Κράτος-Προστάτης ή Κράτος-Νταβατζής;

Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη εξακολουθεί να προκαλεί κραδασμούς, ακόμη και σε πεδία που, μόλις λίγες μέρες πριν, έως και ο πιο ευφάνταστος δεν θα μπορούσε να υποπτευθεί ότι θα προκαλέσει. Θα φθάσουν αυτοί οι κραδασμοί μέχρι του σημείου να προκαλέσουν κατάρρευση πολιτικών σταδιοδρομιών, κτισμένων με κόπο και με ιδρώτα (αλλά και με λοβιτούρες και με κωλοτούμπες και με συμβιβασμούς… -ας μην το πιάσουμε αυτό τώρα) σε βάθος χρόνου δεκαετιών; Θα δείξει.

Δεδομένου ότι οι εν λόγω σταδιοδρομίες έχουν οικοδομηθεί αποδεδειγμένα με προδιαγραφές ισχυρής αντισεισμικής προστασίας, ας κρατήσουμε μικρό καλάθι. Είναι ουκ ολίγες άλλωστε οι φορές όπου θορυβώδεις πολιτικές νεκροφάνειες τις διαδέχτηκαν έτι μάλλον εκκωφαντικές νεκραναστάσεις.

"Με γρίφους μιλάς, γέροντα". Το παραδέχομαι. Εξάλλου, ο φιλομαθής αναγνώστης θα παρατήρησε ευθύς εξαρχής ότι η απορία του τίτλου είναι ένα ερώτημα-παγίδα ή, έστω, ένα ερώτημα με ένα τσαχπίνικο twist (όπως λέμε την "ανατροπή" της πλοκής στα χωριά μας), καθότι η τουρκικής καταγωγής έννοια του "νταβατζή" είναι ταυτόσημη με την έννοια του
"προστάτη".

Πρόκειται λοιπόν για μια απλή ταυτολογία; Όχι ακριβώς. Ο "νταβατζής" έχει προσλάβει με την πάροδο του χρόνου τόσο αρνητική φόρτιση, ώστε η παλαιότερη γενιά, σημαδεμένη στα παιδικά της χρόνια από ταινίες όπως η "Λόλα" και τα "Κόκκινα φανάρια", να μην τον ξεχωρίζει από τον "αγαπητικό" γυναικών ελευθερίων ηθών, με το αζημίωτο φυσικά και με όπλο του τον τρόμο (προς πάσα κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένης της "αγαπητικιάς" του), ενώ και οι νεότεροι, που δεν τα ψιλοκοσκινίζουν κάτι τέτοια, ψυχανεμίζονται ότι μιλάμε για κάποιον "παλιοχαρακτήρα" και, σίγουρα, όχι "ανιδιοτελή"… Είναι το Κράτος ιδιοτελής ή ανιδιοτελής προστάτης του πολίτη; Αυτό θα μπορούσε να είναι εξαρχής το ερώτημα με λιγότερο μελοδραματικές τσιριμόνιες.

Πυροκροτητής για τις σημερινές μου σκέψεις στάθηκε ένα σκίτσο του Αρκά, που και αυτός με τη σειρά του άντλησε την έμπνευσή του από τα πολιτικά απόνερα στην υπόθεση Μαζωνάκη. Ο Αρκάς, μαζί με τον Δημήτρη Χαντζόπουλο, τον Ανδρέα Πετρουλάκη και λίγους ακόμη, μετρημένους στα δάχτυλα, συμπεριλαμβάνεται στους διαχρονικά αγαπημένους μου σκιτσογράφους, εκείνους που συχνά καταφέρνουν να συμπυκνώσουν σε ένα σκίτσο τη συλλογιστική ενός άρθρου ή, κάποτε κάποτε, και τη συλλογιστική ενός ολόκληρου δοκιμίου.

Σημειωτέον ότι ο Αρκάς έχει ασχοληθεί κατ’ επανάληψη στο παρελθόν με τη "βλακεία" και την παρεπόμενη "ευθύνη" της λεγόμενης "κοινής γνώμης", μη αποδεχόμενος (και σε αυτό με βρίσκει απολύτως σύμφωνο) ότι θα έπρεπε να εκλαμβάνουμε εκ των προτέρων και συλλήβδην το εκλογικό σώμα ως "ανώτατο ανεύθυνο άρχοντα" (ένα είδος βασιλιά σε μια βασιλευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία, κάτι σαν Σουηδό ή Νορβηγό μονάρχη, ας πούμε) και να ζητάμε να λογοδοτήσουν όσοι φέρουν δημόσιο αξίωμα, οι πάντες… εκτός από εκείνους που τους εκλέγουν. Αποφαινόταν ο Αρκάς στο συγκεκριμένο σκίτσο: "Όταν εξαπατηθούν από τον τσαρλατάνο, τα βάζουν με το Κράτος. Λες και το Κράτος μπορεί να απαγορεύσει τη βλακεία".

Εδώ ο Αρκάς ακουμπάει "επί τον τύπον των ήλων" -μολονότι διαφωνώ με τον τελικό του συλλογισμό. Προφανώς και το Κράτος δεν μπορεί να "απαγορεύσει τη βλακεία" -θα μπαίναμε, μάλιστα, σε επικίνδυνες ατραπούς (όπως πολύ συχνά έχουμε μπει στο παρελθόν) έτσι και το κράτος αποκτούσε το νομοθετικό μονοπώλιο να ορίσει τι είναι "βλακεία" και τι όχι. Κατανοούμε πως το Κράτος, ιδίως το απροσχημάτιστα και ξετσίπωτα πελατειακό Κράτος που διαχρονικά "βιώνουμε" στην πατρίδα μας, έχει κάθε λόγο να "βγάλει στον τάκο" κάποιες μορφές "βλακείας" και να αποσιωπήσει, να συγκαλύψει ή/και να συνεργήσει με κάποιες άλλες μορφές "βλακείας" που, όλως τυχαίως, του αποφέρουν "ψηφαλάκια" με το τσουβάλι. Όλα αυτά σημαίνουν πως θα έπρεπε να παραδοθούμε αμαχητί σε μια κοινωνική σύμβαση "ζούγκλας" α λα Τόμας Χομπς, του τύπου "homo homini lupus est" (ο άνθρωπος για τον άνθρωπο είναι λύκος), "δεν ήξερες, δεν ρώταγες;", "όπως στρώσεις, θα κοιμηθείς", "ο σώζων εαυτόν σωθήτω" κ.ο.κ., με το Κράτος σε ρόλο αμέτοχου παρατηρητή, να νίπτει τας χείρας του και να σφυρίζει κλέφτικα; Με άλλα λόγια: Οφείλει το Κράτος να προστατεύσει ακόμη κι εκείνους τους πολίτες του που, λόγω "βλακείας", είναι ανίκανοι να προστατεύσουν τον εαυτό τους; Εξαρτάται.

Εάν μιλάμε για ένα Κράτος- Προστάτη, ασφαλώς και οφείλει. Εάν μιλάμε για ένα Κράτος-Νταβατζή, θα πρέπει πρώτα να εξασφαλίσουμε ότι του προσφέρουμε ικανοποιητικό αντάλλαγμα.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr