Ιράν: Το κύμα αμφισβήτησης ενισχύεται, αλλά οι μηχανισμοί εξουσίας του καθεστώτος δεν εμφανίζουν ρήξη και ανατροπή

Περί τους 2.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί λέει ιρανός αξιωματούχος, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων μιλούν για 600 περίπου θανάτους.

Παρά το πανεθνικό κύμα διαμαρτυρίας και τις πολυετείς εξωτερικές πιέσεις, οι θεσμοί ασφαλείας που βρίσκονται στην κορυφή της εξουσίας στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν εμφανίζουν εκείνα τα ρήγματα που θα μπορούσαν να φέρουν το τέλος ενός από τα ανθεκτικότερα καθεστώτα στον κόσμο.

Αν οι μαζικές διαδηλώσεις και η έξωθεν πίεση δεν προκαλέσουν ρήξεις στην κορυφή της πυραμίδας της ιρανικής ηγεσίας, το πιθανότερο είναι ότι το καθεστώς, αν και αποδυναμωμένο, θα αντέξει, εκτιμούν δύο διπλωμάτες, δύο κυβερνητικές πηγές στην Μέση Ανατολή και δύο αναλυτές που μίλησαν στο Reuters.

2.000 νεκροί

Περί τους 2.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί μέχρι σήμερα κατά την καταστολή των διαδηλώσεων, δήλωσε στο Reuters ιρανός αξιωματούχος κατηγορώντας τους "τρομοκράτες" για τους θανάτους πολιτών και μελών των ιρανικών υπηρεσιών ασφαλείας.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν συγκεντρώσει πληροφορίες για 600 περίπου θανάτους.

Το πολυεπίπεδο οικοδόμημα των μηχανισμών ασφαλείας του Ιράν, με πυρήνα το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης και την παραστρατιωτική δύναμη Μπασίτζ, που αριθμούν περί το ένα εκατομμύριο μέλη, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την καθοριστική επίδραση της εξωτερικής πίεσης επί του καθεστώτος χωρίς την ταυτόχρονη ρήξη στο εσωτερικό του ιρανικού μηχανισμού εξουσίας, σύμφωνα με τον Vali Nasr, ιρανοαμερικανό πανεπιστημιακό και αναλυτή.

"Για να επιτύχεις κάτι τέτοιο, πρέπει να έχεις πλήθη στους δρόμους για πολύ περισσότερο χρόνο. Και πρέπει να διαλύσεις το κράτος, Ορισμένοι κρατικοί παράγοντες και κυρίως οι δυνάμεις ασφαλείας, πρέπει να αποσκιρτήσουν".

Ο ανώτατος ηγέτης, ο 86χρονος αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει επιβιώσει πολλών κυμάτων διαμαρτυρίας. Αυτή είναι η πέμπτη μεγάλη εξέγερση από το 2009, γεγονός που αποδεικνύει την ανθεκτικότητα και την συνοχή του καθεστώτος που βρίσκεται αντιμέτωπο με μία βαθιά και ανεπίλυτη εσωτερική κρίση, σύμφωνα με τον Paul Salem του Middle East Institute.

Για να αλλάξει αυτό, το κίνημα διαμαρτυρίας θα πρέπει να επιδείξει τέτοια δυναμική ώστε να υπερνικήσει τα εδραιωμένα πλεονεκτήματα του κράτους: ισχυρούς θεσμούς, ένα αρκετά μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που είναι πιστό στο ιερατείο και την γεωγραφική και δημογραφική κλίμακα μίας χώρας 90 εκατομμυρίων ανθρώπων, λέει ο Alan Eyre, πρώην αμερικανός διπλωμάτης και ειδικός για το Ιράν.

Επιβίωση ωστόσο του καθεστώτος δεν σημαίνει σταθερότητα, επισημαίνουν οι αναλυτές. Η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις από το 1979. Οι κυρώσεις έχουν πλήξει την ιρανική οικονομία και δεν υπάρχει ξεκάθαρος δρόμος εξόδου από την οικονομική δυσπραγία. Στρατηγικά το Ιράν βρίσκεται υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει αποδυναμωθεί, ο "Αξονας της Αντίστασης" αποτελούμενος από τις οργανώσεις-δορυφόρους του έχει αποδυναμωθεί στον Λίβανο, στην Συρία και στην Γάζα.

Ο Vali Nasr δηλώνει ότι δεν πιστεύει πως η Ισλαμική Δημοκρατία έφθασε "στο σημείο της πτώσης". Ωστόσο, "η κατάσταση όπως εξελίσσεται είναι πολύ δύσκολη". Οι εκδηλώσεις διαμαρτυρίας ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου ως αντίδραση στην αύξηση των τιμών, πριν εξελιχθούν σε ανοικτή αμφισβήτηση του θεοκρατικού καθεστώτος. Σε πολιτικό επίπεδο, η άγρια καταστολή έχει περαιτέρω διαβρώσει ό,τι είχε απομείνει από την νομιμοποίηση του καθεστώτος.

Η οργάνωση HRANA για τα ανθρώπινα δικαιώματα με έδρα τις ΗΠΑ κάνει λόγο για 573 επιβεβαιωμένους θανάτους, 503 διαδηλωτών και 69 μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 10.000.

Το "μοντέλο της Βενεζουέλας"

Αυτό που δίνει στη σημερινή συνθήκη ειδικό χαρακτήρα και ενισχύει το διακύβευμα είναι, σύμφωνα με τους αναλυτές, οι προειδοποιήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι θάνατοι διαδηλωτών θα προκαλέσουν αμερικανική επέμβαση. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι κρατά ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ, ο οποίος συνεδριάζει σήμερα με τους συμβούλους του για να εξετάσει τις επιλογές της Ουάσινγκτον, θα επιβάλει επιπλέον δασμούς 25% στις χώρες που έχουν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν, ανάμεσά τους και η Κίνα. Σε τηλεφωνική επικοινωνία χθες, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που ήταν παρούσα στην συνομιλία.

Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τις διαδηλώσεις στο Ιράν είναι μάλλον τακτικής παρά ιδεολογικής φύσεως, λέει ο Salem. Στόχος του είναι πιθανόν η αποδυνάμωση του καθεστώτος ώστε να αποσπάσει υποχωρήσεις ως προς το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης

Η ιδέα του "μοντέλου της Βενεζουέλας" έχει όλο και μεγαλύτερη πέραση σε ορισμένους κύκλους της Ουάσινγκτον και της Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με τους διπλωμάτες και τους αναλυτές που μίλησαν στο Reuters. Περιλαμβάνει την απομάκρυνση της κεφαλής της ιρανικής ηγεσίας και αποστολή στο εναπομείναν apparatus το μήνυμα: μείνετε στην θέση σας υπό τον όρο ότι θα συνεργασθείτε.

Ωστόσο, η εφαρμογή του μοντέλου αυτού στο Ιράν αντιμετωπίζει ανυπέρβλητα εμπόδια: έναν μηχανισμό ασφαλείας με ρίζες δεκαετιών, την συνοχή των κρατικών θεσμών, μία πολύ μεγαλύτερη και εθνοτικά πολύπλοκη χώρα.

Δύο αξιωματούχοι της περιοχής και δύο αναλυτές δήλωσαν στο Reuters ότι μία ξένη στρατιωτική επέμβαση θα διαιρούσε την χώρα βάσει εθνοτικών και θρησκευτικών διαφοροποιήσεων, και ξεχώρισαν ειδικά τις περιοχές των Κούρδων και των Βαλούχων, περιοχές με ιστορική παράδοση αντίστασης και αυτονομιστικές τάσεις.

Σύμφωνα με τον David Makovsky του The Washington Institute, αν τελικά ο Τραμπ αποφασίσει να αναλάβει δράση, θα πρόκειται για ένα ταχύ και υψηλής έντασης, αποφασιστικό εγχείρημα.

"Αναζητεί αυτήν την μία και μοναδική κίνηση που θα είναι ο καταλύτης, αλλά τι μπορεί να είναι αυτό;", λέει ο Makovsky.

Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν πιέσεις επί της από θαλάσσης μεταφοράς του ιρανικού πετρελαίου, κυβερνοεπιθέσεις και όλες περικλείουν ρίσκα. Αλλα μέτρα, σύμφωνα με όλες τις πηγές, που δεν φθάνουν μέχρι την χρήση βίας θα μπορούσαν να είναι η αποκατάσταση της πρόσβασης των διαδηλωτών στο Ιντερνετ μέσω του Starlink.

"Μερικές φορές ο Τραμπ χρησιμοποιεί τις απειλές για να καθυστερήσει τις αποφάσεις, μερικές φορές για να αποθαρρύνει αντιπάλους, άλλες για να σημάνει ότι όντως ετοιμάζεται να επέμβει", λέει ο David Makovsky. "Δεν ξέρουμε ακόμη τι ισχύει εδώ".

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr