Καισαριανή: Η πραγματική ιστορία της εκτέλεσης των 200 Ελλήνων αγωνιστών την Πρωτομαγιά του 44 στο Σκοπευτήριο

Οι φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα, απο την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, προκάλεσαν δικαιολογημένα μεγάλη συγκίνηση, αφού είναι τα μοναδική σωζόμενα τεκμήρια, μιας από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της γερμανικής κατοχής. Και μια από τις πιο ένδοξες στιγμές της ηρωικής αντίστασης των Ελλήνων στους Ναζί. Τώρα γίνεται προσπάθεια να ταυτοποιηθούν οι άνθρωποι που βρήκαν τον θάνατο από τις γερμανικές σφαίρες, αλλά και να περιέλθουν στο ελληνικό δημόσιο οι φωτογραφίες- ντοκουμέντο.

Πώς ακριβώς όμως εξελίχθηκε η τραγωδία;

Ολα συνέβησαν την 1η Μαΐου του 1944, όταν 200 Έλληνες κυρίως κομμουνιστές εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής, ως εκδίκηση και στο πλαίσιο αντιποίνων, για τον θάνατο ενός Γερμανού στρατηγού, που έχασε τη ζωή του σε μάχη με τους αντάρτες στους Μολάους Λακωνίας.

Η ιστορία του Σκοπευτηρίου

Ο χώρος του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής, χρησιμοποιήθηκε από τους πρώτους μήνες της κατοχής, ως τόπος εκτελέσεων . Η πρώτη εκτέλεση γίνεται την Τρίτη 26/5/1942. Εκτελούνται τα αδέλφια Άγγελος και Μαρίνος Μπάρκας, 24 και 19 ετών αντίστοιχα.

Οι εκτελέσεις στο Σκοπευτήριο ήταν, σχεδόν, καθημερινό φαινόμενο. Το 1942 εκτελέστηκαν 13 πατριώτες, το 1943 άλλοι 147 και το 1944 , εκτελέστηκαν 440 πατριώτες. Εκτός απ’ αυτούς εκτελέστηκαν και 25 αντιφασίστες στρατιώτες των δυνάμεων κατοχής (20 Ιταλοί και 5 Γερμανοί).

Η κορυφαία και πιο τραγική στιγμή στην ιστορία του Σκοπευτηρίου ήταν όμως η μαζική εκτέλεση 200 πατριωτών , κυρίως κομμουνιστών την πρωτομαγιά του 1944. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών ήταν έγκλειστοι της Ακροναυπλίας, που η μεταξική δικτατορία είχε παραδώσει στα κατοχικά στρατεύματα, χωρίς να τους δώσει την ευκαιρία να υπερασπιστούν τη πατρίδα τους.

Από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, οι 200 πατριώτες, με επικεφαλής τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη, μεταφέρθηκαν και εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο, σε αντίποινα για την εκτέλεση ενός Στρατηγού αλλά και Γερμανών αξιωματικών στους Μολάους της Λακωνίας. Στην πορεία προς το Σκοπευτήριο, οι αγωνιστές έριχναν σημειώματα προς τα αγαπημένα τους πρόσωπα, τα οποία περισυνέλεγαν οι Καισαριανιώτες. Οι μαρτυρίες συγκλονιστικές:

"Οι γυναίκες γιόμισαν τα πανέρια με λουλούδια και σαν να ‘τανε λιτανεία κατέβηκαν να ράνουν το αίμα που άχνιζε. Στις γωνιές και στα περβάζια έκαιγαν λιβάνι. Βουτούσαν το μπαμπάκι στο αίμα. Και ευλαβικά το φέρνανε στα εικονίσματα…", περιγραφή της Ξανθίππης Βακαρέλλη (Πιπίτσα Καλαντζή).

Οι μελλοθάνατοι αγωνιστές μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα ήταν όρθιοι, γενναίοι, με κυρίαρχο το αίσθημα της αυτοθυσίας, που ενσάρκωνε μέσα της το ανώτατο ιδανικό του ανθρώπου. Οι αγωνιστές πέθαναν τραγουδώντας τον Εθνικό Yμνο και ζητωκραυγάζοντας για το Ε.Α.Μ, όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Γιάννη Kουβά "Σκοπευτήριο Καισαριανής. Η ματωμένη καρδιά της Ελλάδας".

Ποιοι ήταν οι 200 της Καισαριανής

Η πλειονότητα των εκτελεσμένων ήταν πολιτικοί κρατούμενοι που είχαν φυλακιστεί πριν και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Πολλοί είχαν ήδη παραδοθεί στις δυνάμεις κατοχής από την προπολεμική κυβέρνηση της Δικτατορίας της 4ης Αυγούστου και ήταν στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ.

Οι κρατούμενοι οδηγήθηκαν στο σκοπευτήριο σε ομάδες και εκτελέστηκαν με πυροβολισμούς, ενώ τα σώματά τους θάφτηκαν στο Γ’ Νεκροταφείο Αθηνών.

Ηδη από τον Φεβρουάριο του 1937 άρχισε η συγκέντρωση των κομμουνιστών και άλλων αγωνιστών κατά της δικτατορίας του Μεταξά στο φρούριο της Ακροναυπλίας, στις φυλακές της Κέρκυρας και σε μικρά νησιά του Αιγαίου.

Μετά τη συνθηκολόγηση της Ελλάδας τον Απρίλιο του 1941, έγινε και η τυπική παράδοση των 600 κρατουμένων της Ακροναυπλίας στους κατακτητές. Από αυτούς, οι 200 στάλθηκαν στα στρατόπεδα Κατούνας, Βόνιτσας, Λαζαρέτο και Κέρκυρας. Άλλοι 300 στάλθηκαν στο στρατόπεδο Λάρισας- Τρικάλων. Από το στρατόπεδο της Λάρισας, 54 εκτελέστηκαν για αντίποινα στο Κούρνοβο στις 6 Ιουνίου του 1943. Με τη συνθηκολόγηση των Ιταλών στις 8 Σεπτέμβρη 1943, οι Γερμανοί μετέφεραν τους Ακροναυπλιώτες της Λάρισας στο Στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου.

Τώρα, 82 χρόνια μετά, έρχονται στο φως φωτογραφίες, συγκλονιστικά ντοκουμέντα εκείνης της ημέρας. Ο φωτογραφικός φακός του Γερμανού λοχία Χέρμαν Χόιερ αποτύπωσε, και έστειλε στην αιωνιότητα, κάτι που κανείς από τους Ναζί δεν πίστευε ότι θα έβλεπε, κάτι που κανείς τους δεν θα μπορούσε ποτέ να καταλάβει.

Αντί να απαθανατίσει κλάματα και ύστατα παρακάλια για χάρη, κατέγραψε μια άνευ προηγουμένου αγέρωχη άρνηση για υπακοή, για υποδούλωση, για σκλαβιά.

Διαβάστε Επίσης

Καισαριανή: Ποιοι είναι οι δύο που ταυτοποιήθηκαν από το ΚΚΕ - Το μπέρδεμα με τον άντρα με το λευκό πουκάμισο

Το ναζιστικό τέρας έπνεε τα λοίσθια, το τέλος του είχε έρθει, όμως το χώμα ήθελε να ποτιστεί κι άλλο με αίμα, ώστε να φυτρώσει καλά ο σπόρος της λευτεριάς...

Στα πρόσωπα μερικών από τους 200 είναι ζωγραφισμένη η περιφρόνηση στον θάνατο, η αηδία προς τον φασισμό, η γενναιότητα, το αίσθημα της αυτοθυσίας. Καθένας από αυτούς ένιωθε την ιστορικότητα της στιγμής και όλοι τους στάθηκαν στο ύψος τους, ατενίζοντας την ελευθερία για τελευταία φορά. Κοιτώντας στα μάτια τους δολοφόνους τους και φωνάζοντας για τα δικά τους ιδανικά: την πατρίδα, την ιδεολογία, την ομάδα, την Αθανασία...

Η εκτέλεση του υποστράτηγου Κρεχ

Οι εκτελέσεις έγιναν για αντίποινα για τη δράση των ανταρτών . Τις προηγούμενες ημέρες οι επιτυχίες των ανταρτών ήταν πολλές.

Στις 27 Απριλίου του 1944, διμοιρία του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ υπό τον ανθυπολοχαγό ΠΖ του Ελληνικού Στρατού Μανώλη Σταθάκη, επιτέθηκε κατά του διοικητή της 41ης Μεραρχίας Οχυρών και υποστράτηγου (Generalmajor) της ναζιστικής Γερμανίας Φράντς Κρεχ και της συνοδείας του στην περιοχή των Μολάων Λακωνίας, με αποτέλεσμα τον θάνατο αυτού και μελών της συνοδείας του.

Την προηγούμενη ημέρα είχε γίνει η απαγωγή του υποστράτηγου Κράιπε από Βρετανούς και Έλληνες αντιστασιακούς στην Κρήτη. Το Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών με τη συνεργασία και του ΕΑΜ άφησε σκοπίμως να διαρρεύσει για λόγους προπαγάνδας, ότι ο υποστράτηγος Κρεχ εκτελέστηκε από την Γκεστάπο ως αντιφρονών, και έδωσε στη δημοσιότητα πλαστογραφημένο γράμμα του όπου καλούσε τους Γερμανούς στρατιώτες σε λιποταξία

Μετά την επίθεση των ανταρτών του ΕΛΑΣ, η εφημερίδα "Καθημερινή" στις 30 Απριλίου 1944, δημοσίευσε την εξής ανακοίνωση των κατοχικών δυνάμεων:

"Την 27ην Απριλίου 1944 κομμουνιστικαί συμμορίαι παρά τους Μολάους κατόπιν μιας εξ ενέδρας επιθέσεως εδολοφόνησαν ανάνδρως έναν Γερμανόν Στρατηγόν και τρεις συνοδούς του. Πολλοί Γερμανοί στρατιώται ετραυματίστησαν. Ως αντίποινα διατάχτηκε:

Ο τυφεκισμός 200 Κομμουνιστών την 1.5.1944. Ο τυφεκισμός όλων των ανδρών τους οποίους θα συναντήσουν τα γερμανικά στρατεύματα επί της οδού Μολάων προς Σπάρτην έξωθεν των χωρίων. Υπό την εντύπωσιν κακουργήματος τούτου Έλληνες εθελονταί εφόνευσαν αυτοβούλως 100 άλλους κομμουνιστάς.

Ο Στρατιωτικός Διοικητής Ελλάδος".

Η ίδια ανακοίνωση μοιράστηκε και στη μορφή φυλλαδίου από τις γερμανικές Αρχές Κατοχής.

H εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή

Οι οργανώσεις του ΕΑΜ και της Κομματικής Οργάνωσης Αθηνών του ΚΚΕ προσπάθησαν σε συνδικαλιστικό και φοιτητικό επίπεδο να τους διασώσουν, ενώ έγινε προσπάθεια και για ένοπλη επέμβαση από τον ΕΛΑΣ, η οποία όμως τελικά δεν πραγματοποιήθηκε.

Διαβάστε Επίσης

Πολύ πιθανό να είναι αυθεντικές οι φωτογραφίες από τους 200 στην Καισαριανή - Στο Βέλγιο αντιπροσωπεία του ΥΠΠΟ

Έγιναν ψηφίσματα σωματείων υπέρ της σωτηρίας των μελλοθάνατων, πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση συγγενών στη Μητρόπολη, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός στο διαμέρισμά του προσευχόταν υπέρ της σωτηρίας τους.

Όταν αργά τη νύχτα εμφανίστηκε μπροστά στις απελπισμένες γυναίκες είπε: "Δεν μπορώ να κάνω τίποτα και το μόνο που μου απομένει είναι να παρακαλώ τον Θεό".

Οι 200 μεταφέρθηκαν το πρωί της 1ης Μαΐου 1944 στο Σκοπευτήριο Καισαριανής με δέκα φορτηγά. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, έγραφαν σημειώματα και τα πετούσαν στο δρόμο. Παραλήπτες ήταν η μάνα, ο πατέρας, τα αδέλφια, οι αγαπημένοι τους άνθρωποι και οι συναγωνιστές τους. Οι περαστικοί που τα εντόπισαν έγιναν ταχυδρόμοι στα τελευταία σημειώματα.

"Καλύτερα να πεθάνει κανείς στον αγώνα για τη λευτεριά παρά να ζει σκλάβος", έγραψε ο Νίκος Μαριακάκης, γεωπόνος από τα Χανιά.

Η εκτέλεση των 200 κρατουμένων έγινε το πρωί της 1ης Μαΐου 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπου εκτελέσθηκαν με οπλοπολυβόλα, οι σοροί μεταφέρθηκαν στο Γ΄ Νεκροταφείο Αθηνών και τάφηκαν σε ατομικούς τάφους. Μεταξύ των εκτελεσμένων, ήταν ο Μικρασιάτης Ναπολέων Σουκατζίδης (εκτελούσε και χρέη διερμηνέα) και ο Αντώνης Βαρθολομαίος, στελέχη του ΚΚΕ με χρέη στρατοπεδάρχη, που ξεχώρισαν για την αυτοθυσία τους, αφού αρνήθηκαν να εκτελεστεί άλλος στη θέση τους όπως τους προτάθηκε από τον Γερμανό διοικητή του στρατοπέδου του Χαϊδαρίου, Καρλ Φίσερ. Εκτελέστηκε επίσης και ο πρώην βουλευτής του ΚΚΕ Στέλιος Σκλάβαινας.

Ο Βασίλης Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Άστραψε φως η Ακροναυπλία" αναφέρει ότι ήταν 135 στους 200 οι φυλακισμένοι Ακροναυπλιώτες που εκτελέστηκαν την 1η Μαΐου του 1944 στην Καισαριανή. Μεταξύ των 200 εκτελέστηκαν και 6 τροτσκιστές και 5 αρχειομαρξιστές.

Εκτός από τους 200 στην Καισαριανή, εκτελέστηκαν άλλοι 100 με διαταγή του συνταγματάρχη Διονύσιου Παπαδόγκονα, επικεφαλής των Ταγμάτων Ασφαλείας στην Πελοπόννησο. Συνεπώς τα αντίποινα για τη δολοφονία του Κρεχ είχαν τουλάχιστον 300 θύματα...

Διαβάστε Επίσης

Φωτογραφίες-ντοκουμέντα που προκαλούν δέος: Οι 200 αγωνιστές στην Καισαριανή, λίγο πριν την εκτέλεσή τους

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr