Όλα όσα ειπώθηκαν στην 1η Ημερίδα Άμυνας & Γεωπολιτικής του Capital.gr και του Forbes

Στρατηγική σύμπλευση Ελλάδας – ΗΠΑ, ενίσχυση της άμυνας, ενεργειακή ασφάλεια και τεχνολογική αυτονομία βρέθηκαν στο επίκεντρο της 1ης Ημερίδας Άμυνας & Γεωπολιτικής που διοργάνωσαν το Capital.gr και το Forbes με θέμα "Η Νέα Γεωπολιτική Πραγματικότητα και οι Αμυντικές Προκλήσεις – Η επόμενη ημέρα για Ευρώπη, Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειο".

Η ημερίδα ανέδειξε την ανάγκη για σταθερή και προληπτική στρατηγική, τονίζοντας ότι η χώρα καλείται να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ, να προωθήσει το ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα και να συνδέσει τις επενδύσεις σε τεχνολογία, καινοτομία και στρατηγικά έργα με την εθνική ασφάλεια.

Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργού παίκτη στην απεξάρτηση της Ευρώπης από ρωσικούς ενεργειακούς πόρους, στη στρατηγική αξιοποίηση υδρογονανθράκων και στον κάθετο διάδρομο, καθώς και στην ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών που ενισχύουν τις δυνατότητες επιτήρησης και αποτροπής.

Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η χώρα χρειάζεται ολοκληρωμένο σχεδιασμό, συνεργασία με διεθνείς εταίρους και αξιοποίηση των αμυντικών δαπανών για οικονομική ανάπτυξη και τεχνολογική πρόοδο, αναδεικνύοντας την Ελλάδα σε κρίσιμο κόμβο ασφαλείας, ενέργειας και καινοτομίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Στρατηγική σύμπλευση Ελλάδας – ΗΠΑ

Τους ισχυρούς και διαχρονικούς δεσμούς Ελλάδας – ΗΠΑ, με αιχμή τη συνεργασία στην άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια, ανέδειξε στην κεντρική ομιλία η Πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, κ. Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.

Όπως υπογράμμισε, οι δύο χώρες "στέκονται μαζί όχι μόνο ως φίλοι αλλά ως σταθεροί σύμμαχοι” σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, επισημαίνοντας ότι οι σύγχρονες προκλήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μονομερώς. "Στην Ελλάδα βλέπω έναν εταίρο που μοιράζεται την αποφασιστικότητά μας να υπερασπιστεί ένα τολμηρό όραμα για το μέλλον”, ανέφερε.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον πόλεμο στην Ουκρανία, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, ενώ έδωσε έμφαση στην ανάγκη απεξάρτησης της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια. Χαρακτήρισε σημαντική την απόφαση για τερματισμό των ρωσικών εισαγωγών έως το 2027 και τόνισε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, μέσω έργων όπως ο Κάθετος Διάδρομος.

Στο πεδίο της άμυνας, επισήμανε ότι η Ελλάδα "δίνει το παράδειγμα” με τη δέσμευσή της να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, κάνοντας λόγο για ιστορική απόφαση.

Ατζέντα 2030 και "Ασπίδα του Αχιλλέα”: Η άμυνα ως εθνική επιταγή στη νέα γεωπολιτική εποχή

Στη ραγδαία μεταβαλλόμενη διεθνή πραγματικότητα, όπου η ισορροπία ισχύος επανακαθορίζεται και η Ευρώπη καλείται να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της, εστίασε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, στην εισαγωγική του ομιλία.

Ο κ. Δένδιας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, λόγω γεωγραφικής θέσης, δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί τις γεωπολιτικές εξελίξεις, επισημαίνοντας ότι η χώρα οφείλει να υπερβεί μια στενή αντίληψη εξωτερικής πολιτικής που εξαντλείται αποκλειστικά στη σχέση με την Τουρκία. Τόνισε ότι το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε περίοδο ρευστότητας και ανταγωνισμού ισχύος, με την ψευδαίσθηση διαρκούς ειρήνης να έχει καταρρεύσει, ενώ το κέντρο βάρους μετατοπίζεται προς τον Ινδοειρηνικό.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η Ευρώπη, έχοντας επί δεκαετίες στηριχθεί στη στρατηγική ομπρέλα των ΗΠΑ, καλείται πλέον να ενισχύσει ουσιαστικά τη δική της αμυντική πολιτική, καθώς η ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Ο κ. Δένδιας υποστήριξε ότι η ανάπτυξη ενός ισχυρού αμυντικού οικοσυστήματος, με τη σύμπραξη κράτους, βιομηχανίας, ακαδημαϊκής κοινότητας και ερευνητικών κέντρων, αποτελεί εθνική αναγκαιότητα και μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός οικονομικής ανάπτυξης, δημιουργώντας πλούτο και θέσεις υψηλής εξειδίκευσης. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη σύσταση της Διεύθυνσης Καινοτομίας του ΓΕΕΘΑ και του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), επισημαίνοντας ότι οι αμυντικές δαπάνες, όταν σχεδιάζονται ορθά, έχουν αναπτυξιακό αποτύπωμα. Ειδική μνεία έκανε στο νέο μοντέλο εξοπλιστικών προγραμμάτων, το οποίο προβλέπει κατ’ ελάχιστον 25% συμμετοχή του ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος, καθώς και στον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό 12+8 ετών που, όπως είπε, διασφαλίζει διαφάνεια και δημοσιονομική σταθερότητα.

Αναφερόμενος στις γεωπολιτικές εξελίξεις, σημείωσε ότι η αυξανόμενη προβολή ισχύος της Τουρκίας από τη Συρία έως τη Λιβύη και τη Σομαλία δημιουργεί νέες προκλήσεις. Υπογράμμισε ότι η ελληνική στρατηγική δεν αποσκοπεί στον αποκλεισμό, αλλά στη διαμόρφωση πλαισίου κανόνων, με προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και ενίσχυση συνεργασιών με χώρες που συμμερίζονται κοινές αντιλήψεις ασφάλειας. Ταυτόχρονα, τόνισε ότι η χώρα οφείλει να διαθέτει την ικανότητα προστασίας της κυριαρχίας και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Ως απάντηση στις προκλήσεις της εποχής, παρουσίασε την "Ατζέντα 2030” και την "Ασπίδα του Αχιλλέα”, που –όπως ανέφερε– σηματοδοτούν τη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων από ένα άθροισμα οπλικών συστημάτων σε ένα ολιστικό σύστημα αποτροπής.

Καταλήγοντας, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας επισήμανε ότι η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων δεν αποτελεί επιλογή μιλιταρισμού, αλλά επιταγή επιβίωσης σε έναν κόσμο όπου η ισχύς επανέρχεται ως καθοριστικός παράγοντας.

Η Ευρώπη μπροστά σε νέα γεωπολιτικά δεδομένα

Στο 1ο πάνελ της ημερίδας, με τίτλο "Η Νέα Παγκόσμια Τάξη: Μετατοπίσεις Ισχύος, Άνοδος Λαϊκισμού και Νέες Γεωπολιτικές Συνθήκες”, οι ομιλητές ανέδειξαν τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στη νέα παγκόσμια τάξη και τόνισαν την ανάγκη στρατηγικής ετοιμότητας, διάλογου με τη Ρωσία και ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής παρουσίας.

Η Ντόρα Μπακογιάννη, Βουλευτής Χανίων, τ. Υπουργός Εξωτερικών, Πρόεδρος Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων, επισήμανε ότι ο μεταπολεμικός κόσμος τελείωσε και η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα φάση αβεβαιότητας, με κούρσα εξοπλισμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Υπογράμμισε ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να έχει ρόλο στην περιοχή, αλλά η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίζει τη Μόσχα με ενότητα και διάλογο, που δεν ισοδυναμεί με υποχώρηση. Σε ό,τι αφορά την Τουρκία, τόνισε ότι για να συμμετάσχει πλήρως στο ευρωπαϊκό αμυντικό πλαίσιο πρέπει να εκπληρώσει συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ η Ελλάδα, σύμφωνα με την ίδια, δεν αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο πέραν των πάγιων τουρκικών διεκδικήσεων.

Ο Σωτήρης Σέρμπος, Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής / Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Σύμβουλος Εξωτερικής Πολιτικής στον Πρωθυπουργό, χαρακτήρισε τον Ντόναλντ Τραμπ γεωπολιτικό επιταχυντή, με πολιτικές στραμμένες στην εσωτερική αναβίωση της Αμερικής και στη μείωση εμπορικών και δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Τόνισε ότι η Ευρώπη δεν προσαρμόστηκε επαρκώς στις αλλαγές των τελευταίων 15-20 ετών και επισήμανε ότι η Ελλάδα, μετά τις Βαλτικές χώρες, είναι μια από τις επόμενες που θα αντιμετωπίσουν πιέσεις από τον ιστορικό αναθεωρητισμό.

Ο Κώστας Φραγκογιάννης, τ. Υφυπουργός Εξωτερικών για την Οικονομική Διπλωματία και Εξωστρέφεια, μίλησε για τη μεταπολεμική περίοδο και την ανάγκη αφύπνισης της Ευρώπης, λέγοντας ότι η ήπειρος "είναι καταδικασμένη να εξαρτάται από ενεργειακούς πόρους που προέρχονται από εξωτερικούς παράγοντες”, ενώ υπογράμμισε ότι η Ελλάδα πρέπει να είναι παρούσα στις εξελίξεις. Τόνισε τη σημασία των αμυντικών επενδύσεων και της ενίσχυσης του ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος, καθώς και τον ρόλο της χώρας στο νέο στρατηγικό δόγμα Τραμπ, σημειώνοντας ότι "πρέπει να συνομιλήσουμε με τη Ρωσία, όπως έχουμε ανοικτούς διαύλους και με την Τουρκία”.

Από τη στρατηγική εξάρτηση στη στρατηγική ευθύνη

Στο 2ο πάνελ της ημερίδας, με θέμα "Οι Αμυντικές Προκλήσεις της Ευρώπης: Από τη Στρατηγική Εξάρτηση στη Στρατηγική Ευθύνη", οι ομιλητές ανέλυσαν πώς η Ευρώπη καλείται να μετατρέψει την παραδοσιακή στρατηγική εξάρτησή της από τις ΗΠΑ σε στρατηγική ευθύνη απέναντι στις νέες γεωπολιτικές προκλήσεις. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στον πόλεμο στην Ουκρανία, την αναζωογόνηση της αμυντικής βιομηχανίας με το SAFE και το RearmEU και τη μετάβαση σε μια εποχή όπου "το δίκαιο υποχωρεί μπροστά στην ισχύ”.

Ο Κωνσταντίνος Φλώρος, Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ & Σύμβουλος Διοίκησης K GROUP, τόνισε ότι στη Δύση κυριάρχησε η έννοια του δικαίου, αλλά πλέον "έχουμε περάσει στην εποχή της ισχύος”. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε πολύ καλή θέση χάρη στον 15ετή βραχυ-μεσοπρόθεσμο προγραμματισμό των Ενόπλων Δυνάμεων, που περιλαμβάνει νέα μέσα όπως Rafale, Belharra, F-35, εκσυγχρονισμό υφιστάμενων οπλικών συστημάτων, υποδομές, πυρομαχικά και προσλήψεις προσωπικού. Αναφερόμενος στα drones, εξήγησε ότι είναι "αξεσουάρ” που αλλάζουν τον τρόπο του πολέμου χωρίς να μεταβάλλουν τις ισορροπίες στο πεδίο, αν και τόνισε ότι χωρίς αυτά, η κατάσταση στην Ουκρανία θα ήταν διαφορετική.

Ο Άγγελος Συρίγος, Βουλευτής Α’ Αθηνών και Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, τόνισε τη σημασία του SAFE ως πρώτου βήματος για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, ενώ το RearmEU αφορά στο μακροπρόθεσμο μέλλον. Υπογράμμισε ότι η Γερμανία συμμετέχει στο SAFE μέσω των εταιρειών της και όχι ως κράτος, και επισήμανε την ανάγκη να δοθεί προσοχή στην ανάπτυξη και χρήση drones και αντι-drones.

Ο Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, Διεθνολόγος, τόνισε ότι το 1 δισ. ευρώ του SAFE δεν αρκεί για να αποκρούσει πλήρως μια επίθεση με drones, όπως αυτή του Ιράν στο Ισραήλ, αλλά αποτελεί σημαντικό βήμα. Πρότεινε η Ευρώπη να μεταβεί από το ρόλο του αγοραστή οπλικών συστημάτων σε αυτόν του παραγωγού, ενώ επισήμανε ότι η Ελλάδα πρέπει να προβάλλει στους Ευρωπαίους ότι η Τουρκία αποτελεί τον μεγαλύτερο σύμμαχο των Ρώσων στην περιοχή, για να κατανοηθούν σωστά οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι.

Η σημασία της στρατηγικής αυτονομίας

Στο 3ο πάνελ της ημερίδας, με θέμα "Ελληνική Προστιθέμενη Αξία στην Αμυντική Βιομηχανία”, οι ομιλητές τόνισαν την ανάγκη για επενδύσεις στην ελληνική αμυντική βιομηχανία και υπογράμμισαν τη σημασία της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, που καλείται να περιορίσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ και να ενισχύσει τις δικές της δυνάμεις.

Ο Αλέξανδρος Διακόπουλος, Εκτελεστικός Πρόεδρος της ΕΑΒ, σημείωσε ότι "γίνεται μεγάλη κουβέντα για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης”, αλλά η ήπειρος εξακολουθεί να εξαρτάται από τις ΗΠΑ σε πάρα πολλούς τομείς, κάτι που έγινε εμφανές στον πόλεμο της Ουκρανίας, καθώς τα μεγάλα συστήματα, όπως τα radar, είναι αμερικανικά. "Η Ευρώπη δεν έχει επενδύσει στην άμυνα. Για το ορατό μέλλον δεν μπορεί να απεμπλακεί και να απεξαρτηθεί από τις ΗΠΑ”, υπογράμμισε, ενώ διερωτήθηκε ρητορικά για το τι έχει δημιουργήσει η Ευρώπη σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, από τεχνολογίες όπως το Google και το ChatGPT μέχρι βιομηχανικούς κολοσσούς.

Ο Νίκος Παπάτσας, Αντιπρόεδρος ΕΕΛΕΑΑ, ανέδειξε τον μετασχηματισμό της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, που παρά την οικονομική κρίση συνεχίζει να προοδεύει. Υπογράμμισε ότι ο ιδιωτικός τομέας πρωτοστατεί στις επενδύσεις, ενώ η παραγωγική βάση της Ευρώπης υστερούσε για δεκαετίες λόγω χαμηλών δαπανών. "Τα εργοστάσια δεν παράγουν μόνο οπλικά συστήματα αλλά και νέες τεχνολογίες, όπως τα drones που έχουν αλλάξει τα δεδομένα. Τώρα τρέχουμε μπροστά και πρέπει οι ιδιώτες να επενδύσουν. Οι Ένοπλες Δυνάμεις πρέπει να καθορίζουν τις απαιτήσεις για να αποκτήσει η βιομηχανία το reference με τον πελάτη”, είπε.

Ο Παντελής Τζωρτζάκης, διευθύνων σύμβουλος του ΕΛΚΑΚ, επισήμανε ότι στη χώρα μας λείπει ένα δυναμικό οικοσύστημα που να συνδέει μεγάλες εταιρείες, startups, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, κάτι που χαρακτήρισε "ελληνικό παράδοξο”. Υπογράμμισε την ανάγκη σταθερής πολιτικής στήριξης, χρόνου και δομών για να μπορέσει η χώρα να αξιοποιήσει τις τεχνολογίες και να δημιουργήσει αξία στην παραγωγή, ενώ τόνισε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις πρέπει να λειτουργούν ως βασικός επενδυτής και καθοδηγητής των έργων, μέσα από διαγωνισμούς και ανταγωνιστικό διάλογο.

Ο Κρίστιαν Χατζημηνάς, ιδρυτής των EFA GROUP και THEON GROUP και Πρόεδρος της ΕΕΝΕ, μίλησε για την επερχόμενη "τεχνολογική επανάσταση” στην Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει τα στελέχη και τη γνώση για να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Τόνισε ότι η ελληνική αμυντική βιομηχανία έχει φτάσει σήμερα σε τζίρο 700 εκατ. ευρώ, το 80% εξαγωγικό, και φέτος αναμένεται να υπερβεί το 1 δισ. ευρώ, αν πραγματοποιηθούν οι προγραμματισμένες δαπάνες. Υπογράμμισε ότι οι ελληνικές εταιρείες πρέπει να ενσωματωθούν ουσιαστικά στις εφοδιαστικές αλυσίδες, με μεταφορά τεχνογνωσίας, και να μην περιοριστούν σε απλούς διανομείς ξένων προϊόντων.

Διάλογος, αποτροπή και ενεργειακή γεωπολιτική στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής εξίσωσης

Στο 4ο πάνελ, με τίτλο "Ελληνοτουρκικές Σχέσεις: Σταθερότητα, Αποτροπή και Ισορροπία Ισχύος”, επισημάνθηκε ότι η Ελλάδα χρειάζεται σταθερά και στοχευμένα βήματα στην εξωτερική της πολιτική και την αποτροπή, ενώ τονίστηκε η ανάγκη συνέχισης του διμερούς διαλόγου με την Τουρκία.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρ. Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών, Ομότιμος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ, υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει σταθερά τον διάλογο με την Τουρκία, εστιάζοντας στο μοναδικό υπαρκτό ζήτημα, αυτό της οριοθέτησης ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, με σαφή στόχο είτε την επίτευξη συμφωνίας είτε την προσφυγή στο διεθνές δίκαιο. Τόνισε ότι η ελληνική ατζέντα είναι "βαριά αλλά μικρή”, σε αντίθεση με την ευρύτερη ατζέντα της Τουρκίας, και επισήμανε πως οι διμερείς συναντήσεις πρέπει να είναι τακτικές και ουσιαστικές, όχι εθιμοτυπικές. Ανέφερε ότι στο παρελθόν η ελληνική πλευρά έχει ήδη συζητήσει ζητήματα κυριαρχίας, επισημαίνοντας πως η οριοθέτηση ΑΟΖ μπορεί να λειτουργήσει ως πλαίσιο αναφοράς που αποδυναμώνει ζητήματα όπως οι "γκρίζες ζώνες”. Υπογράμμισε ακόμη ότι το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει, με τη γεωοικονομία και την πολιτική να διασταυρώνονται. Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο αμερικανικής διαμεσολάβησης, σημείωσε ότι αυτή μπορεί να προκύψει ανά πάσα στιγμή και πως η Ελλάδα οφείλει να είναι προετοιμασμένη, αποφεύγοντας τον στρουθοκαμηλισμό και τις λογικές επιβράδυνσης.

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος, Δρ Κοινωνιολογίας Παντείου Πανεπιστημίου, Οθωμανολόγος-Τουρκολόγος, επεσήμανε τη σημασία της αποτροπής, που πρέπει να είναι "διπλωματικά δυναμική”, ώστε η άλλη πλευρά να μην παίρνει ρίσκο για μικρό όφελος, ενώ διαχώρισε σαφώς την αποτροπή από τη διαχείριση κρίσης. Υπογράμμισε ότι η Τουρκία ακολουθεί πολιτική "πολιορκίας”, προκαλώντας κόπωση στην αντίπαλη πλευρά για να νομιμοποιήσει τα αιτήματά της, και ότι η ελληνική στρατηγική πρέπει να βασίζεται σε αυτοπεποίθηση και σαφή όρια.

Η Ινώ Αφεντούλη, Ανώτερη Σύμβουλος Πολιτικής και Επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας ΕΛΙΑΜΕΠ, τόνισε ότι είναι λανθασμένη η ελληνική αντίληψη να προσδιορίζει τη συνάντηση ως εθιμοτυπική, καθώς η ουσιαστική συζήτηση πρέπει να αξιοποιεί κάθε ευκαιρία. Σημείωσε ότι η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα παραμένει εγκλωβισμένη σε πλαίσιο δεκαετιών και ότι η χώρα πρέπει να δράσει με αυτοπεποίθηση και βάσει της αποτροπής, προσαρμόζοντας το πλαίσιο του διαλόγου στις νέες συνθήκες. Τόνισε επίσης ότι η βασική αποτρεπτική δύναμη στα ελληνοτουρκικά, των ΗΠΑ, μπορεί να έχει διαφορετικές προτεραιότητες και η Ελλάδα πρέπει να εξετάζει αυτά τα δεδομένα.

Κάθετος Διάδρομος και ενεργειακή απεξάρτηση: Στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας

Μιλώντας σε συζήτηση Face to Face με τίτλο "Η Ενέργεια αλλάζει τον Γεωπολιτικό Χάρτη - Ο Νέος Ρόλος της Ελλάδας", ο Σταύρος Παπασταύρου, Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τόνισε ότι για την Ευρώπη και την Αμερική ο κάθετος διάδρομος αποτελεί πεδίο στρατηγικής σύγκλισης, με τη χώρα μας να αναλαμβάνει κομβικό ρόλο στην απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη κατάλαβε πως δεν γίνεται να βοηθάς και την Ουκρανία και να βοηθάς και τον επιτιθέμενο αγοράζοντας ενεργειακούς πόρους από εκείνον, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα γίνεται ένας από τους πυλώνες μέσω των οποίων μπορεί να επιτευχθεί η απεξάρτηση.

Επισήμανε ότι πρόκειται για σύνθετο και δύσκολο εγχείρημα με στρατηγική διάσταση για τη χώρα και ότι δεν μπορούμε να συμφωνούμε στην ΕΕ την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και μετά να τίθενται ρυθμιστικά εμπόδια στους τρόπους απεξάρτησης.

Αναφερόμενος στο ενεργειακό μείγμα, υπογράμμισε ότι το 2025 η συμμετοχή του λιγνίτη έπεσε μόλις στο 9%, με τις ΑΠΕ να ξεπερνούν το 50%. Σημείωσε ότι την άλλη εβδομάδα θα πέσουν οι υπογραφές για τα τέσσερα οικόπεδα και ότι η Exxon Mobil με τη HelleniQ Energy και την Energean προχωρούν σε ερευνητική γεώτρηση το 2027 στο Ιόνιο, τονίζοντας πως ήρθε η ώρα η χώρα μας με αυτοπεποίθηση να διερευνήσει κατά πόσο τα κοιτάσματα είναι εμπορικά εκμεταλλεύσιμα.

Πρόσθεσε ότι σύντομα θα ανακοινωθεί ο οργανισμός που θα αναλάβει την επικαιροποίηση της μελέτης για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ενώ η Ελλάδα στηρίζει τη διασύνδεση με την Αίγυπτο και βρίσκεται στη φάση εξέτασης της πιθανής χάραξης της διασύνδεσης με τη Σαουδική Αραβία.

Ρωσία, Ουκρανία και Ευρώπη: Πόλεμος, προοπτικές και στρατηγικές επιλογές

Στο 5ο πάνελ, με τίτλο "Η Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η Ασφάλεια της Ευρώπης”, οι ομιλητές εστίασαν στα αίτια της ρωσικής εισβολής, στις αντοχές της Ρωσίας και στις προϋποθέσεις για το ευρωπαϊκό μέλλον της Ουκρανίας, μεταφέροντας την εκτίμηση ότι ο πόλεμος αποτελεί καμπή για την ασφάλεια της Ευρώπης.

Ο Θάνος Βερέμης, Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΑΜΕΠ, υποστήριξε ότι η αιτία του πολέμου πρέπει να αναζητηθεί στο παρελθόν της Ρωσίας και στη διαχρονική τάση επέκτασης, που, όπως είπε, τής δίνει αίσθηση ασφάλειας και ταυτότητας. Ανέφερε ότι η Ρωσία, καθυστερημένη στην αναζήτηση ταυτότητας σε σχέση με τις ευρωπαϊκές χώρες, ικανοποιεί αυτή την ανάγκη αναζητώντας εδάφη γύρω της και ότι, κατά τη Μόσχα, η Ουκρανία είναι μια "απάτη”, κάτι που, όπως τόνισε, δεν ισχύει. Εκτίμησε ότι ο πόλεμος δεν έχει αποδώσει στη Ρωσία εύσημα και συνιστά τη μεγαλύτερη ζημιά που έχει υποστεί, προβλέποντας ένα σκοτεινό μέλλον για τη χώρα, η οποία –όπως είπε– δεν είναι μεγάλη οικονομική ή βιομηχανική δύναμη πέρα από τα οπλικά συστήματα. Σημείωσε ότι η Ρωσία θα καταλήξει στο περιθώριο, ότι "τους Ρώσους πρέπει να λυπόμαστε” και ότι η Ουκρανία θα τύχει μεγάλης βοήθειας, αν και ο πόλεμος θα αργήσει να τελειώσει, καθώς ο Πούτιν θεωρεί πως όσο διαρκεί ο πόλεμος διαρκεί και η εξουσία του. Εξέφρασε, τέλος, ανησυχία για τάσεις αυταρχισμού και στην Ευρώπη.

Ο Κωνσταντίνος Φίλης, Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων, ανέφερε ότι η ρωσική οικονομία δεν υποτιμήθηκε, αλλά έχει μετατραπεί σε οικονομία πολέμου, με τον Πούτιν να κερδίζει χρόνο. Υπογράμμισε ότι οι δομικές αδυναμίες δεν έχουν ακόμη έρθει στην επιφάνεια και ότι μετά τον πόλεμο η Ρωσία θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις διαρθρωτικές αδυναμίες μιας οικονομίας που εξαρτάται από εξαγωγές υδρογονανθράκων και λειτουργεί σε συνθήκες "μονοψωνίου” με κύριους αγοραστές την Ινδία και την Κίνα. Τόνισε επίσης το πρόβλημα της δημογραφικής συρρίκνωσης, εκτιμώντας ότι η χώρα θα αντιμετωπίσει σοβαρές προκλήσεις τις επόμενες δεκαετίες. Σημείωσε ότι έχει δημιουργηθεί χάσμα μεταξύ Ρωσίας και ΕΕ, ότι η Ρωσία θεωρείται κράτος παρίας που λειτουργεί με λογική spoiler και ότι το κεντρικό αφήγημα του Πούτιν εξυπηρετείται όσο ο πόλεμος είναι σε εξέλιξη. Επισήμανε ακόμη ότι στη Δύση υπάρχει ένας ευσεβής πόθος για διαφορετική κατεύθυνση της Ρωσίας, κάτι που δεν έχει επιβεβαιωθεί, και ότι η προσωπικότητα και η ματαιοδοξία του Πούτιν αποτέλεσαν κρίσιμη παράμετρο στην απόφαση για την επέμβαση.

Ο Δρ. Νικόλαος Κωστόπουλος, Πρόεδρος του Ελληνο-Ουκρανικού Επιμελητηρίου, τόνισε ότι η απορρόφηση της μεταπολεμικής Ουκρανίας από την ΕΕ αποτελεί στρατηγική επιλογή εμβάθυνσης με υψηλό κόστος αλλά πολύ σημαντική απόδοση για το σύνολο της Ένωσης. Υπογράμμισε ότι η Ουκρανία έχει προχωρήσει σημαντικά στον τομέα της άμυνας και των dual-use προϊόντων και ότι είναι κρίσιμος κρίκος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, καθώς και σημαντική ενεργειακή, βιομηχανική και αγροτική δύναμη. Επισήμανε όμως ότι η ένταξη προϋποθέτει θεσμική σοβαρότητα, κράτος δικαίου και δημοσιονομική σταθερότητα, ενώ θα απαιτήσει αναβάθμιση υποδομών και μετακίνηση πόρων, ιδίως στον αγροτικό τομέα. Έθεσε ζητήματα θεσμικής αναδιάταξης εντός ΕΕ, διαχείρισης υβριδικών απειλών και σχέσης ΕΕ–ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε στρατηγικό μήνυμα αποτροπής προς τη Ρωσία και καταλύτη για ευρωπαϊκή στρατιωτική και όχι μόνο αυτονομία.

Αναφορικά με τις ελληνοουκρανικές σχέσεις, σημείωσε ότι υπάρχουν πολλοί τομείς δράσης –logistics, μεταφορές, υποδομές, άμυνα και startups– και ότι στόχος είναι να ανοίξουν δρόμοι για οικονομική, επιχειρηματική και διπλωματική συνεργασία, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουκρανία θα δώσει δείγματα γραφής πως μπορεί να σταθεί θεσμικά και να προσφέρει ασφαλές περιβάλλον για επενδύσεις.

Υδρογονάνθρακες, αποτροπή και στρατηγική αξιοποίηση της ενέργειας

Στο 6ο πάνελ, με τίτλο "Επενδύσεις στην Άμυνα και Ενέργεια: Καινοτομία, Οικονομική Διπλωματία και Ανάπτυξη”, η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της Ελλάδας μέσω των υδρογονανθράκων και στη στρατηγική αξιοποίηση της ενέργειας ως εργαλείου γεωπολιτικής επιρροής, ενώ έμφαση δόθηκε στο αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον, το "παράθυρο ευκαιρίας” που δεν πρέπει να χαθεί και στη σύνδεση ενεργειακής πολιτικής και εθνικών συμφερόντων.

Ο Αριστοφάνης Στεφάτος, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΔΕΥΕΠ, ανέφερε ότι έχει ήδη ληφθεί εκδήλωση ενδιαφέροντος για σεισμογραφικές έρευνες πριν από το τέλος του έτους από μία από τις δύο μεγαλύτερες εταιρείες παγκοσμίως στον τομέα, επισημαίνοντας ότι το ενδιαφέρον της Chevron είχε εκδηλωθεί ήδη από τα τέλη του 2021 και τις αρχές του 2022, ως αποτέλεσμα των μηνυμάτων συνέπειας που έχει δώσει η χώρα. Τόνισε ότι το "παράθυρο ευκαιρίας” δεν θα κρατήσει για πάντα και ότι, παρότι η Τουρκία έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τη Chevron, η Ελλάδα βρίσκεται πιο μπροστά, με συμφωνίες σχεδόν ολοκληρωμένες.

Υπογράμμισε ακόμη ότι η αποτρεπτική ισχύς της Ελλάδας έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και ότι η μετατροπή της χώρας από καταναλωτή σε παραγωγό υδρογονανθράκων δημιουργεί εξαγωγικές δυνατότητες, αλλάζοντας τη δυναμική της.

Από την πλευρά του, ο Μιχάλης Μαθιουλάκης, Αναλυτής Ενεργειακής Στρατηγικής, Ακαδημαϊκός Διευθυντής Ελληνικού Ενεργειακού Φόρουμ, σημείωσε ότι η ενέργεια, αμέσως μετά τη στρατιωτική ισχύ, αποτελεί τον πρώτο παράγοντα άσκησης επιρροής μιας χώρας, καθώς διαπερνά όλη την οικονομική δραστηριότητα, και ότι οι έρευνες για υδρογονάνθρακες αποτρέπουν την άσκηση επιρροής τρίτων. Επισήμανε πως πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα πώς θα αξιοποιηθεί η στρατηγική σημασία του κάθετου διαδρόμου, διευκρινίζοντας ότι οι ενεργειακές συμφωνίες από μόνες τους δεν προστατεύουν γεωπολιτικά, αλλά αποτελούν εργαλεία που πρέπει να αξιοποιηθούν.

Τόνισε ότι, μεταξύ οικονομικών και εθνικών συμφερόντων, οι χώρες συνήθως επιλέγουν τα δεύτερα και ότι είναι αυταπάτη να θεωρεί κανείς πως η λειτουργία εταιρειών όπως η Exxon ή η Chevron στην Ελλάδα συνεπάγεται αυτόματη στρατιωτική προστασία. Υπογράμμισε ότι η παραγωγή υδρογονανθράκων μπορεί να προσφέρει ελευθερία κινήσεων και ότι, παρά την ανάπτυξη των ΑΠΕ, η ενεργειακή ασφάλεια απαιτεί σταθερή ροή φυσικού αερίου, ιδίως αν αυτό παράγεται στην Ελλάδα. Κατέληξε επισημαίνοντας ότι το GSI θα μπορούσε να δημιουργήσει ντε φάκτο ΑΟΖ για τη χώρα και να ενισχύσει τη θέση της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Άμυνα και Διάστημα: Η Ελλάδα ως ενεργός παίκτης στη νέα τεχνολογική και γεωπολιτική πραγματικότητα

Στο 7ο πάνελ, με τίτλο "Άμυνα και Διαστημική Τεχνολογία: Η Ελλάδα Παρούσα”, η ανάπτυξη της διαστημικής τεχνολογίας και ο ρόλος της στην Άμυνα αναδείχθηκαν ως κρίσιμοι παράγοντες της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας, με τους ομιλητές να επισημαίνουν ότι η Ελλάδα περνά από τη φάση της παρακολούθησης στη φάση της ενεργού συμμετοχής και της στρατηγικής τοποθέτησης στον τομέα του Διαστήματος.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου, Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τόνισε ότι πριν από μερικά χρόνια μια τέτοια συζήτηση δεν θα υπήρχε, ενώ σήμερα πραγματοποιείται ένα "τεράστιο και στοχευμένο άνοιγμα στο Διάστημα”, το οποίο, μεταξύ άλλων, έφερε πίσω στην Ελλάδα νέα παιδιά.

Αναφέρθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης για την ανάπτυξη και εκτόξευση δορυφόρων, καθώς και στη συνεργασία με την ICEYE Hellas, η οποία έχει ήδη κατασκευάσει δύο μικροδορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις αλλά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι τους, διαθέτοντας πλέον τη δυναμικότητα και τη δυνατότητα να σχεδιάσει τα επόμενα βήματα. Τόνισε τη σημασία των υποδομών και επισήμανε ότι κάθε ευρώ που επενδύεται στο Διάστημα επιστρέφει στο πολλαπλάσιο, σημειώνοντας παράλληλα ότι τα δορυφορικά δεδομένα αξιοποιούνται όχι μόνο στην Άμυνα αλλά και σε κρίσιμες κρατικές λειτουργίες, όπως οι διασταυρώσεις στοιχείων από τα αρμόδια υπουργεία.

Ο Εμμανουήλ Ράμμος, Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, ανέφερε ότι το Κέντρο υποστηρίζει τη διάδοση και χρήση της διαστημικής τεχνολογίας σε πολλούς τομείς, δρομολογώντας κοστολογημένες δράσεις, και υπογράμμισε τον διττό χαρακτήρα των διαστημικών τεχνολογιών, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για αμυντικούς σκοπούς. Επισήμανε ότι η δορυφορική τεχνολογία αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς, δημιουργώντας μια αγορά που ζητά συνεχώς νέες τεχνολογίες.

Ο Τάσος Ροζολής, Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ), τόνισε ότι για πρώτη φορά το Διάστημα αποτελεί βασικό πυλώνα ασφάλειας και άμυνας, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη αναζητά βιομηχανικούς εταίρους και ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές λύσεις ή μεμονωμένα έργα. Υπογράμμισε την ανάγκη στρατηγικής επιλογής, κατεύθυνσης και συνεργασίας μεταξύ φορέων και εταιρειών, ώστε να συνδυαστούν οι δυνατότητες της χώρας.

Ο Βασίλης Χαλουλάκος, Επικεφαλής της ICEYE Hellas, σημείωσε ότι τα διαστημικά προϊόντα δεν αποτελούν πολυτέλεια αλλά επιτακτική ανάγκη και ότι η χώρα πρέπει να αποκτήσει αυτονομία, καθώς "τη στιγμή της κρίσης” δεν μπορεί να εξαρτάται από άλλους. Τόνισε ότι η επανάσταση στο Διάστημα έρχεται μέσα από το commercialization και ανέφερε ότι η επιλογή της Ελλάδας για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων της ICEYE συνδέεται με τη σοβαρή πολιτική βούληση, την ταχύτητα των αποφάσεων, τις υψηλές αμυντικές δαπάνες, τις ανάγκες διαχείρισης φυσικών καταστροφών και τις αμυντικές ανησυχίες λόγω γεωγραφίας. Υπογράμμισε επίσης ότι στη χώρα υπάρχει σημαντικό ταλέντο και ερευνητική δραστηριότητα, με στόχο η Ελλάδα να αποτελέσει hub για επέκταση στην ευρύτερη περιοχή.

Πηγή: Forbes.gr

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr