Ανάλυση Economist: Μήπως η δολοφονία Λαριτζανί δεν ήταν καλή ιδέα;- Ο κίνδυνος για την επικράτηση των σκληροπυρηνικών

Μόλις πριν από 4 ημέρες, ο Αλί Λαριτζανί βάδιζε επικεφαλής ενός πλήθους στους δρόμους της Τεχεράνης. Συμμετείχε σε διαδήλωση για την Ημέρα της Κουδς (Ιερουσαλήμ), την ετήσια τελετουργική καταγγελία του Ισραήλ από το ιρανικό καθεστώς. Η παρουσία του είχε ως στόχο να εκφράσει το υψηλό ηθικό της ηγεσίας της χώρας, ότι δηλαδή αψηφά τον κίνδυνο του θανάτου. Οι ΗΠΑ είχαν μόλις προσφέρει αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων για το κεφάλι του. Δεδομένης της εξαφάνισης του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τον διορισμό του και μετά και φημολογείται ότι τραυματίστηκε σοβαρά σε αεροπορική επιδρομή, ο κ. Λαριτζανί, επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, φαινόταν να είναι αυτός που διευθύνει την Ισλαμική Δημοκρατία.

Τώρα το ίδιο το καθεστώς επιβεβαιώνει ότι το Ισραήλ τον σκότωσε, μαζί με δύο άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους, σε αεροπορικές επιδρομές. Οι δολοφονίες είναι πιθανό να κάνουν το καθεστώς πιο εύθραυστο — αλλά μπορεί επίσης να δυσκολέψουν την επίτευξη εντός τέλους του πολέμου μέσω διαπραγματεύσεων .

Το Ισραήλ παρουσιάζει τις δολοφονίες υψηλόβαθμων Ιρανών αξιωματούχων ως κάτι που ανοίγει τον δρόμο για την ανατροπή ή την κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Υπονομεύουμε το καθεστώς με την ελπίδα να δώσουμε στον ιρανικό λαό την ευκαιρία να το ανατρέψει", δήλωσε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, πρωθυπουργός του Ισραήλ, μετά την ανακοίνωση του θανάτου του κ. Λαριτζανί. Σε άλλη επιδρομή, το Ισραήλ δηλώνει ότι σκότωσε επίσης τον διοικητή και τον αναπληρωτή διοικητή της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, μιας παραστρατιωτικής δύναμης που έχει χρησιμοποιηθεί για την καταστολή διαδηλώσεων.

Πάνω από δύο εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, το Ισραήλ φαίνεται να διαθέτει εξαιρετικές πληροφορίες για την τοποθεσία των ιρανών αξιωματούχων. Βομβαρδίζει επίσης βάσεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), της πιο ελίτ μαχητικής δύναμης του καθεστώτος. Έχει χτυπήσει ακόμη και σημεία στους δρόμους που κάνει ελέγχους η Μπασίτζ στην Τεχεράνη.

Διαβάστε Επίσης

Αλί Λαριτζανί: Το "κόλπο" του ισραηλινού στρατού για να τον εντοπίσει και να τον σκοτώσει από 1.600 χλμ μακριά

Το καθεστώς δύσκολα θα ανατραπεί με τους βομβαρδισμούς

Ωστόσο, οι εκτιμήσεις των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών σημειώνουν ότι το καθεστώς δεν μπορεί να ανατραπεί με αεροπορικές επιδρομές, αλλά μόνο μέσω εσωτερικής εξέγερσης. Υποστηρίζουν επίσης ότι οι διαδηλωτές δεν θα βγουν στους δρόμους, όπως έκαναν κατά εκατομμύρια πριν από δύο μήνες, όσο συνεχίζονται οι βομβαρδισμοί. Εν τω μεταξύ, οι δολοφονίες φαίνεται να έχουν ως στόχο "τη σταδιακή αποσύνθεση του κράτους", όπως το θέτει ένας πρώην αξιωματικός των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, μέσω της διάλυσης των βασικών πυλώνων του καθεστώτος: το IRGC (Φρουροί της Επανάστασης), τους ισλαμιστές κληρικούς και τη γραφειοκρατία.

Ο κ. Λαριτζανί ήταν μια ιδιαιτερότητα, καθώς ανήκε σε όλα αυτά τα στρατόπεδα. Ήταν γιος, αδελφός και γαμπρός ανώτερων αγιατολάχ και είχε σπουδάσει σε θεολογική σχολή. Αλλά δίδαξε επίσης φιλοσοφία, ειδικευόμενος στον Δυτικό Διαφωτισμό και στο έργο του Καντ. Πολέμησε με το IRGC κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, και ως υπουργός Πολιτισμού και επικεφαλής της κρατικής ραδιοτηλεόρασης, καταδίωξε τους μεταρρυθμιστές. Ωστόσο, συμμάχησε επίσης με τον Αλί Ακμπάρ Ραφσαντζάνι, τον ρεαλιστή πρώην πρόεδρο που ηγήθηκε της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης τη δεκαετία του 1990 και επιδίωξε την αποκλιμάκωση των εντάσεων με τη Δύση.

Επιπλέον, ο κ. Λαριτζανί, γνώριζε τους μηχανισμούς της εξουσίας. Στο εξωτερικό, ενεργούσε ως απεσταλμένος του ανώτατου ηγέτη στην Κίνα, στα κράτη του Κόλπου και στη Ρωσία. Όταν το Ομάν προσπάθησε να μεσολαβήσει για μια συμφωνία της τελευταίας στιγμής την παραμονή του πολέμου, ήταν ο κ. Λαριτζανί, για παράδειγμα, που καθόρισε τους όρους διαπραγμάτευσης του Ιράν. Κάποιοι τον έβλεπαν ως τον πιθανό ηγέτη μιας πιο ρεαλιστικής "δεύτερης ισλαμικής δημοκρατίας" ή ακόμη και ως τον ιρανικό ομόλογο της Ντέλσι Ροντρίγκες, της αντιπροέδρου της Βενεζουέλας, την οποία ο κ. Τραμπ ανέβασε στο αξίωμα του αρχηγού κράτους. "Απομάκρυναν το μοναδικό πρόσωπο που είχε τις περισσότερες πιθανότητες να επιτύχει μια συμβιβαστική λύση", λέει ένας βετεράνος της αντιπολίτευσης.

Υπάρχει πάντα η πιθανότητα να αναδυθεί ένας άλλος ρεαλιστής από τις εσωτερικές διαμάχες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Προσωπικότητες όπως ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρώην διοικητής του IRGC και πρόεδρος του κοινοβουλίου, ή ο Χασάν Ρουχανί, πρώην πρόεδρος και αρχιτέκτονας της πυρηνικής συμφωνίας του Ιράν με τις ΗΠΑ το 2015, θα μπορούσαν να συμβάλουν στο να μετακινηθεί το καθεστώς προς μια πιο συμβιβαστική κατεύθυνση.

Ωστόσο, οι σκληροπυρηνικοί ενδέχεται να βρουν την ευκαιρία να πάρουν το πάνω χέρι.

Στο παρελθόν είχαν ασκήσει βέτο στην υποψηφιότητα του κ. Λαριτζανί για την προεδρία και τον πίεσαν να παραιτηθεί από τη θέση του προέδρου του κοινοβουλίου. Πιστεύεται ότι επιθυμούν να διορίσουν τον Σαΐντ Τζαλίλι, μια πιο ιδεολογική προσωπικότητα, για να τον αντικαταστήσει στην ηγεσία του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας. Αυτό θα σήμαινε ένα Ιράν λιγότερο διατεθειμένο να συμφωνήσει σε οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και πιο πιθανό να επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων. "Θα αντικαταστήσουν τον Λαριτζάνι με έναν τρελό που προτιμά το μαρτύριο και θα φτάσει μέχρι το τέλος", λέει ένας Ιρανός δημοσιογράφος που έφτασε πρόσφατα στη Βρετανία.

Και οι αντίπαλοι του καθεστώτος όμως μπορεί να δουν μια ευκαιρία. Λέγεται ότι όλο και περισσότεροι από τις υπηρεσίες ασφαλείας διστάζουν να εμφανιστούν στη δουλειά, για προφανείς λόγους. Εν τω μεταξύ, η αναταραχή σιγοβράζει. Οι Ιρανοί δεν έχουν συσπειρωθεί γύρω από τη σημαία σε αριθμούς όπως έκαναν μετά την προηγούμενη βομβιστική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, τον Ιούνιο. Ο Ρεζά Παχλάβι, γιος του τελευταίου μονάρχη του Ιράν, ο οποίος ανατράπηκε από την Ισλαμική Επανάσταση, έχει καλέσει σε διαδηλώσεις για τον εορτασμό του Chaharshanbe Suri, ενός αρχαίου περσικού φεστιβάλ, στις 17 Μαρτίου.

Αν αυτές οι εκκλήσεις εισακουστούν και αντιμετωπιστούν με καταστολή από τη "Μπασίτζ", ορισμένοι φοβούνται ότι το Ιράν ενδέχεται να βυθιστεί στο χάος ή στον εμφύλιο πόλεμο. Και ακόμη κι αν το καθεστώς καταφέρει να διατηρήσει την τάξη αυτή την εβδομάδα, όσο περισσότερο παρατείνεται η σύγκρουση, τόσο πιο εύθραυστη γίνεται η πολιτική τάξη του Ιράν — και τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να διασπαστεί το κράτος σε ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας, με απρόβλεπτες συνέπειες.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr