Ενεργειακός εφιάλτης προ των πυλών: Η Ευρώπη δεν γνωρίζει πόσα καύσιμα διαθέτει, γράφει το Politico

Καθώς οι αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν τα αεροσκάφη τους και οι αρχές καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρώπης να αποτρέψει τις ελλείψεις που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν αντιμετωπίζει ένα απροσδόκητο εμπόδιο: κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πόσα καύσιμα διαθέτει στην πραγματικότητα η ήπειρος.

Η αναστάτωση αυτή έρχεται την ώρα που ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη και απειλεί να διακόψει τις προμήθειες που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, μια βασική αρτηρία για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα σε αυξημένα ενεργειακά κόστη, ενώ ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει διατάξει τους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν που θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

"Στην Ευρώπη, έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις για τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί", δήλωσε ο Τόμπιας Μάγιερ, διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου DHL, κατά τη διάρκεια ενός πρωινού με τους δημοσιογράφους στο οποίο παρέστη το POLITICO νωρίτερα αυτόν τον μήνα. "Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη ορατότητα σχετικά με το πόσα έχουν αντληθεί."

Οι αρχές της ΕΕ δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Οι πληροφορίες σχετικά με τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανείς και ενημερωμένες, ενώ οι εθνικοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες παρέχουν περιστασιακά εθελοντικά στοιχεία σχετικά με τα δικά τους αποθέματα.

Πέρα από αυτό όμως, οι αρμόδιοι που επιθυμούν να γνωρίζουν πότε ενδέχεται να στερέψουν οι πηγές δεν διαθέτουν σχεδόν καμία ουσιαστική πληροφορία — ένα κενό που ενδέχεται να τους εμποδίσει να εντοπίσουν τυχόν ελλείψεις ή να τους αναγκάσει να λάβουν επείγουσες αποφάσεις βασισμένες σε ελλιπή δεδομένα, σύμφωνα με το POLITICO.

Σε μια σύνοδο κορυφής υψηλού επιπέδου τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες και την Ισπανία επέστησαν την προσοχή σε αυτά τα κενά γνώσης, προτρέποντας την ΕΕ να συντονίσει την παρακολούθηση και την ανάλυση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως όσον αφορά τα διυλισμένα προϊόντα, σύμφωνα με τα πρακτικά στα οποία είχε πρόσβαση το POLITICO. Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας έφτασε στο σημείο να ζητήσει από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα κανάλι WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

"Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς και δεδομένα για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο", δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος του ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας, μιλώντας — όπως και άλλοι που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο — υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να συζητήσουν ανοιχτά το ευαίσθητο θέμα. "Η γνώση μας για το τι κυκλοφορεί, τι αποσύρεται και τι αποστέλλεται μέσω διαφορετικών διαδρομών... σίγουρα υπάρχει έλλειψη παρακολούθησης της αγοράς."

Όσον αφορά τα διυλισμένα καύσιμα, όπως το ντίζελ και το καύσιμο αεροσκαφών, η εικόνα είναι ιδιαίτερα ασαφής. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στην επίσημη στατιστική υπηρεσία της, την Eurostat, και σε συναντήσεις συντονισμού με τα κράτη-μέλη για να εκτιμήσει τα επίπεδα εφοδιασμού. Ωστόσο, τα περισσότερα αποθέματα παραμένουν κρυφά σε διάσπαρτα εμπορικά αποθέματα που καλύπτουν διάφορους τομείς, με τις εταιρείες να διστάζουν να αποκαλύψουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα για τα οποία δεν έχουν νομική υποχρέωση να αναφέρουν.

Ακόμη και τα στοιχεία που παρέχει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας — ο οποίος συντόνισε την ιστορική διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου τον περασμένο μήνα — είναι αναγκαστικά περιορισμένα για τον λόγο αυτό, δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής. Ο ΔΟΕ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

"Σε έναν ιδανικό κόσμο, θα είχαμε πρόσβαση σε πλήρεις πληροφορίες", πρόσθεσε ο αξιωματούχος της Επιτροπής. "Αλλά τελικά, η ακρίβεια των εκτιμήσεων εξαρτάται από την ποιότητα των πληροφοριών που μας παρέχονται. Και έχω ακούσει συναδέλφους να εκφράζουν την ίδια ανησυχία — ελπίζουμε να διαθέτουμε τις σωστές πληροφορίες".

"Δεν μπορούμε να ξέρουμε με βεβαιότητα"

Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί Ενέργειας έχουν καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, να ενισχύσει την ικανότητα της Ένωσης να εκτιμά τα αποθέματα που διατηρούνται σε όλη την ήπειρο σε υπόγειες εγκαταστάσεις, σειρές δεξαμενών σε μεγάλα λιμάνια, τεράστια υπερδεξαμενόπλοια που αγκυροβολούν στα ανοικτά των ευρωπαϊκών ακτών, καθώς και αποθήκες σε αεροδρόμια και κατά μήκος βασικών αγωγών.

Η ίδια η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει την έλλειψη πληροφοριών, αποκαλύπτοντας νωρίτερα αυτόν τον μήνα σχέδια για ένα "Παρατηρητήριο Καυσίμων" που θα "παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων καυσίμων μεταφοράς στην ΕΕ" — κάτι παρόμοιο με την πολύ πιο ολοκληρωμένη Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ.

"Φυσικά, θέλουμε να έχουμε μια καλύτερη εικόνα της κατάστασης όσον αφορά τα καύσιμα σε ολόκληρη την ΕΕ", δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Άννα-Κάισα Ίτκονον στο POLITICO. "Εργαζόμαστε πάνω σε αυτό, αλλά είναι πολύ νωρίς για να πούμε πώς θα λειτουργήσει".

Το φυσικό αέριο είναι το πιο εύκολο να παρακολουθηθεί, αν και όχι τέλεια. Οι κανόνες που επιβλήθηκαν μετά τις ελλείψεις που προκάλεσε η πλήρης εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 απαιτούν από τις χώρες της ΕΕ να γεμίζουν τα αποθέματα στο 90% της εθνικής χωρητικότητας μέχρι τον χειμώνα κάθε έτους. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ έχει πολύ καλύτερη εικόνα για το πόσο φυσικό αέριο διαθέτει ανά πάσα στιγμή — ακόμα κι αν συνεχίζει να έχει ελάχιστη ορατότητα όσον αφορά τις εκροές, τις εισροές και το διασυνοριακό εμπόριο.

Η Eurostat παρακολουθεί επίσης τα προϊόντα πετρελαίου σε όλη την Ευρώπη — αλλά τα ενημερώνει σπάνια και σποραδικά. Το τελευταίο αρκετά ολοκληρωμένο σύνολο δεδομένων της είναι από τον Ιανουάριο.

Εκείνη την εποχή, οι περισσότερες χώρες της ΕΕ — με εξαίρεση τη Λετονία, την Ιρλανδία και την Κύπρο — πληρούσαν τις απαιτήσεις της Ένωσης για τη διατήρηση αποθεμάτων πετρελαίου και παραγώγων πετρελαίου που να καλύπτουν τουλάχιστον 90 ημέρες. Τα αποθέματα αποτελούνταν κυρίως από αργό πετρέλαιο, ντίζελ και πρώτες ύλες, ενώ η βενζίνη και τα καύσιμα αεροσκαφών ήταν περιορισμένα.

Τι έχει συμβεί από τότε; Είναι "αρκετά δύσκολο να αποκτήσουμε μια ενημερωμένη εικόνα", δήλωσε ένας δεύτερος ανώτερος αξιωματούχος. "Γνωρίζουμε τι θα έπρεπε να έχουν σε απόθεμα. Όμως, αυτό που έχουν σε κάθε δεδομένη στιγμή δεν μπορούμε πραγματικά να το γνωρίζουμε".

Είναι ακόμη πιο δύσκολο να παρακολουθεί κανείς τα διυλισμένα προϊόντα όπως το ντίζελ, η βενζίνη και τα καύσιμα αεροσκαφών. "Οι ιδιωτικές εταιρείες δεν ήθελαν να μοιραστούν πληροφορίες", δήλωσε χωρίς περιστροφές ένας τρίτος ανώτερος αξιωματούχος.

"Δυστυχώς, αυτές είναι πληροφορίες που τα [μέλη] δεν θα μοιραστούν μαζί μου", δήλωσε ο Alain Mathuren, διευθυντής της FuelsEurope, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να παραβιάζει τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ.

Ωστόσο, παρά τα σημαντικά κενά στα δεδομένα, είναι "πολύ νωρίς για να πούμε" αν η Επιτροπή θα καταρτίσει κανόνες για να υποχρεώσει τις χώρες να την ενημερώνουν.

Τα αποθέματα αργού πετρελαίου μπορούν επίσης να παρακολουθούνται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Η Kpler εκτιμά το επίπεδο πλήρωσης των δεξαμενών με πλωτή οροφή μέσω δορυφορικών εικόνων, καταγράφοντας περίπου το 90% της παγκόσμιας χωρητικότητας.

Η πιο πρόσφατη έκθεση του ΔΟΕ αναφέρει ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα ήταν ήδη χαμηλά τον Φεβρουάριο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ορισμένες χώρες έχουν ήδη αρχίσει να διαθέτουν αποθέματα πετρελαίου στο πλαίσιο μιας ιστορικής απελευθέρωσης.

Η παρακολούθηση των καυσίμων αεροσκαφών είναι "πολύ πιο δύσκολη". Τα δεδομένα προέρχονται κυρίως από εθελοντικές γνωστοποιήσεις, γεγονός που διατηρεί την αβεβαιότητα σχετικά με το πόσα καύσιμα έχουν απομείνει στην Ευρώπη.

Διαβάστε Επίσης

Στη δίνη του πολέμου τα καύσιμα: Αγωνία για τον πληθωρισμό Απριλίου και νέο ράλι τιμών στις αντλίες

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr