Μπορεί ο Τραμπ να συνεχίσει τον πόλεμο στο Ιράν μετά τη λήξη της προθεσμίας της Πρωτομαγιάς;

Reuters

Η πιθανή κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, ελλείψει ενός ολοκληρωμένου σχεδίου εκεχειρίας, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της αμερικανικής πολιτικής, που σχετίζεται με τα όρια της προεδρικής εξουσίας σε περιόδους πολεμικών επιχειρήσεων και όσο παρατείνεται η συνέχιση στρατιωτικών δράσεων χωρίς σαφή χρονικό ορίζοντα, το ζήτημα της έγκρισης από το Κογκρέσο αποδεικνύεται καθοριστικό.

Η σύγκρουση ανάμεσα στην εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία, τίθεται όλο και πιο τακτικά επί τάπητος κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος ανακοίνωσε την παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν, χωρίς να δώσει προθεσμία για την επανέναρξη των συνομιλιών, συνεχίζοντας ωστόσο τον αποκλεισμό της Τεχεράνης και αναμένοντας την "πρόταση" του Ιράν για περαιτέρω συνομιλίες.

Ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών του 1973, επανέρχεται εντωμεταξύ στο προσκήνιο αφού συνιστά το βασικό νομικό εργαλείο που επιχειρεί να περιορίσει την αυτόνομη δράση του προέδρου. Ωστόσο, η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι πρόεδροι των ΗΠΑ συχνά αξιοποιούν εναλλακτικές νομικές οδούς δημιουργώντας ένα θολό πεδίο, ως προς το ποιος και σε ποιο βαθμό τελικά, αποφασίζει για την εμπλοκή της χώρας σε έναν πόλεμο.

Διαβάστε Επίσης

Reuters: Σενάρια στο Πεντάγωνο για απομάκρυνση της Ισπανίας από το ΝΑΤΟ

Ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος έχει προθεσμία μέχρι την 1η Μαΐου για να λάβει την έγκριση του Κογκρέσου βάσει του Ψηφίσματος περί Πολεμικών Εξουσιών, ενός συνόλου διατάξεων δηλαδή, που ορίζουν ότι πρέπει να περιορίσει την εμπλοκή της χώρας σε οποιαδήποτε συνεχιζόμενη σύγκρουση μετά από 60 ημέρες, εκτός εάν του δοθεί ειδική άδεια να συνεχίσει.

Για να εγκριθεί αυτό, τόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και η Γερουσία πρέπει να εγκρίνουν κοινό ψήφισμα – με απλή πλειοψηφία σε κάθε μία από αυτές – εντός αυτού του ορίου 60 ημερών, κάτι που προσώρας, δεν έχει συμβεί.

Το χρονικό βέβαια της πολυετούς ανάμειξης των ΗΠΑ σε τέτοιου είδους συρράξεις, αποδεικνύει πως ο νόμος έχει παρακαμφθεί στο παρελθόν από τους προκατόχους του Τραμπ, οι οποίοι χρησιμοποίησαν άλλα νομικά εργαλεία ως βάση για τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Τι είναι ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών; - Το "βεβαρυμένο ιστορικό" των Προέδρων

Ο ομοσπονδιακός νόμος του 1973 ψηφίστηκε για να περιορίσει την εξουσία ενός προέδρου των ΗΠΑ να εμπλέκει τη χώρα σε ένοπλες συγκρούσεις, στο εξωτερικό.

Σύμφωνα με το ψήφισμα, ο πρόεδρος πρέπει να ενημερώσει το Κογκρέσο εντός 48 ωρών από την έναρξη στρατιωτικής δράσης και μπορεί να συνμεχίσει μόνο για 60 ημέρες τις εκστρατείες, εκτός εάν το Κογκρέσο χορηγήσει μία μόνο παράταση 30 ημερών ή εγκρίνει μεγαλύτερη δέσμευση.

Η Maryam Jamshidi, αναπληρώτρια καθηγήτρια νομικής στη Νομική Σχολή του Κολοράντο, εξηγεί στο Al Jazeera, ότι για να παραταθεί το χρονικό περιθώριο των 60 ημερών κατά 30 ημέρες, ο πρόεδρος πρέπει να βεβαιώσει, γραπτώς, στο Κογκρέσο ότι η συνεχιζόμενη χρήση ένοπλης βίας είναι αποτέλεσμα "αναπόφευκτης στρατιωτικής αναγκαιότητας".

"Πέρα από αυτό το χρονικό περιθώριο των 90 ημερών, ο πρόεδρος υποχρεούται να τερματίσει την ανάπτυξη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων εάν το Κογκρέσο δεν έχει κηρύξει πόλεμο ή δεν έχει εγκρίνει με άλλο τρόπο τη συνέχιση της στρατιωτικής δράσης", όπως εξηγεί.

Ωστόσο, πρόσθεσε: "Δεν υπάρχει σαφής νομική οδός για να αναγκάσει το Κογκρέσο με επιτυχία τον πρόεδρο να συμμορφωθεί με αυτήν την απαίτηση για τερματισμό και, μάλιστα, προηγούμενοι πρόεδροι έχουν αρνηθεί να το πράξουν, ισχυριζόμενοι ότι αυτό το σκέλος του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών είναι αντισυνταγματικό".

Είναι πιθανό ο Τραμπ να λάβει άδεια για τον πόλεμο από το Κογκρέσο;

Διόλου απίθανο να μην εγκρίνει το Κογκρέσο τη συνέχιση της στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, λόγω των συνεχών διαιρέσεων μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών στη Βουλή, όπως αποτυπώνεται στην ανάλυση του ίδιου Μέσου.

Στις 15 Απριλίου, μια τέταρτη διακομματική προσπάθεια στη Γερουσία των ΗΠΑ να περιορίσει την εξουσία του Τραμπ να διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις χρησιμοποιώντας το Ψήφισμα για τις Πολεμικές Εξουσίες απορρίφθηκε με 52-47 ψήφους, με τα μέλη να ψηφίζουν συντριπτικά σύμφωνα με τις κομματικές γραμμές.

"Δεν πρέπει να παραλείψουμε να σημειώσουμε πόσο ασυνήθιστο είναι το γεγονός ότι η ηγεσία των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία αρνήθηκε να ασκήσει οποιαδήποτε εποπτεία σε έναν πόλεμο που κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια κάθε εβδομάδα", δήλωσε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι.

Οι Ρεπουμπλικάνοι του Κογκρέσου έχουν σε μεγάλο βαθμό αρνηθεί να παρέμβουν στιε ενέργεις του Προέδρου κατά τη διάρκεια του διμήνου που ορίζονται από το Ψήφισμα περί Πολεμικών Εξουσιών, αλλά πολλοί έχουν υπενθυμίζει ότι θα απαιτηθεί η έγκριση του Κογκρέσου μετά από αυτό.

Ορισμένοι δε, οι οποίοι μέχρι στιγμής έχουν υποστηρίξει σθεναρά τις ενέργειες του Τραμπ στο Ιράν, δείχνουν επίσης ανησυχία για την προοπτική ενός παρατεταμένου πολέμου, δηηλώνοντας μάλιστα πως ίσως ψηφίσουν διαφορετικά εάν ο πόλεμος απειλήσει να συνεχιστεί πέραν των 60 ημερών.

Διαβάστε Επίσης

Τραμπ: Παράταση τριών εβδομάδων στην εκεχειρία Ισραήλ-Λιβάνου - Αισιοδοξία για συμφωνία ειρήνης εντός του 2026

Με ποιους τρόπους έχουν καταφέρει οι πρόεδροι των ΗΠΑ να παρακάμψουν το Κογκρέσο;

Στην πράξη, από το 1973 και έπειτα, οι Αμερικανοί πρόεδροι έχουν συχνά διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς να έχει προηγηθεί ρητή έγκριση του Κογκρέσου, αξιοποιώντας διαφορετικές νομικές ερμηνείες και... "διευρυμένες εκδοχές" της έννοιας της εκτελεστικής εξουσίας. Αυτό συνέβη ιδιαίτερα πριν από την καθιέρωση των ευρύτερων εξουσιοδοτήσεων τύπου AUMF στις αρχές του 21ου αιώνα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, αυτό του Μπιλ Κλίντον, ο οποίος προχώρησε σε στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά τη δεκαετία του 1990, μεταξύ άλλων στο Ιράκ και τη Σομαλία. Το 1999 δε, διέταξε την ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων εναντίον της πρώην Γιουγκοσλαβίας, ως απάντηση στις σερβικές επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης στο Κόσοβο, χωρίς να έχει λάβει προηγουμένως έγκριση από το Κογκρέσο. Μια προσπάθεια προσφυγής στη δικαιοσύνη από μέλη του Κογκρέσου δεν τελεσφόρησε, καθώς η στρατιωτική εκστρατεία είχε ήδη ολοκληρωθεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Αργότερα, το 2011, κατά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Λιβύη, η κυβέρνηση Ομπάμα υποστήριξε ότι οι ενέργειες των αμερικανικών δυνάμεων δεν συνιστούσαν "εχθροπραξίες" με τη νομική έννοια του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών. Με βάση αυτή την ερμηνεία, θεωρήθηκε ότι δεν υπήρχε υποχρέωση για επίσημη έγκριση του Κογκρέσου, καθώς δεν υπήρχαν άμεσες και συνεχείς ανταλλαγές πυρών με εχθρικές δυνάμεις.

Έτσι, μέσα από... διασταλτικές" ερμηνείες και πολιτικές αποφάσεις, οι πρόεδροι έχουν κατά καιρούς καταφέρει να διεξάγουν στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς προηγούμενη ή ρητή έγκριση του Κογκρέσου.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr