Η Ευρώπη δεν έχει πρόβλημα ιδεών. Έχει πρόβλημα εκτόξευσης

Το 2003 ο Hellas Sat 2 έβαλε την Ελλάδα σε γεωστατική τροχιά. Το 2013, ο ΟΤΕ πούλησε το 99,05% της Hellas Sat στην Arabsat έναντι €208 εκατ. — παρουσία στο διάστημα, χωρίς
διαστημική πλατφόρμα. Φέτος, σε οκτώ μήνες, η Ελλάδα έθεσε σε τροχιά επτά μικροδορυφόρους. Όμως, οι ελληνικές αποστολές εκτοξεύθηκαν με Falcon 9 της SpaceX από την Καλιφόρνια.
Η Ευρώπη εφευρίσκει· άλλοι κεφαλαιοποιούν. Το World Wide Web δεν ήταν το Διαδίκτυο, αλλά η αρχιτεκτονική που το έκανε πλοηγήσιμο: URL, HTTP και HTML. Ο Tim Berners-Lee το δημιούργησε στο CERN, που το 1993 το έθεσε δωρεάν στη δημόσια σφαίρα. Ανυπολόγιστη κοινωνική απόδοση· ελάχιστη ευρωπαϊκή κεφαλαιοποίηση. Η πρώτη κλήση GSM έγινε το 1991 με εξοπλισμό Nokia. Η Ευρώπη κέρδισε τη συσκευή· Apple και Google την πλατφόρμα. Το 2013, η Microsoft εξαγόρασε τον κλάδο κινητών της Nokia έναντι €5,44 δισ., έχοντας ήδη αγοράσει το εσθονικό Skype για $8,5 δισ.
Η Ευρώπη γίνεται αναλώσιμος υπεργολάβος: απαραίτητη σε κάθε σύστημα, κυρίαρχη σε
κανένα. Η Google αγόρασε τη λονδρέζικη DeepMind για περίπου £400 εκατ. Σήμερα, η διακριτή ομάδα της έχει διαλυθεί, ο Demis Hassabis αποσύρεται από την καθημερινή διοίκηση και η επιχειρησιακή ηγεσία του Gemini μετακινείται στο Mountain View.
Η Ευρώπη παρήγαγε την επιστήμη· οι ΗΠΑ συγκέντρωσαν την πλατφόρμα και την πρόσοδο.
Το χάσμα αποτελείται από πέντε τομές. Πρώτον, η Ευρώπη πετυχαίνει όταν λειτουργεί ως Ένωση: το Galileo βρίσκεται σε 4,5 δισ. συσκευές, αλλά το αμερικανικό GPS έγινε η βάση ολόκληρης της οικονομίας των εφαρμογών.
Το Copernicus δεν απέτυχε τεχνολογικά, όμως, χωρίς ολοκληρωμένη στρατηγική υιοθέτησης, τα
δημόσια δεδομένα του γίνονται πρώτη ύλη για ξένες πλατφόρμες cloud και ανάλυσης. Δεύτερον, οι υποδομές δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε ισχύ. Το Hellenic Fire System αποκτά αξία μόνο όταν τα θερμικά δεδομένα του εντάσσονται στο επιχειρησιακό σύστημα της Πυροσβεστικής. Εκεί δοκιμάζεται η κρατική ικανότητα: λήψη, απόφαση, κινητοποίηση.
Τρίτον, οι πύραυλοι αποκαλύπτουν το επιχειρηματικό μοντέλο: το 2025 η SpaceX πραγματοποίησε 165 τροχιακές εκτοξεύσεις, έναντι οκτώ της Ευρώπης. Δεν είναι απλώς
εταιρεία πυραύλων, αλλά οικοσύστημα εκτοξευτών, Starlink, κρατικών συμβολαίων και ΤΝ. Η
ESA προειδοποιεί ότι η ευρωπαϊκή εκτοξευτική ικανότητα δεν επαρκεί έως το 2030: δεν εγγυάται αυτόνομη πρόσβαση σε τροχιά ούτε διαθέτει επανδρωμένο εκτοξευτή. Το έπαθλο
δεν είναι η σημαία, αλλά η πλοήγηση, οι επικοινωνίες, τα πρότυπα, τα συμβόλαια και οι συμμαχίες.
Τέταρτον, το κεφάλαιο είναι ο δεύτερος εκτοξευτής: oι ΗΠΑ αντλούν έξι έως οκτώ φορές
περισσότερο venture capital από την ΕΕ. Στις 100 μεγαλύτερες εισηγμένες εταιρείες, οι ΗΠΑ
έχουν 62 εταιρείες αξίας $38,8 τρισ., 75% επί του συνόλου, η Ευρώπη 16 αξίας $4 τρισ.,
σχεδόν 8% του συνόλου. Στις δέκα μεγαλύτερες τράπεζες κατά κεφαλαιοποίηση
παγκοσμίως, μόνο η Santander εδρεύει στην ΕΕ.
Η έκθεση Draghi (2024) υπολόγισε επενδυτικό κενό €750–800 δισ. ετησίως, υπογραμμίζοντας
ότι 40 από τους 147 ευρωπαϊκούς "μονόκερους" του 2008–2021 μετέφεραν την έδρα τους,
κυρίως στις ΗΠΑ. Δύο χρόνια αργότερα, ο δείκτης EPIC κατέγραφε ως πλήρως εφαρμοσμένες
μόλις 60 από τις 383 συστάσεις, δηλαδή 15,7% επί του συνόλου. Η Ευρώπη δεν στερείται
διάγνωσης· στερείται εκτέλεσης.
Πέμπτον, η ΤΝ συμπυκνώνει την αλυσίδα ισχύος —chips, υπολογιστική ισχύ, μοντέλα,
δορυφόρους, δεδομένα. Η ολλανδική ASML κατασκευάζει τις μηχανές EUV με τις οποίες
παράγονται τα πιο προηγμένα chips· η γαλλική Mistral χτίζει ευρωπαϊκά μοντέλα ΤΝ. Η πιθανή
ένωση Airbus–Leonardo–Thales θα δημιουργήσει κλίμακα στους δορυφόρους, αλλά εξαιρεί
τους εκτοξευτές: ευρωπαϊκός πρωταθλητής χωρίς πλήρη αλυσίδα.
Ενόψει της Προεδρίας της ΕΕ το 2027, η Ελλάδα μπορεί να εισηγηθεί ένα Ευρωπαϊκό
Σύμφωνο Τεχνολογικής Κυριαρχίας (European Technology Sovereignty Compact):
1. Ευρωπαϊκή Εφεδρεία Εκτοξευτικής Ικανότητας: πολυετείς προαγορές εκτοξεύσεων
ΕΕ–ESA και χρηματοδότηση δορυφόρων, cloud και ΤΝ με διαλειτουργικότητα ΝΑΤΟ.
2. Ευρωπαϊκός Πρώτος Πελάτης: κοινές παραγγελίες ΕΕ–ESA για εκτοξεύσεις,
δορυφορικά δεδομένα και ΤΝ. Η επιδότηση χρηματοδοτεί το κόστος· η παραγγελία
δημιουργεί αγορά.
3. Ρήτρα Δημόσιας Ευρωπαϊκής Απόδοσης (European Public Return Clause): η δημόσια
ενίσχυση να εξασφαλίζει δικαιώματα επί εσόδων (royalties) ή μετοχική συμμετοχή
(equity), με ανάκτηση (clawback) εάν έδρα ή πνευματική ιδιοκτησία μεταφερθούν
εκτός ΕΕ. Ο σκοπός δεν είναι να εγκλωβίζεται η επιχείρηση, αλλά ο ευρωπαίος
φορολογούμενος να διατηρεί μερίδιο στην αξία και στο ρίσκο που χρηματοδότησε.
Στον 21ο αιώνα, όποιος δεν διαθέτει πυραύλους γίνεται ωφέλιμο φορτίο· όποιος δεν διαθέτει
πλατφόρμες μετατρέπεται σε δεδομένο.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να εφευρίσκει το μέλλον ως εξάρτημα και να το αγοράζει
πίσω ως υπηρεσία.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr