Σημείο καμπής στην αντιδικτατορική αντίσταση αποτέλεσε η εξέγερση του Πολυτεχνείου, τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου του 1973, που σηματοδότησε την αιματηρή καταστολή από το καθεστώς της χούντας.
Πίσω από τα γεγονότα εκείνων των ημερών βρίσκονται ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν, οικογένειες που βυθίστηκαν στο πένθος και θύματα των οποίων τα ονόματα αποτελούν πλέον μέρος της ιστορικής μνήμης.
Παρά τις διαφορετικές εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν αμέσως μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, η ιστορική έρευνα έχει καταφέρει να αποσαφηνίσει σε σημαντικό βαθμό τον αριθμό των νεκρών. Ανάμεσα στα θύματα, ιδιαίτερη θέση έχουν οι 24 επώνυμοι νεκροί, δηλαδή οι άνθρωποι των οποίων η ταυτότητα και οι συνθήκες θανάτου έχουν τεκμηριωθεί.
Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον τότε διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, δρ. Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, έχουν καταγραφεί 24 πλήρως τεκμηριωμένες περιπτώσεις επώνυμων νεκρών. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί 16 ανώνυμες περιπτώσεις ανθρώπων που θεωρείται βάσιμα ότι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των γεγονότων.
Η έρευνα ξεκίνησε το 2002 και τα πρώτα αποτελέσματά της δημοσιοποιήθηκαν το 2003, ενώ αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων ακολούθησε το 2004. Η καταγραφή βασίστηκε σε ιστορικά τεκμήρια, μαρτυρίες και στοιχεία από τη δικαστική διερεύνηση της περιόδου.
Οι 24 επώνυμοι νεκροί δεν ήταν όλοι φοιτητές ή άνθρωποι που βρίσκονταν μέσα στο Πολυτεχνείο. Ανάμεσά τους υπήρχαν εργαζόμενοι, μαθητές, ηλικιωμένοι, επαγγελματίες αλλά και άνθρωποι που βρέθηκαν τυχαία στον δρόμο, στο σπίτι τους ή κοντά στις εστίες των συγκρούσεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και το ίδιο το καθεστώς της χούντας, αμέσως μετά την επέμβαση του στρατού και την εκκένωση του Πολυτεχνείου, είχε αναγνωρίσει επίσημα την ύπαρξη τεσσάρων νεκρών κατά τη διάρκεια των αιματηρών γεγονότων.
Τα ονόματα των 24 επώνυμων νεκρών του Πολυτεχνείου
Σύμφωνα με τον κατάλογο της ιστορικής έρευνας του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, τα 24 θύματα καταγράφονται με χρονολογική σειρά ως εξής:
1. Σπυρίδων Κοντομάρης - 57 ετών
Δικηγόρος και πρώην βουλευτής Κέρκυρας με την Ένωση Κέντρου. Στις 16 Νοεμβρίου 1973, στη διασταύρωση των οδών Γεωργίου Σταύρου και Σταδίου, επηρεάστηκε από τα δακρυγόνα που χρησιμοποιούσε η αστυνομία κατά των διαδηλωτών και υπέστη έμφραγμα του μυοκαρδίου.
2. Διομήδης Κομνηνός - 17 ετών
Μαθητής, ο οποίος τραυματίστηκε θανάσιμα από πυρά στη διασταύρωση των οδών Αβέρωφ και Μάρνη, το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου. Η σφαίρα τον χτύπησε στην καρδιά, ενώ βρισκόταν μαζί με άλλους διαδηλωτές.
3. Σωκράτης Μιχαήλ - 57 ετών
Εργαζόταν ως εμπειρογνώμονας ασφαλιστικής εταιρείας. Το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου, στην περιοχή μεταξύ των οδών Μπουμπουλίνας και Σόλωνος, υπέστη σοβαρό καρδιακό επεισόδιο έπειτα από έκθεση στα δακρυγόνα της αστυνομίας.
4. Toril Margrethe Engeland - 22 ετών
Νορβηγίδα φοιτήτρια από την πόλη Μόλντε. Το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου τραυματίστηκε θανάσιμα στο στήθος από πυρά της φρουράς του υπουργείου Δημόσιας Τάξης.
5. Βασίλειος Φάμελλος - 26 ετών
Ιδιωτικός υπάλληλος, με καταγωγή από τον Πύργο Ηλείας. Τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου, ενώ βρισκόταν στην Αθήνα.
6. Γεώργιος Σαμούρης - 22 ετών
Φοιτητής του Παντείου Πανεπιστημίου, με καταγωγή από την Πάτρα. Στις 16 Νοεμβρίου, στην ευρύτερη περιοχή του Πολυτεχνείου, στις οδούς Καλλιδρομίου και Ζωσιμάδων, δέχθηκε πυροβολισμό στον τράχηλο και υπέκυψε στα τραύματά του.
7. Δημήτριος Κυριακόπουλος - 35 ετών
Οικοδόμος με καταγωγή από τα Καλάβρυτα. Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων στην περιοχή του Πολυτεχνείου δέχθηκε χτυπήματα από αστυνομικούς με συμπαγείς ράβδους, ενώ είχε προηγηθεί η έκθεσή του στα δακρυγόνα. Πέθανε στις 19 Νοεμβρίου από οξεία ρήξη αορτής.
8. Σπύρος Μαρίνος - 31 ετών
Ιδιωτικός υπάλληλος από την Εξωχώρα Ζακύνθου, γνωστός και ως Γεωργαράς. Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων της 16ης Νοεμβρίου ξυλοκοπήθηκε από αστυνομικούς, με αποτέλεσμα να υποστεί κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Πέθανε στις 19 Νοεμβρίου στο Θεραπευτήριο Πεντέλης.
9. Νικόλαος Μαρκούλης - 24 ετών
Εργάτης με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη. Το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, ενώ περπατούσε στην πλατεία Βάθη, τραυματίστηκε στην κοιλιά από πυρά στρατιωτικής περιπόλου. Υπέκυψε στα τραύματά του δύο ημέρες αργότερα.
10. Αικατερίνη Αργυροπούλου - 76 ετών
Βρισκόταν στην αυλή του σπιτιού της στους Αγίους Αναργύρους το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, όταν χτυπήθηκε στην πλάτη από σφαίρα. Νοσηλεύτηκε για περίπου έναν μήνα στην κλινική "Παμμακάριστος" και αργότερα επέστρεψε στο σπίτι της. Πέθανε τον Μάιο του 1974, εξαιτίας του τραύματός της.
11. Στυλιανός Καραγεώργης - 19 ετών
Οικοδόμος, ο οποίος τραυματίστηκε από πυρά πολυβόλου το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, ενώ βρισκόταν στην οδό Πατησίων, κοντά στους κινηματογράφους "ΑΕΛΛΩ" και "ΕΛΛΗΝΙΣ". Πέθανε στις 30 Νοεμβρίου, έπειτα από 12 ημέρες νοσηλείας στο ΚΑΤ.
12. Μάρκος Καραμανής - 23 ετών
Ηλεκτρολόγος από τον Πειραιά. Το πρωί της 17ης Νοεμβρίου βρισκόταν στην ταράτσα πολυκατοικίας στην πλατεία Αιγύπτου, όταν δέχθηκε θανάσιμο πυροβολισμό στο κεφάλι από τη στρατιωτική φρουρά που βρισκόταν στην ταράτσα του ΟΤΕ.
13. Αλέξανδρος Σπαρτίδης - 16 ετών
Μαθητής από τον Πειραιά. Τραυματίστηκε θανάσιμα στην κοιλιά από πυρά το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Κότσικα. Μεταφέρθηκε στο ΚΑΤ, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του.
14. Δημήτριος Παπαϊωάννου - 60 ετών
Εργαζόταν ως διευθυντής ταμείου αλευροβιομηχανιών. Το πρωί της 17ης Νοεμβρίου βρισκόταν στην πλατεία Ομονοίας, όπου εκτέθηκε στα δακρυγόνα της αστυνομίας. Υπέστη έμφραγμα και μεταφέρθηκε στον σταθμό πρώτων βοηθειών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του.
15. Γεώργιος Γεριτσίδης - 47 ετών
Εφοριακός υπάλληλος, ο οποίος βρισκόταν μέσα στο αυτοκίνητό του στα Νέα Λιόσια το μεσημέρι της 17ης Νοεμβρίου. Τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά που διαπέρασαν την οροφή του οχήματος.
16. Βασιλική Μπεκιάρη - 17 ετών
Εργαζόμενη μαθήτρια με καταγωγή από την Αιτωλοακαρνανία. Το μεσημέρι της 17ης Νοεμβρίου βρισκόταν στην ταράτσα του σπιτιού της στον Νέο Κόσμο, όταν χτυπήθηκε θανάσιμα στον αυχένα από πυρά.
17. Δημήτρης Θεοδώρας - 5,5 ετών
Ένα από τα μικρότερα θύματα των γεγονότων. Το μεσημέρι της 17ης Νοεμβρίου περπατούσε με τη μητέρα του στου Ζωγράφου, στη διασταύρωση της οδού Ορεινής Ταξιαρχίας με τη λεωφόρο Παπάγου, όταν δέχθηκε πυροβολισμό στο κεφάλι από στρατιωτική περίπολο. Ο θάνατός του ήταν ακαριαίος.
18. Αλέξανδρος Βασίλειος (Μπασρί) Καράκας - 43 ετών
Αφγανός τουρκικής υπηκοότητας, ο οποίος εργαζόταν ως ταχυδακτυλουργός. Το μεσημέρι της 17ης Νοεμβρίου περπατούσε μαζί με τον 13χρονο γιο του στη διασταύρωση των οδών Χέυδεν και Αχαρνών, όταν τραυματίστηκε θανάσιμα στην κοιλιά από πυρά πολυβόλου στρατιωτικού οχήματος.
19. Αλέξανδρος Παπαθανασίου - 59 ετών
Συνταξιούχος εφοριακός. Στις 18 Νοεμβρίου, ενώ περπατούσε μαζί με τις ανήλικες κόρες του στη διασταύρωση των οδών Δροσοπούλου και Κύθνου, βρέθηκε εν μέσω πυρών από αστυνομικούς. Υπέστη συγκοπή και πέθανε στον σταθμό πρώτων βοηθειών.
20. Ανδρέας Κούμπος - 63 ετών
Βιοτέχνης με καταγωγή από την Καρδίτσα. Το μεσημέρι της 18ης Νοεμβρίου τραυματίστηκε στη λεκάνη από πυρά πολυβόλου στρατιωτικού οχήματος, στη διασταύρωση των οδών Γ΄ Σεπτεμβρίου και Καποδιστρίου. Παρά τη νοσηλεία του σε νοσοκομεία της Αθήνας, υπέκυψε στα τραύματά του στις 30 Ιανουαρίου 1974.
21. Μιχαήλ Μυρογιάννης - 20 ετών
Ηλεκτρολόγος από τη Μυτιλήνη. Το μεσημέρι της 18ης Νοεμβρίου, στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη, δέχθηκε θανάσιμο πυροβολισμό στο κεφάλι από τον συνταγματάρχη Νικόλαο Ντερτιλή. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο σε κωματώδη κατάσταση, όπου και κατέληξε.
22. Κυριάκος Παντελεάκης - 44 ετών
Δικηγόρος με καταγωγή από την Κροκεές Λακωνίας. Το μεσημέρι της 18ης Νοεμβρίου τραυματίστηκε θανάσιμα από πυρά διερχόμενου άρματος μάχης, στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος. Πέθανε στις 27 Δεκεμβρίου 1973.
23. Ευστάθιος Κολινιάτης - 47 ετών
Με καταγωγή από τον Πειραιά, κατοικούσε στο Καματερό. Στις 18 Νοεμβρίου ξυλοκοπήθηκε από αστυνομικούς με συμπαγείς ράβδους, με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Πέθανε στις 21 Νοεμβρίου 1973.
24. Ιωάννης Μικρώνης - 22 ετών
Φοιτητής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Πατρών, με καταγωγή από την Άνω Αλισσό Αχαΐας. Είχε συμμετάσχει στην κατάληψη του Πανεπιστημίου Πατρών και τραυματίστηκε υπό συνθήκες που δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Υπέστη ρήξη ήπατος και πέθανε στις 17 Δεκεμβρίου 1973, ενώ νοσηλευόταν στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών.
Χάρτης με τα σημεία όπου έπεσαν οι νεκροί του Πολυτεχνείου:
Κλείνοντας: στη σύγχρονη μελέτη του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών αναφέρεται: "Η απαξίωση αυτή των επίσημων στοιχείων επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι, ενώ οι έρευνες πιστοποιούσαν 24 επώνυμους και, άλλους 16 (στη μέγιστη εκδοχή) ανώνυμους νεκρούς, η κοινή γνώμη και ιδιαίτερα οι υπεύθυνοι που διαχειρίζονταν τα επόμενα χρόνια την επετειακή μνήμη του Πολυτεχνείου, αρχικά από καχυποψία και αργότερα από αδιαφορία, άγνοια και αποξένωση από τα γεγονότα, παρέμεναν προσκολλημένοι σιις φήμες και τους ατεκμηρίωτους καταλόγους νεκρών που είχαν δει το φως μετά τη μεταπολίτευση.
Ειδικότερα ο κατάλογος Παπαδάτου είχε τύχει εξαρχής και επί μακρόν γενικής αποδοχής και διαβαζόταν επί πολλά χρόνια στις επετείους του του Πολυτεχνείου. Σήμερα, παρατηρηρώντας κανείς τις εκδοχές που δημόσια εμφανίζονται απέναντι στο ζήτημα των νεκρών, διαπιστώνει τα εξής: 42 α) Κάποιοι επιλέγουν να παραθέσουν τα αποτελέσματα της έρευνας Τσεβά, άλλοτε μνημονεύοντας μόνο τους 18 επώνυμους νεκρούς του πορίσματος και άλλοτε προσθέτοντας και τους 16 ανώνυμους, αναφερόμενοι έτσι σε 34 συνολικά νεκρούς.
Αμφότερες όμως οι εκδοχές αυτές πάσχουν από το μειονέκτημα της βασικής επιλογής, καθώς αγνοούν και κατά συνέπεια παραλείπουν τα 4 επιπλέον τεκμηριωμένα ονόματα της μετά τον Τσεβά διαδικασίας. β) Κάποιοι άλλοι αναφέρονται σε 45 ή και 56 νεκρούς, σε αυθαίρετους δηλαδή αριθμούς, των οποίων είναι εξαιρετικά δυσχερές να εντοπιστεί η πηγή. γ) Η κυρίαρχη τάση, τέλος, επιλέγει να προβάλλει τον κατάλογο που έχει το κύρος της μέγιστης νομιμοποίησης, αφού εκφωνείται τα τελευταία χρόνια στην ετήσια επετειακή εκδήλωση, που οργανώνεται στο ίδιο το Πολυτεχνείο".
Πηγή: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ερευνητικό Έργο "Τεκμηριώνοντας τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973)".
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
