Πέντε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανακοίνωσαν σχέδιο για τη δημιουργία κέντρου επιστροφών μεταναστών στη Ρουάντα, το οποίο θα φιλοξενεί ανθρώπους που δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην Ευρώπη. Το πιλοτικό πρόγραμμα αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπο με νομικές προσφυγές, ενώ ήδη έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με επικριτές του να κάνουν λόγο για "σοβαρή ηθική αποτυχία".
Οι πέντε χώρες – Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία, Δανία και Ελλάδα – είναι οι πρώτες που επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις επιστροφές, η οποία επιτρέπει τη μεταφορά σε τρίτες χώρες ανθρώπων που έχουν εξαντλήσει όλα τα ένδικα μέσα κατά της απομάκρυνσής τους από την Ευρώπη.
Σε κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε τη Δευτέρα, οι πέντε κυβερνήσεις γνωστοποίησαν ότι "θα ξεκινήσουν συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις με τη χώρα-εταίρο Ρουάντα για την υλοποίηση" του σχεδίου. Όπως υποστήριξαν, η πρωτοβουλία θα συμβάλει σημαντικά "στον περαιτέρω περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης, στην εξάρθρωση του επιχειρηματικού μοντέλου των διακινητών και στην ελάφρυνση της επιβάρυνσης του πληθυσμού μας".
Ποιους αφορά το νέο σχέδιο των επιστροφών
Σύμφωνα με τον Guardian, στόχος των αρμόδιων αρχών είναι να μεταφερθούν 100 άνθρωποι στη Ρουάντα από τις αρχές του 2027, προκειμένου να δοκιμαστεί στην πράξη το νέο σύστημα. Το πρόγραμμα θα αφορά ενήλικες των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί, καθώς και άλλα πρόσωπα που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα διαμονής στην ΕΕ.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι μετανάστες θα παραμένουν θεωρητικά σε κέντρο υποδοχής στη Ρουάντα για μερικούς μήνες και στη συνέχεια θα μπορούν να επιλέξουν είτε να ενταχθούν στην κοινωνία της χώρας είτε να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Σε αντίθεση με το αποτυχημένο σχέδιο της προηγούμενης συντηρητικής κυβέρνησης της Βρετανίας για τη Ρουάντα ή τη συμφωνία της Ιταλίας με την Αλβανία, το νέο πρόγραμμα δεν θα αφορά ανθρώπους των οποίων οι αιτήσεις ασύλου βρίσκονται ακόμη υπό εξέταση.
Το κέντρο υποδοχής θα είναι ανοιχτή δομή και δεν προορίζεται για μακροχρόνια παραμονή, αλλά για τη φιλοξενία διαδοχικών ομάδων μεταναστών. Διπλωματικές πηγές διευκρίνισαν επίσης ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τις εγκαταστάσεις που είχαν κατασκευαστεί στο Κιγκάλι με βρετανική χρηματοδότηση.
Οι κυβερνήσεις που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία υποστηρίζουν ότι το σχέδιο θα προστατεύσει το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, αποθαρρύνοντας παράλληλα την παράτυπη μετανάστευση προς την Ευρώπη. Ο υπουργός Μετανάστευσης της Δανίας, Μόρτεν Μπόντσκοφ, χαρακτήρισε την εξέλιξη "τεράστια πρόοδο".
Από την πλευρά του, ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, δήλωσε: "Τα κέντρα επιστροφών προσφέρουν μια θετική προσέγγιση για ανθρώπους που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής και δεν έχουν προοπτικές στην Ευρώπη, των οποίων οι χώρες καταγωγής δεν συνεργάζονται στη διαδικασία επαναπατρισμού".
Ο Άντι Μπέρναμ δήλωσε στους δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει πραγματοποιήσει απευθείας συνομιλίες με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία. "Θα το παρακολουθήσουμε με ενδιαφέρον, αντλώντας διδάγματα από όσα συνέβησαν στο παρελθόν. Οι πολίτες θέλουν να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αντιμετωπίσουμε την παράνομη μετανάστευση", ανέφερε.
Έντονες αντιδράσεις για τη συμφωνία με τη Ρουάντα
Οι επικριτές του σχεδίου επισημαίνουν τα σοβαρά ηθικά ζητήματα που εγείρει μια συμφωνία με την αυταρχική κυβέρνηση της Ρουάντας. Σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών για το 2024, στη χώρα καταγράφονται παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από δυνάμεις ασφαλείας και κρατικούς αξιωματούχους, οι οποίοι δρουν με ατιμωρησία. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες για την ελευθερία της έκφρασης και την καταναγκαστική εργασία.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, εξέφρασε την αντίθεσή του, δηλώνοντας τη Δευτέρα ότι το σχέδιο δεν έχει "ούτε μέλλον ούτε ανθρωπιά". "Δεν βλέπω ούτε μέλλον ούτε ανθρωπιά σε αυτό. Δεν είναι η λύση", δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο Telecinco ο Ισπανός πρωθυπουργός, ο οποίος έχει ταχθεί ανοιχτά υπέρ της μετανάστευσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη έχει στραφεί περισσότερο προς τα δεξιά.
Ακόμη πιο έντονη ήταν η αντίδραση της Γαλλίδας ευρωβουλευτού των Πρασίνων, Μελίσα Καμαρά, η οποία χαρακτήρισε τη συμφωνία μεταξύ των πέντε χωρών και της Ρουάντας "συμφωνία ντροπής" και "σοβαρή ηθική αποτυχία". "Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας, άνθρωποι θα απελαύνονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς καμία εγγύηση σχετικά με τον σεβασμό των δικαιωμάτων τους", δήλωσε.
Οι επιφυλάξεις του Συμβουλίου της Ευρώπης
Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Αλέν Μπερσέ, επισήμανε ότι δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί εκ των προτέρων με ακρίβεια τι συνεπάγεται οποιαδήποτε πρόταση για τη δημιουργία κέντρων επιστροφών. Μιλώντας στον Guardian πριν από την ανακοίνωση του σχεδίου, υπενθύμισε ότι όλα τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης δεσμεύονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία "πρέπει να αποτελεί τον φάρο" σε κάθε σχετική συζήτηση.
"Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, θα πρέπει να εξετάσουμε εάν υπάρχει συμμόρφωση με τη Σύμβαση", δήλωσε, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι "όλες οι χώρες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν τη μεταναστευτική τους πολιτική". Οι αξιωματούχοι που συμμετέχουν στον σχεδιασμό των κέντρων αναμένουν ότι θα υπάρξουν νομικές προσφυγές, επιμένουν ωστόσο ότι το πρόγραμμα στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
"Καμία ευφημιστική ονομασία δεν μπορεί να κρύψει τη βία"
Οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτιμούν ότι το σχέδιο είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Η Κιάρα Κατέλι, εκπρόσωπος της πανευρωπαϊκής οργάνωσης PICUM, η οποία υπερασπίζεται τα δικαιώματα των μεταναστών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα, δήλωσε: "Τα κράτη-μέλη μπορεί να τα αποκαλούν "κέντρα επιστροφών” ή ακόμη και "κέντρα υποδοχής”, αλλά κανένας ευφημισμός δεν μπορεί να κρύψει τη βία που συνεπάγεται το να ξεριζώνεις ανθρώπους από τη ζωή που έχουν αρχίσει να χτίζουν στην Ευρώπη και να τους στέλνεις σε μια χώρα που δεν γνωρίζουν καν, χωρίς οικογένεια, δίκτυα υποστήριξης ή ουσιαστικές προοπτικές".
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

