Τι είναι ο αθηναϊκός σχιστόλιθος που σκέπασε δρόμους στην Κυψέλη - Πώς επηρεάζεται η Γραμμή 4 του Μετρό

EUROKINISSI

Ένα υγρό που θυμίζει τσιμέντο και αναβλύζει ασταμάτητα από χθες το απόγευμα, από την αυλή εγκαταλελειμμένου κτιρίου στην Κυψέλη, έχει προκαλέσει ανησυχία και εύλογες απορίες. Το γκρι αυτό υλικό ονομάζεται αθηναϊκός σχιστόλιθος και κατάφερε να διακόψει την κυκλοφορία.

Το υγρό υλικό ξεκίνησε να διαρρέει από την αυλή και σε σύντομο χρονικό διάστημα επεκτάθηκε σε δρόμους όπως οι Σοφάδων, Σκύρου και Ευβοίας. Η ποσότητα του υλικού ήταν τόσο μεγάλη, που σε ορισμένα σημεία έφτασε ή και ξεπέρασε τα 60 εκατοστά, εγκλωβίζοντας ακόμη και σταθμευμένα δίκυκλα.

Λόγω της έκτασης που πήρε η κατάσταση, η Τροχαία αναγκάστηκε να διακόψει την κυκλοφορία, καθώς η διέλευση οχημάτων ήταν αδύνατη. Δύσκολη ήταν και η μετακίνηση των πεζών, αφού τα πεζοδρόμια καλύφθηκαν επίσης από το υγρό τσιμέντο.

Σχετικά με την εκροή εδαφικού πολφού σε οδούς της Κυψέλης, από την Ελληνικό Μετρό ΑΕ εκδίδεται η ακόλουθη ενημέρωση:

"Στις εργασίες εκσκαφής με TBM (μετροπόντικα) για την διάνοιξη της σήραγγας της Γραμμής 4, στο μέτωπο εκσκαφής, πραγματοποιείται υπό ελεγχόμενη πίεση έγχυση αφρού αποτελούμενου από ειδικά χημικά πρόσμικτα, προκειμένου, κυρίως για λόγους ασφαλείας των υπερκείμενων κατασκευών, να εξισορροπηθεί η εδαφική πίεση. Με τον τρόπο αυτόν και χωρίς να υπάρξει οποιαδήποτε καθίζηση ολοκληρώθηκε ήδη η διάνοιξη της σήραγγας στο τμήμα της Γραμμής μεταξύ Κατεχάκη και Ευαγγελισμού.

Στην περιοχή της Κυψέλης, νωρίτερα σήμερα, παρατηρήθηκε η διαρροή μέσω παλαιού αγωγού αποχέτευσης, εδαφικού πολφού, δηλαδή μείγματος του ίδιου του εκσκαπτόμενου υλικού με εγχυνόμενο υπό πίεση αφρό, που κατέληξε στην αυλή εγκαταλελειμμένου κτιρίου και στην συνέχεια σε παρακείμενες οδούς.

Η ανάδοχος κοινοπραξία του έργου προέβη ήδη στην απομάκρυνση του υλικού αυτού και στον καθαρισμό του χώρου. Από το γεγονός αυτό δεν δημιουργείται κανένα πρόβλημα ασφαλείας ή μόνιμης ρύπανσης".

Τι είναι ο αθηναϊκός σχιστόλιθος

Στην αρχή του φαινομένου, υπήρχε η εκτίμηση ότι πρόκειται για διαρροή τσιμέντου από κάποια εργολαβία. Ωστόσο, τα πρώτα αποτελέσματα από τα τεχνικά συνεργεία υποδεικνύουν ότι το υλικό είναι αθηναϊκός σχιστόλιθος σε υγροποιημένη κατάσταση.

Ο αθηναϊκός σχιστόλιθος είναι ένας σημαντικός γεωλογικός σχηματισμός της Αττικής και πρόκειται για μεταμορφωμένο πέτρωμα που συνήθως είναι συμπαγές. Ωστόσο, όταν διαταράσσεται, ιδιαίτερα λόγω υπόγειων εκσκαφών και παρουσίας νερού, μπορεί να χάσει τη συνοχή του και να μετατραπεί σε πλαστική ή ακόμη και ρευστή ουσία. Αυτό το χαρακτηριστικό είναι γνωστό στους μηχανικούς που εργάζονται σε μεγάλα έργα, καθώς μπορεί να προκαλέσει εκτόξευση του υλικού στην επιφάνεια, ειδικά σε περιοχές με αδύναμα σημεία στο έδαφος.

Ανησυχία για τα έργα του Μετρό

Η προσοχή στρέφεται πλέον στα έργα κατασκευής της γραμμής 4 του Μετρό στην ευρύτερη περιοχή της Κυψέλης. Οι μετροπόντικες (TBM) που χρησιμοποιούνται για τη διάνοιξη των σηράγγων κινούνται σε βάθη από 30 έως 35 μέτρα, διαπερνώντας γεωλογικά στρώματα όπως σχιστόλιθο, ασβεστόλιθο και ψαμμίτη.

Οι μηχανές αυτές δεν εκσκάπτουν μόνο, αλλά ταυτόχρονα κατασκευάζουν τη σήραγγα, τοποθετώντας τσιμεντένιους δακτυλίους κάθε περίπου 1,5 μέτρο. Η διαδικασία αυτή επηρεάζει τις ισορροπίες του υπεδάφους, και ειδικοί εκτιμούν ότι η πίεση από τις εκσκαφές ή η παρουσία υπόγειων υδάτων ενδέχεται να προκαλέσει την άνοδο του υλικού στην επιφάνεια, πιθανώς μέσω θεμελίων παλαιών κτηρίων ή άλλων αδύναμων σημείων του εδάφους.

Τι αναφέρει η "Ελληνικό Μετρό" για τον αθηναϊκό σχιστόλιθο

Στην ιστοσελίδα της "Ελληνικό Μετρό" περιγράφεται τι ακριβώς είναι ο αθηναϊκός σχιστόλιθος, που άρχισε να αναβλύζει σε περιοχές της Κυψέλης.

Συγκεκριμένα, αναφέρεται:

"Οι γεωλογικές και γεωτεχνικές συνθήκες κατά μήκος της χάραξης των πρώτων 18 χιλιομέτρων των γραμμών του Μετρό της Αθήνας είχαν διερευνηθεί σε βάθος και είχαν αναλυθεί και αξιολογηθεί. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν για να αναπτυχθούν οι γεωτεχνικές παράμετροι που απαιτούνται για την ασφαλή μελέτη σηράγγων, σταθμών και άλλων υπόγειων κατασκευών.

Το γεωλογικό υπόβαθρο της Αθήνας αποτελείται από σειρά γεωλογικών σχηματισμών, γνωστοί ως ‘Aθηναϊκός Σχιστόλιθος’, κυρίως στην περιοχή και στα βάθη όπου γίνονται οι εργασίες του ΜΕΤΡΟ.

Ο όρος ‘Aθηναϊκός Σχιστόλιθος’ χρησιμοποιείται για να περιγράψει σειρά αρχικά ιζηματογενών πετρωμάτων φλυσχικού τύπου και πιθανόν Ανω Κρητιδικής ηλικίας που στη συνέχεια υπέστησαν παραμόρφωση.

Το σύστημα περιλαμβάνει αργιλικούς και ασβεστιτικούς ψαμμίτες, γραουβάκες, ιλυολίθους ασβεστολίθους και αργιλικούς σχιστολίθους. Πυριγενής δραστηριότητα έδωσε τοπικά περιδοτιτικά και διαβασικά σώματα που προκάλεσαν λιθολογική παραμόρφωση και σημαντικές τεκτονικές παραμορφώσεις των προϋπαρχόντων πετρωμάτων.

Είναι πιθανό ότι κατά τη γεωλογική περίοδο του Ηωκαίνου ο ‘Aθηναϊκός Σχιστόλιθος’ υπέστη εκτεταμένη πτύχωση και κερματισμό. Πρόσθετοι παράγοντες που ελέγχουν την ποιότητα και τη συμπεριφορά των υλικών της βραχομάζας είναι η εκτεταμένη αποσάθρωση και η εξαλλοίωση των σχηματισμών.

Διαβάστε Επίσης

Μετρό, οδικά έργα και αναπλάσεις: Οι παρεμβάσεις που θα καθορίσουν την επόμενη δεκαετία

Έτσι η βραχομάζα είναι πολύ ανομοιογενής και ανισότροπη όχι μόνο στη μακροσκοπική-γεωτεκτονική κλίμακα της λεκάνης των Αθηνών, αλλά κυρίως στη μεσοσκοπική κλίμακα των εκσκαφών σηράγγων. Αυτή η εγγενής ανομοιογένεια των πετρωμάτων του ‘Aθηναϊκού Σχιστόλιθου’ δημιουργεί αβεβαιότητα κατά το συσχετισμό γειτονικών γεωτρήσεων, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον σχεδιασμό αξιόπιστων γεωλογικών τομών.

Οι τεταρτογενείς σχηματισμοί που έχουν αποτεθεί πάνω από τον ‘Aθηναϊκό Σχιστόλιθο’ αποτελούνται από ποτάμιες αποθέσεις (αργιλικά και αμμώδη υλικά και κροκαλοπαγή συνήθως μικρού πάχους). Επίσης μεγάλες περιοχές καλύπτονται από διλουβιακές αποθέσεις ανάμεσα στους λόφους και αποτελούνται από αργίλους, ιλύες και άμμους σε εναλλαγές με λατυποπαγή χαλαρά συγκολλημένα.

Τέλος, ένα επιφανειακό στρώμα με σύγχρονες αποθέσεις ή τεχνητές επιχώσεις με ποικίλο πάχος (1-6 μ) βρίσκεται στις περισσότερες περιοχές κατά μήκος της χάραξης του έργου. Οι αποθέσεις αυτές δημιουργήθηκαν κατά τους ιστορικούς χρόνους.

Ο ”Aθηναϊκός Σχιστόλιθος” αποτελείται γενικά από πετρώματα με μικρή περατότητα με εξαίρεση την παρουσία πετρωμάτων με μεγάλο δευτερογενές πορώδες (ανοικτές ασυνέχειες, καρστικά έγκοιλα σε ασβεστολιθικά πετρώματα, κατακερματισμένο υλικό σε συμπαγή πετρώματα). Γενικά, δεν βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες υπογείων υδάτων που θα δυσκόλευαν τις εκσκαφές παρόλο που τα πιεζόμετρα έδειχναν στάθμες μερικά μόνο μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.

Το Μετρό έχει μελετηθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να αντιμετωπίζει τις επιπτώσεις ακόμα και των πιο δυσμενών συνθηκών σεισμικής δραστηριότητας που έχουν καταγραφεί έως σήμερα, σύμφωνα με τα ελληνικά μελετητικά πρότυπα.

Πριν ξεκινήσει η κατασκευή του έργου πραγματοποιήθηκαν γεωτεχνικές έρευνες προκειμένου να συλλεγούν οι απαραίτητες πληροφορίες για τη μελέτη. Το πρόγραμμα περιελάμβανε περισσότερες από 350 γεωτρήσεις που συμπλήρωναν τις 200 γεωτρήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά μήκος της χάραξης των γραμμών σε παλαιότερες έρευνες, δηλαδή κατά μέσο όρο μία γεώτρηση περίπου κάθε 30 μέτρα κατά μήκος της συνολικής χάραξης. Κάθε γεώτρηση έφθανε κατά μέσον όρο τα 20 ως 30 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Οι γεωτεχνικές έρευνες συνεχίστηκαν και κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ενώ συνολικά πραγματοποιήθηκαν 1100 γεωτρήσεις για τις ανάγκες του Βασικού Έργου.

Οι παρακάτω γεωτεχνικές δραστηριότητες είναι οι πιο σημαντικές από αυτές που πραγματοποιήθηκαν από την ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΕΤΡΟ :

Έρευνα των γεωλογικών και γεωτεχνικών συνθηκών με 1100 γεωτρήσεις, οι περισσότερες από τις οποίες έγιναν με συνεχή πυρηνοληψία δειγμάτων από έδαφος και πέτρωμα, ενώ μερικές χρησιμοποιήθηκαν για τη διεξαγωγή επί τόπου δοκιμών για να διερευνηθούν καλύτερα οι συνθήκες που επικρατούν στις στάθμες όπου κατασκευάζεται το έργο, αλλά και για την εγκατάσταση ειδικών οργάνων γεωτεχνικής παρακολούθησης.

Γεωφυσικές έρευνες, χρησιμοποιώντας ποικίλες τεχνικές, όπως το ραντάρ εδάφους που διαπερνά το έδαφος εντοπίζοντας θαμμένα στοιχεία, υπόγειους ποτάμιους διαύλους, δίκτυα οργανισμών κοινής ωφέλειας και μεγάλα αρχαιολογικά στοιχεία (ευρήματα). Μέτρηση στάθμης του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα κατά μήκος της χάραξης της σήραγγας για να υπολογισθεί η γενική διεύθυνση της ροής των υδάτων εδάφους, καθώς και οι ετήσιες διακυμάνσεις της στάθμης των υδάτων αυτών για τον καλύτερο σχεδιασμό του έργου.

Ανάπτυξη βασικών παράμετρων αντοχής του εδάφους και του πετρώματος για να χρησιμοποιηθούν για την μελέτη των κατασκευών του έργου. Οι παράμετροι βασίζονται σε αποτελέσματα εργαστηριακών δοκιμών δειγμάτων εδάφους και βράχου και σε άλλα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν με επί τόπου δοκιμές.

Εκτεταμένο πρόγραμμα γεωτεχνικής παρακολούθησης πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη διεξαγωγή των εργασιών εκσκαφής εκτελείται τόσο για την ασφάλεια των υπερκειμένων ή/και παρακειμένων κτισμάτων και κατασκευών, όσο και για την επιβεβαίωση των παραδοχών σχεδιασμού του έργου".

Διαβάστε Επίσης

Υπογράφεται σήμερα η σύμβαση για ερευνητική γεώτρηση στο Ιόνιο - Η πρώτη μετά από 40 χρόνια

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr