Οι ειδήσεις ως κακή λογοτεχνία

Βλέποντας τις φωτογραφίες του γιατρού, ο οποίος εμπλέκεται στον αδόκητο θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, θυμήθηκα ένα προ τεσσαρακονταετίας σχεδόν περιστατικό.

Το 1987 είχε εξαρθρωθεί η "Εταιρεία Δολοφόνων", την οποίας ο αρχηγός Χρήστος Παπαδόπουλος θύμιζε φυσιογνωμικά τον Μαύρο Πητ. Τον κακό του Μίκυ Μάους. Κατά τη δίκη, οι φωτορεπόρτερ γονάτιζαν εμπρός του στο εδώλιο και τον απαθανάτιζαν όποτε μόρφαζε, όποτε δάγκωνε τα χείλη του, όποτε μασουλούσε μια τυρόπιτα. Οι πόζες δημοσιεύονταν πρωτοσέλιδες. Οι αναγνώστες των εφημερίδων μουρμούριζαν βλέποντας τες: "κόψε φάτσα και βγάλε συμπέρασμα…".

Ας γίνω πιο σαφής. Εάν ο κατηγορούμενος Ηλίας Θεοδωρόπουλος δεν ντυνόταν τόσο εξεζητημένα, δεν μόστραρε το πανάκριβο ρολόι του, δεν καμάρωνε στις εποχές της δόξας του σαν το παγώνι, η κοινή γνώμη θα τον αντιμετώπιζε σήμερα λιγότερο, έστω ένα τσικ λιγότερο, αρνητικά;

Το πιστεύω. Ο εγκληματίας οφείλει να διαθέτει και εγκληματική όψη. Ή -αντιθέτως- αγγελικό πρόσωπο, αυτό κάνει ακόμα μεγαλύτερο εφέ. Άμα έχει μια ουδέτερη εμφάνιση, η οποία αποτυπώνει την κατά Χάνα Άρεντ "κοινοτοπία του κακού", τότε ο κόσμος ξενερώνει.

Πού το πάω; Στο ότι η ειδησεογραφία εισπράττεται ως λογοτεχνία. Κιτς μάλιστα λογοτεχνία, με στερεοτυπικούς χαρακτήρες, οι οποίοι στερούνται αποχρώσεων. Από εκεί οι φονιάδες, που ο βίος και η πολιτεία τους συνολικά πρέπει να ζέχνει. Από εδώ τα θύματα, τα οποία αναδρομικά καθαγιάζονται. Γίνονται εικονίσματα.

"Για καινούργιο μας το λες;" θα ρωτήσετε. Και θα μου υπενθυμίσετε οι πρεσβύτεροι την ιστορία της παιδούλας που τα αφεντικά της τη σιδέρωσαν. Της Σπυριδούλας. Η κάλυψη του μαρτυρίου της εκτόξευσε, το 1955, την κυκλοφορία της εφημερίδας "Απογευματινή". Όπως, μεσοπολεμικά, είχε κάνει θραύση η δολοφονία του "καημένου Αθανασόπουλου" από τη σύζυγό του Φούλα και την "κακούργα" πεθερά του Άρτεμη Κάστρου. Όπως είχε ξεπουλήσει το κομμένο κεφάλι του λήσταρχου Γιαγκούλα.

Επί είκοσι σχεδόν μέρες, τα ΜΜΕ μας ταϊζουν κι εμείς καταβροχθίζουμε βουλιμικά και την παραμικρή λεπτομέρεια σχετικά με το τέλος του Γιώργου Μαζωνάκη. Ανθρώπινο, δεν αντιλέγω. Μα, και ας παρασύρομαι κι εγώ ο ίδιος, δεν μου αρέσει.

Έχει, πρώτον, κάτι από κλειδαρότρυπα. Ο θάνατος του κάθε ανθρώπου, ακόμα και αν αποτελεί εγκληματική ενέργεια, συγκαταλέγεται στις πιο ιδιωτικές, στις πιο ιερές στιγμές του. Ασφαλώς οι διωκτικές αρχές και αργότερα η δικαιοσύνη οφείλουν να διελευκάνουν τι ακριβώς συνέβη. Το να πληροφορούμαστε ωστόσο εμείς οι άσχετοι το ψυχοράγημα δευτερόλεπτο προς δευτερόλεπτο, το να μαθαίνουμε αν πάνιασε, αν κούνησε το χέρι του, αν αναστέναξε, δεν παραείναι αδιάκριτο;

Η ειδησεογραφική υπερκάλυψη, δεύτερον, της συγκεκριμένης ή οιασδήποτε άλλης ανθρώπινης τραγωδίας αποπροσανατολίζει τους πολίτες από γεγονότα που επηρεάζουν τις ζωές τους ασυγκρίτως περισσότερο. Λειτουργεί ως αντιπερισπασμός στις καλπάζουσες γεωπολιτικές εξελίξεις, στις κυβερνητικές και αντιπολιτευτικές κουτουράδες, στα ζόρια της καθημερινότητάς μας. Ιεραρχώντας με αυστηρό κριτήριο, η επίπτωση του πολέμου στο Ιράν στις τιμές της ενέργειας θα έπρεπε να προτάσσεται αβλεπί.

Το να αναλύεις σε βάθος -τέλος- το φοβερό, το τερατώδες, δεν συνιστά καθήκον του τύπου. Αλλά της τέχνης. Αξονικοί τομογράφοι ψυχών δεν μπορούν να γίνουν οι ρεπόρτερ, όσο καλά λαγωνικά κι αν είναι, όσο άριστοι κι αν είναι, όσο κι αν δίνουν τον εαυτό τους στο κυνήγι της πρωτιάς, της αποκλειστικότητας. Ο Ρασκόνλικωφ ζητάει τον Ντοστογιέφσκι του. Η Φραγκογιαννού τον Παπαδιαμάντη της.

Στην εποχή μας όπου οι ειδήσεις αντιμετωπίζονται σαν εμπορικό προϊόν, όπου κυριάρχο κριτήριο της επιτυχίας είναι η τηλεθέαση και τα κλικαρίσματα, απόψεις σαν και τις δικές μου θα προκαλούσαν προφανώς συγκαταβατικά μειδιάματα. Επικαλούνταν κάποτε οι μάστορες και οι δάσκαλοι της δημοσιογραφίας το BBC. Ως πρότυπο σοβαρότητας και αντικειμενικότητας. Όχι πλέον. Είτε επειδή κι εκείνο ακόμα "εκλαϊκεύτηκε" -δηλαδή εξέπεσε- είτε επειδή οι ευγενείς προθέσεις ταυτίστηκαν με τον δονκιχωτισμό.

"Η λογική της κατρακύλας είναι ο πάτος…" έλεγαν οι παλιοί. "Και η λογική του πάτου το γκελ" θα συμπλήρωνα εγώ, για να υπερασπιστώ -έστω και έτσι- τη γονιδιακή αισιοδοξία μου.

Πηγή: capital

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr