελέσουν καταφύγια από το χάος που έχει καταλάβει την υπόλοιπη Μέση Ανατολή. Μάχες έχουν ξεσπάσει και στο Λίβανο, καθώς το Ισραήλ συντρίβει τη Χεζμπολάχ, τον κύριο εκπρόσωπο του Ιράν. Η Γαλλία και η Βρετανία θα υπερασπιστούν τις βάσεις τους από επιθέσεις. Στις 4 Μαρτίου, οι αεροπορικές άμυνες του ΝΑΤΟ κατέρριψαν έναν ιρανικό πύραυλο που κατευθυνόταν προς την Τουρκία.

Οι οικονομικές συνέπειες

Μια άλλη συνέπεια είναι οικονομική. Το Ιράν προσπάθησε να κλείσει το στενό του Ορμούζ, διακόπτοντας περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Έχει επίσης χτυπήσει ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου συγκροτήματος υγροποίησης φυσικού αερίου στον κόσμο και του μεγαλύτερου διυλιστηρίου της Σαουδικής Αραβίας. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent έχει αυξηθεί κατά 14% από τις 27 Φεβρουαρίου, φτάνοντας τα 83 δολάρια το βαρέλι. Μια μεγαβατώρα φυσικού αερίου στην Ευρώπη κοστίζει 54 ευρώ (63 δολάρια), πάνω από 70% περισσότερο από την προηγούμενη εβδομάδα.

Καθώς οι ασιατικοί αγοραστές αγωνίζονται για προμήθειες, οι τιμές ενδέχεται να αυξηθούν περαιτέρω. Η παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να υποστεί ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα. Εάν το πετρέλαιο φτάσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, η αύξηση του ΑΕΠ ενδέχεται να μειωθεί κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες και ο πληθωρισμός να αυξηθεί κατά 1,2 μονάδες.

Η τρίτη πιθανή συνέπεια είναι το χάος στο εσωτερικό του Ιράν. Περίπου το 40% των 90 εκατομμυρίων κατοίκων του ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες, όπως Άραβες, Αζέροι, Μπαλούχοι, Κούρδοι και Λούροι. Η Αραβική Άνοιξη έδειξε πώς μπορούν να καταρρεύσουν οι χώρες. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ασκούν πίεση στο καθεστώς υποστηρίζοντας τους Κούρδους αντάρτες – μια απερίσκεπτη ιδέα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έξαρση του περσικού εθνικισμού ή σε εμφύλιο πόλεμο. Ο κ. Τραμπ μπορεί να μην ενδιαφέρεται για αυτό, αλλά δεν πρέπει να αγνοήσει τις επιπτώσεις μιας κρίσης που θα μπορούσε να επεκταθεί και πέρα από τα σύνορα του Ιράν στα κράτη του Κόλπου, το Ιράκ, τη Συρία και την Τουρκία.

Ο ναρκισσισμός του κ. Τραμπ

Ο κίνδυνος είναι ότι ο κ. Τραμπ δεν θα αντέξει να παραιτηθεί από το σχέδιο να υποτάξει το Ιράν, όσο οι αγορές και οι δημοσκοπήσεις του αρνούνται την αναγνώριση που τόσο επιθυμεί – και αυτό μπορεί να διαρκέσει όσο το Ιράν μπορεί να εκτοξεύει έστω και σποραδικά πυραύλους και drones. Σήμερα, μόλις το ένα τρίτο των Αμερικανών τάσσεται υπέρ της επέμβασης στο Ιράν (το 90% υποστήριξε την εισβολή στο Αφγανιστάν το 2001). Η Αμερική μπορεί να είναι εξαγωγέας ενέργειας, αλλά οι ψηφοφόροι της απεχθάνονται την ακριβή βενζίνη. Ο κ. Τραμπ μπορεί να μπει στον πειρασμό να επιδιώξει μια αναμφισβήτητη νίκη, βομβαρδίζοντας το καθεστώς μέχρι να εξαφανιστεί. Αλλά ακόμη και με τη στρατιωτική δύναμη της Αμερικής, μπορεί να μην πετύχει. Εν τω μεταξύ, όλοι αυτοί οι κίνδυνοι θα συνεχίσουν να βλάπτουν την περιοχή και την παγκόσμια οικονομία.

Ο κ. Τραμπ θα έκανε καλύτερα να περιορίσει τους πολεμικούς του στόχους. Ο στόχος του θα πρέπει να είναι να υποβαθμίσει τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν και μετά να σταματήσει. Έχει σχεδόν φτάσει εκεί.

Κάποιοι θα υποστηρίξουν ότι η δουλειά θα είναι μισή. Προφανώς, το να αφήσει το καθεστώς ως πληγωμένο θηρίο θα ήταν απογοητευτικό για τον καταπιεσμένο ιρανικό λαό. Ακόμα και αν ο κ. Τραμπ θέλει ειρήνη, το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει να επιτίθεται για λίγο, τουλάχιστον, απολαμβάνοντας το καθεστώς του ως σύμβολο της αντι-αμερικανικής αντίστασης.

Το καθεστώς που θα επιβιώσει μπορεί να απορρίψει μια πυρηνική συμφωνία — στην πραγματικότητα, όπως και η Βόρεια Κορέα, μπορεί να θεωρήσει ότι η βόμβα είναι η μόνη του προστασία. Αν ξαναχτίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, ο κ. Τραμπ μπορεί να χρειαστεί να ξαναχτυπήσει σε λίγους μήνες ή χρόνια. Είναι μια ζοφερή προοπτική. Αλλά θα ήταν καλύτερο για την Αμερική να κηρύξει νωρίς τη νίκη της παρά να βγει κουρασμένη από έναν μη δημοφιλή πόλεμο λόγω εξάντλησης.

Λιγότερη οργή, περισσότερη προνοητικότητα

Αυτά είναι τα αποτελέσματα της παρορμητικής προσέγγισης του κ. Τραμπ. Πριν από αυτόν τον πόλεμο, το καθεστώς του Ιράν ήταν πιο αδύναμο από ποτέ στα 47 χρόνια της ιστορίας του: θα μπορούσε να είχε πέσει χωρίς να χρειαστεί ούτε μία αμερικανική βόμβα. Ο κ. Τραμπ μπορεί να είναι τυχερός, αλλά είναι πιο πιθανό (αντι για μια νίκη στο Ιράν με αλλαγή καθεστώτος) να καταλήξει να αντιμετωπίσει περιφερειακό χάος ή έναν νέο σκληροπυρηνικό ηγέτη. Περιτριγυρισμένος από αυλικούς, ο κ. Τραμπ έχει γίνει απερίσκεπτος στη δεύτερη θητεία του. Οι προσπάθειες να αρπάξει κάθε ευκαιρία όποτε βλέπει αδυναμία είναι επικίνδυνες. Η Αμερική χρειάζεται μια στρατηγική στο Ιράν, όπως χρειάζεται και στον υπόλοιπο κόσμο.