Η φετινή παρέλαση της Ημέρας της Νίκης στη Μόσχα, στις 9 Μαΐου, δεν είχε τίποτα το θριαμβευτικό, γράφει το περιοδικό Economist. Για πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες, τα άρματα μάχης και τα άλλα στρατιωτικά οχήματα δεν πέρασαν με θόρυβο από την Κόκκινη Πλατεία για να γιορτάσουν τον ρόλο της Σοβιετικής Ένωσης στην ήττα της ναζιστικής Γερμανίας. Οι ρωσικές αρχές έκριναν ότι ήταν πολύ μεγάλο το ρίσκο να συγκεντρώσουν θωρακισμένα οχήματα και οχήματα μεταφοράς πυραύλων σε κοντινές περιοχές — θα αποτελούσαν πολύ ελκυστικό στόχο για τα ολοένα και πιο αποτελεσματικά drone της Ουκρανίας. Κατά την περίοδο που προηγήθηκε της μεγάλης ημέρας, οι υπηρεσίες κινητού διαδικτύου στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη διακόπηκαν για λόγους ασφαλείας. Μεγάλος αριθμός συστημάτων αεροπορικής άμυνας μεταφέρθηκε από απομακρυσμένες περιοχές της χώρας.
Επιπλέον, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξέδωσε διάταγμα για να "επιτρέψει" τη διεξαγωγή της παρέλασης, δηλώνοντας ότι η Κόκκινη Πλατεία δεν θα δεχόταν επίθεση. Αυτό συνέβη λίγο μετά τη συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας για τριήμερη εκεχειρία με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, αν και μέχρι τις 10 Μαΐου και οι δύο πλευρές κατηγορούσαν η μία την άλλη για παραβίασή της. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν, πρόεδρος της Ρωσίας, μιλώντας μετά την παρέλαση, δήλωσε ότι πιστεύει ότι ο πόλεμος "πλησιάζει στο τέλος του".
Ο συμβολισμός της περιορισμένης παρέλασης είναι δύσκολο να υποτιμηθεί. Μια μέρα που προοριζόταν να γιορτάσει τη στρατιωτική δύναμη της Ρωσίας του κ. Πούτιν, αντίθετα ανέδειξε την ευπάθεια και την αδυναμία της. Σε αυτό τουλάχιστον, αποτέλεσε ακριβή απεικόνιση των στρατιωτικών αποτυχιών της Ρωσίας, καθώς και του φόβου της για την αυξανόμενη αποτελεσματικότητα των επιθέσεων μακράς εμβέλειας της Ουκρανίας. Για πρώτη φορά σε σχεδόν τρία χρόνια, η πρωτοβουλία στον πόλεμο φαίνεται να έχει μετατοπιστεί υπέρ της Ουκρανίας. Έχοντας επιβιώσει από έναν σκληρό χειμώνα, κατά τον οποίο οι πόλεις και το ενεργειακό δίκτυό της δέχονταν σχεδόν κάθε βράδυ μαζικές επιθέσεις από ρωσικά drones και πυραύλους, η Ουκρανία αναστρέφει πλέον την κατάσταση. Επιβάλλει αυξανόμενο κόστος στη Ρωσία σχεδόν από κάθε άποψη.
Η Ρωσία χάνει εδάφη
Όχι μόνο η αναμενόμενη ανοιξιάτικη επίθεση της Ρωσίας αποδείχθηκε αποτυχία, αλλά τον Απρίλιο οι ρωσικές δυνάμεις υπέστησαν καθαρή απώλεια εδάφους για πρώτη φορά από τον Αύγουστο του 2024 (όταν η Ουκρανία κατέλαβε εδάφη στην περιφέρεια Κούρσκ της Ρωσίας). Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW), ένα think-tank στην Ουάσιγκτον, ανέφερε πρόσφατα τους παράγοντες που συνέβαλαν στις επιτυχίες της Ουκρανίας:
Τις αντεπιθέσεις εδάφους και τις επιθέσεις μεσαίου βεληνεκούς από τις ουκρανικές δυνάμεις, το τέλος της παράνομης χρήσης των τερματικών Starlink από τη Ρωσία και τον παρανοϊκό περιορισμό της εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram από το Κρεμλίνο στο εσωτερικό της χώρας. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, με βάση τους χάρτες του ISW, η Ρωσία έχει χάσει τον έλεγχο 113 τετραγωνικών χιλιομέτρων τις τελευταίες 30 ημέρες."Συνολικά, φαίνεται να αποτελεί ένα σημείο καμπής στον πόλεμο", λέει ο Σερ Λόρενς Φρίντμαν, ομότιμος καθηγητής πολεμικών σπουδών στο King’s College του Λονδίνου. "Αν οι Ρώσοι δεν έχουν να επιδείξουν τίποτα από τις προσπάθειές τους, δεν θα με εξέπληττε αν σε ορισμένα μέρη η κατάσταση αρχίσει να καταρρέει".
Οι απώλειες στρατιωτών, που ανέρχονται σε 35.000 τον μήνα, υπερβαίνουν τον ρυθμό με τον οποίο η Ρωσία μπορεί να στρατολογήσει αντικαταστάτες. Και πίσω από τους ακατέργαστους αριθμούς —σχεδόν 1,4 εκατομμύρια νεκροί και σοβαρά τραυματίες από την εισβολή της Ρωσίας— κρύβεται μια πιο ζοφερή νέα εξέλιξη. Μέχρι πέρυσι, η αναλογία νεκρών προς τραυματίες Ρώσων στρατιωτών μπορεί να ήταν μεταξύ 1:2 και 1:3, χαμηλή για τα σύγχρονα πρότυπα, αλλά περίπου σύμφωνη με προηγούμενες συγκρούσεις. Τον Μάρτιο, ο κ. Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ρωσία υφίσταται σχεδόν δύο νεκρούς στρατιώτες για κάθε έναν τραυματία. "Ο στωικισμός και ο φαταλισμός των Ρώσων στρατιωτών πρέπει να εξαντλούνται", λέει ο Σερ Λόρενς.
Η αναλογία νεκρών προς τραυματίες είναι σοκαριστική
Η αναλογία νεκρών προς τραυματίες φαίνεται να αυξάνεται επειδή τόσες πολλές απώλειες —ίσως έως και το 80%— προκαλούνται πλέον από τα λεγόμενα drones πρώτου προσώπου (FPV). Φορτωμένα με εκρηκτικά, αυτά τα drone κυνηγούν στρατιώτες και θέτουν σε κίνδυνο τις προσπάθειες ιατρικής διακομιδής, η οποία, ούτως ή άλλως, δεν υπήρξε ποτέ υψηλή προτεραιότητα για τους Ρώσους. "Απλά αφήνουν τους τραυματίες τους στο πεδίο της μάχης", λέει ο Σεθ Τζόουνς, ανώτερος στρατιωτικός αναλυτής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον.

Ρώσοι στρατιώτες παραπονούνται ότι τα νέα αυτόνομα drone της Ουκρανίας είναι αθόρυβα. Χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη και ελέγχονται μέσω καλωδίων οπτικών ινών για να παρακάμπτουν τις συσκευές παρεμβολής. Ο Αλεξέι Τσαδάγιεφ, διευθυντής ενός κέντρου ανάπτυξης και δοκιμών drone στη ρωσική πόλη Βελίκι Νόβγκοροντ, έγραψε στις 7 Απριλίου ότι η Ρωσία έχει "χάσει την ηγετική της θέση" τους τελευταίους έξι μήνες έναντι της Ουκρανίας και δυσκολευόταν να μετακινήσει μονάδες κοντά στο μέτωπο.
"Έως και το 90% των απωλειών της [ομάδας των drones] μας συμβαίνουν επί του παρόντος εκεί." Η Ρωσία αναγκάστηκε να επιβάλει περιορισμούς στο μέγεθος των κονβόι στο Ντόνετσκ, ώστε να είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν. Επιτρέπεται να κινούνται μαζί μόνο δύο φορτηγά.
Μια "ζώνη θανάτου" για τα drone, μήκους περίπου 20 χλμ. μεταξύ των γραμμών του μετώπου, επεκτείνεται πολύ προς τα πίσω της ρωσικής γραμμής, υποστηρίζει ο Σερ Λόρενς. Αυτό έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο στις ρωσικές επιχειρήσεις από ό,τι στις ουκρανικές, επειδή οι Ρώσοι προσπαθούν να προωθηθούν. Για την Ουκρανία είναι πολύ πιο αποτελεσματικό να καταστρέψει την υποστηρικτική υποδομή μιας επίθεσης παρά να σκοτώσει τους λίγους στρατιώτες που τώρα ηγούνται των επιθέσεων.
Οι Ουκρανοί αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα στο μέτωπο που είναι γεμάτο με drones, αλλά αποδίδουν πολύ μεγαλύτερη αξία στις ζωές των στρατιωτών τους και, ως εκ τούτου, κάνουν μεγαλύτερη χρήση μη επανδρωμένων οχημάτων εδάφους (UGV) για την εκκένωση των τραυματιών και τη μεταφορά προμηθειών κοντά στο μέτωπο. Και στα περισσότερα μέρη δεν προσπαθούν να προωθηθούν κοντά στις γραμμές του εχθρού.
Πιο πίσω από την πρώτη γραμμή, η Ρωσία υφίσταται αυξανόμενες απώλειες από τα ουκρανικά drone μεσαίου βεληνεκούς (με εμβέλεια από 50 έως 300 χλμ.). Ο κ. Ζελένσκι ισχυρίστηκε πρόσφατα ότι η προμήθεια τέτοιων συστημάτων μέχρι στιγμής, είναι πενταπλάσια σε σχέση με ολόκληρο το 2025. Στους στόχους περιλαμβάνονται αποθήκες πυρομαχικών, αποθήκες drones, θέσεις διοίκησης και ελέγχου, εκτοξευτές πυραύλων εδάφους-αέρος, ραντάρ και σημεία ανάπτυξης όπου συγκεντρώνονται θωρακισμένα οχήματα και στρατεύματα.

Τα ουκρανικά drone επιχειρούν βαθιά μέσα στη Ρωσία
Στις αποτυχίες στο πεδίο της μάχης προστίθεται η αύξηση της κλίμακας, της εμβέλειας και της έντασης των επιχειρήσεων "βαθιάς επίθεσης" της Ουκρανίας στη Ρωσία. Τον Μάρτιο, για πρώτη φορά, η Ουκρανία ξεπέρασε τη Ρωσία στον αριθμό των επιθέσεων με drones μακράς εμβέλειας που εξαπέλυσε. Οικονομικοί και στρατιωτικοί στόχοι σε απόσταση σχεδόν 2.000 χλμ. από τα ουκρανικά σύνορα δέχονται τακτικά χτυπήματα. Αυτό φέρνει το 70% του πληθυσμού της Ρωσίας εντός της εμβέλειας των ουκρανικών drone.
"Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει ψυχολογική ζημιά στη Ρωσία", λέει ο κ. Τζόουνς.
Στις 25 Απριλίου, τέσσερα από τα καλύτερα μαχητικά αεροσκάφη της Ρωσίας υπέστησαν ζημιές σε μια επίθεση στο αεροδρόμιο Shagol, βαθιά στα νότια Ουράλια. Ένα διυλιστήριο πετρελαίου και ένας αντλιοστάσιο στο Περμ, στα Ουράλια, πυρπολήθηκαν στις αρχές Μαΐου. Οι υποδομές πετρελαίου σε πολλές περιοχές και τα κέντρα εξαγωγής πετρελαίου δέχονται επιθέσεις με αυξανόμενη συχνότητα. Τον Απρίλιο, επιθέσεις σε λιμάνια και διυλιστήρια ανάγκασαν τη Ρωσία να μειώσει την παραγωγή κατά 400.000 βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με το Reuters.
Το μέγεθος της Ρωσίας και η συστηματική προσπάθεια της Ουκρανίας για την αποδυνάμωση των συστημάτων αεροπορικής άμυνάς της, καθιστούν σχεδόν αδύνατη την προστασία ακόμη και των πολύτιμων στόχων. "Δεν μπορούν να αμυνθούν ενάντια σε επιθέσεις με drone με αμυντικά συστήματα ευρείας εμβέλειας", λέει ο κ. Τζόουνς. "Και δεν διαθέτουν αμυντικά συστήματα εστιακής εμβέλειας σε πολλές από τις τοποθεσίες όπου τα χρειάζονται". Ενώ η Ουκρανία έχει αναπτύξει διάφορους τύπους drones-αναχαιτιστών που καταρρίπτουν πλέον περίπου το 95% των ρωσικών drones επίθεσης τύπου Shahed, η Ρωσία έχει αργήσει να κατασκευάσει τις δικές της εκδόσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι διάφορες αποτυχίες της Ρωσίας — στο πεδίο της μάχης ή μέσω της καταστροφής της οικονομικής υποδομής — αποτελούν ενδείξεις ότι οι ευκαιρίες του κ. Πούτιν στην Ουκρανία συρρικνώνονται.
Ο Σερ Λόρενς λέει ότι πολλά εξαρτώνται από τους επόμενους μήνες, και ειδικότερα από το αν η Ρωσία μπορεί να αντιμετωπίσει τις προόδους της Ουκρανίας στον τομέα των drone. Μια άλλη ανησυχία είναι αν η Ρωσία συγκεντρώνει τις δυνάμεις της για μια μεγάλη επίθεση το καλοκαίρι. "Η πραγματικότητα είναι ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο μέτωπο και δεν πάνε και πολύ καλά τα πράγματα για αυτούς", λέει. Ο κ. Τζόουνς συμφωνεί: "Είναι δύσκολο να δούμε πώς μπορούν να βελτιωθούν τα πράγματα για τη Ρωσία. Αν ενημερώνεις τον Πούτιν, η εικόνα είναι αρκετά ζοφερή".
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

