Πότε θα τελειώσει ο πόλεμος

Σε αυτή τη φάση του πολέμου στο Ιράν, κάθε πρόβλεψη είναι ένα παρακινδυνευμένο στοίχημα. Ακόμα και για το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος, πόσο μάλλον για την κατάληξή του και τις επιπτώσεις στο εσωτερικό της χώρας, αν θα προκύψει ή όχι δηλαδή διάδοχη κατάσταση στο θεοκρατικό καθεστώς των μουλάδων. Και κάθε πρόβλεψη είναι περισσότερο "μαντεψιά" παρά σοβαρή εκτίμηση, γιατί δεν είναι σαφές ποιος είναι στόχος των επιτιθέμενων. Ή καλύτερα, είναι ασαφές ποιος είναι ο στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών και του προέδρου Τραμπ, ώστε να ξέρουμε και πότε θα επιτευχθεί ο στόχος και ο πόλεμος θα πάρει τέλος. Γιατί για το Ισραήλ ξέρουμε τι επιδιώκει. Ο στόχος είναι να γονατίσει ή, αν είναι δυνατόν, να εξαφανίσει την απειλή που αποτελεί για την ασφάλειά του το καθεστώς των Αγιατολάχ. Αν όμως κάθε πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να γίνουν και ορισμένες επισημάνσεις και να τεθούν ερωτήματα που ενδεχομένως φωτίζουν και τη συνέχεια των γεγονότων.

Ας ξεκινήσουμε από το βασικό. Η Τεχεράνη έχει ήδη χάσει τον πόλεμο. Οι εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων από το Ιράν μειώθηκαν κατά 86% από την πρώτη ημέρα του πολέμου, και η πτώση είναι 23% μόνο μεταξύ 3 και 4 Μαρτίου. Οι επιθέσεις με drones μειώθηκαν κατά 73%. Είτε τα αποθέματα εξαντλήθηκαν είτε οι αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν καταστρέψει τους εκτοξευτήρες.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι πηγές των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών αναφέρουν ότι υπάρχουν ενδείξεις πως οι Ιρανοί στρατιώτες, οι αστυνομικοί και τα μέλη του IRGC δεν εμφανίζονται καν στην υπηρεσία τους. (Economist, The Iran war has been a stunning aerial success, 04/03). Το καθεστώς έχει γονατίσει και διακρίνονται σημάδια διάλυσης. Άλλες πληροφορίες από τις ίδιες υπηρεσίες αναφέρουν ότι υπάρχει τέτοια διάλυση στην κορυφή, που οι διοικητές των μονάδων έχουν το ελεύθερο να αποφασίζουν μόνοι τους τους στόχους εναντίον των οποίων επιτίθενται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το καθεστώς θα καταρρεύσει αύριο, αλλά όποιος και να διαδεχθεί τον Χαμενεΐ, υπό την προϋπόθεση ότι θα του το επιτρέψουν οι Ισραηλινοί και δεν θα τον "καθαρίσουν" αμέσως, θα πρέπει να λάβει υπόψη του ότι σύντομα η Τεχεράνη δεν θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις. Ήδη Αμερικανοί και Ισραηλινοί επιχειρούν στον αέρα του Ιράν τελείως ανενόχλητοι.

Ερώτηση: Μπορεί ο διάδοχος να διαπραγματευτεί μια ειρηνική διευθέτηση;

Αν υποθέσουμε ότι για τον πρόεδρο Τραμπ η ομολογία της ήττας από τους Ιρανούς είναι ένα καλό σημείο για να αποδεχθεί τη λήξη των εχθροπραξιών, αφού για τον Αμερικανό πρόεδρο όλα έχουν να κάνουν με τη ματαιοδοξία του — πόσο μάλλον που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κοινό του κινήματος MAGA και οι παραδοσιακοί ψηφοφόροι των Ρεπουμπλικανών δεν στηρίζουν την εκστρατεία, μόνο ένα 27% την υποστηρίζει — αυτό δεν ισχύει φυσικά για τους Ισραηλινούς. Οι οποίοι, σε αυτόν τον 2ο "περσικό πόλεμο", έχουν σαν στόχο όχι μόνο να ελαχιστοποιήσουν τις δυνατότητες του Ιράν να παράξει πυρηνικά όπλα και να συνεχίσει τον εμπλουτισμό του ουρανίου, αλλά να περιορίσουν δραστικά και τη θανάσιμη απειλή που αποτελούσε για το κράτος του Ισραήλ το καθεστώς Χαμενεΐ και τα διάφορα οπλικά του συστήματα.

Μπορεί ο διάδοχος του Χαμενεΐ να δεχθεί δραστικό περιορισμό και έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος, μείωση των στρατιωτικών δυνάμεων του Ιράν και διακοπή της παραγωγής των βαλλιστικών πυραύλων, για παράδειγμα, που συνιστούσαν μέχρι χθες το καμάρι του καθεστώτος και τον φόβο και τον τρόμο των γειτόνων της Τεχεράνης; Η προφανής απάντηση είναι όχι.

Υποθέτω δηλαδή ότι όποιος και να είναι ο διάδοχος Χαμενεΐ, σε περίπτωση που δηλώσει έτοιμος για συμβιβασμό και συνθηκολόγηση, θα καρατομηθεί αμέσως από τους ίδιους αυτούς που τον εξέλεξαν. Η ασυμβίβαστη στάση απέναντι στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ είναι η νομιμοποιητική ουσία τόσο της θρησκευτικής όσο και της στρατιωτικής ελίτ του Ιράν. Πώς θα σταθούν έχοντας χάσει τον πόλεμο και έχοντας συνθηκολογήσει έναντι του μισητού εχθρού; Σωστό, αλλά υπάρχει και ο αντίλογος.

Ενδεχομένως δηλαδή ο διάδοχος του Χαμενεΐ να δεχθεί (ή, αν θέλετε, να του επιτραπεί να διαπραγματευθεί), όταν θα κριθεί ότι η συνθηκολόγηση είναι το μικρότερο κακό σε σχέση με τη διάλυση του συστήματος εξουσίας που σήμερα ελέγχει τους μηχανισμούς καταστολής. Αν κριθεί δηλαδή ότι η συνέχιση του πολέμου οδηγεί το καθεστώς σε διάλυση και κατάρρευση, ίσως να επιτραπεί στον διάδοχό του να διαπραγματευθεί.

Τι μπορεί να είναι το διάδοχο καθεστώς είναι πραγματικά ένα μυστήριο, αν και υποθέτω ότι η πιο πιθανή εξέλιξη, τουλάχιστον στο ορατό μέλλον, είναι μια άλλη εκδοχή του σημερινού καθεστώτος. Κι αυτό γιατί ποτέ στην ιστορία δεν είχαμε ανατροπή καθεστώτος και κυβέρνησης μόνο με αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Και το ενδεχόμενο να δούμε "μπότες στο έδαφος", παρά τις φανφαρόνικες δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων, διαβάζοντας τις αναλύσεις των ξένων συναδέλφων, φαίνεται ότι παραμένει τελείως απίθανο.

Ας δούμε και πάλι τα βασικά: Δύο είναι οι βασικοί πυλώνες εξουσίας στο Ιράν. Η θρησκευτική ηγεσία και η στρατιωτική. Μπορεί να φανταστεί κανείς μια λύση από ένα πρόσωπο που δεν έχει την ανοχή έστω αυτών των δύο μηχανισμών; Η απάντηση είναι όχι. Μπορεί μια μεσαία τάξη και η νεολαία της να βγήκαν στους δρόμους τους προηγούμενους μήνες, αλλά δεν υπάρχει στο Ιράν η κοινωνία των πολιτών που θα μπορούσε να δώσει εναλλακτική λύση. Γι’ αυτό και η υποψηφιότητα του γιου του Σάχη είναι μάλλον απίθανο σενάριο, αλλά όλοι έχουν εντυπωσιαστεί από την ανταπόκριση που είχε το κάλεσμά του στις διαδηλώσεις.

Η διάρκεια του πολέμου είναι ένα άλλο ερώτημα. Ο πρόεδρος Τραμπ λέει 4-5 εβδομάδες — και αυτό συνάδει με στρατιωτικούς στόχους που έχουν τεθεί — αλλά κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει οι πολεμικές επιχειρήσεις να παραταθούν. Άλλωστε, ας το επαναλάβουμε, ποιος είναι ο τελικός στόχος του πολέμου για την Ουάσινγκτον δεν είναι σαφές. Μάλιστα οι πληροφορίες λένε ότι οι Ισραηλινοί είχαν τόσο λίγη εμπιστοσύνη στον πρόεδρο των ΗΠΑ — φοβόντουσαν δηλαδή ότι μπορεί να ζητήσει ξαφνικά πρόωρη λήξη των επιχειρήσεων — ώστε μέσα στις 100 πρώτες ώρες των επιχειρήσεων είχαν ολοκληρώσει όλες τις επιθέσεις στους πιο κρίσιμους στόχους. Αυτό που μπορούμε να εικάσουμε όμως είναι ότι ο κ. Τραμπ δεν θα σφυρίξει λήξη των επιχειρήσεων αν δεν μπορεί να παρουσιάσει έστω και ένα δήθεν απτό και θετικό αποτέλεσμα. Αν δεν μπορεί να δηλώσει και να υπερηφανευτεί ότι κάποιοι στόχοι τουλάχιστον επιτεύχθηκαν. Μέχρι τότε λοιπόν υπομονή.

Η ελπίδα είναι ότι το τέλος δεν θα αργήσει, γιατί όσο παρατείνεται ο πόλεμος τόσο αυξάνεται το ενδεχόμενο να επικρατήσει χάος στο Ιράν, χάος που θα εξαχθεί σε όλη την ευρύτερη περιοχή. Όλοι άλλωστε θυμόμαστε τι ακολούθησε την επιτυχημένη στρατιωτικά επέμβαση των Αμερικανών στο Ιράκ, όταν στη συνέχεια διαψεύστηκε το όνειρο του Τζορτζ Μπους για ένα κύμα δημοκρατικής αναγέννησης σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr