Οι Ένοικοι: H περιπετειώδης ιστορία της ιστορικής βίλας Καπαντζή

Το σημερινό πολιτιστικό κέντρο του ΜΙΕΤ και η ιστορία των ενοίκων του από την οικογένεια του τραπεζίτη Καπαντζή μέχρι σήμερα

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM

Το 1989, μετά από επίπονες εργασίες έξι χρόνων, ολοκληρώθηκε η επισκευή και αποκατάσταση της Βίλας Καπαντζή (γνωστής ως Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων Θεσσαλονίκης). Το κτίριο επαναχρησιμοποιήθηκε ως Πολιτιστικό Κέντρο από την Εθνική Τράπεζα – στην ιδιοκτησία της οποίας βρίσκεται από το 1928. Γιορτάζοντας τα 30 χρόνια συνεχούς λειτουργίας του κτιρίου ως τόπου των τεχνών και του πολιτισμού, το ΜΙΕΤ διοργανώνει την έκθεση «Οι Ένοικοι» για την ιστορία της βίλας, από την ανέγερσή της στις αρχές της δεκαετίας του 1890 ως κατοικίας της οικογένειας του επιφανούς ντονμέ τραπεζίτη Μεχμέτ Καπαντζή μέχρι τη σημερινή χρήση της ως Πολιτιστικού Κέντρου του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη.

Οι Ένοικοι: H περιπετειώδης ιστορία της ιστορικής βίλας Καπαντζή
Η Βίλα Καπαντζή και το καφενείο Σατώ Μονμπονέρ (δεξιά) από καρτποστάλ στα τέλη του 19ού αιώνα

Παρουσιάζεται συνοπτικά το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε η Συνοικία των Εξοχών της Θεσσαλονίκης, με απαρχή την κατεδάφιση του θαλάσσιου τείχους από το 1870 και την επέκταση της πόλης προς τα ανατολικά. Η ανέγερση λαμπρών αρχοντικών κατοικιών. Η εγκατάσταση του ιππήλατου τραμ και η ακτοπλοϊκή συγκοινωνία με το κέντρο της πόλης. Ο ναός της Ανάληψης και το Σατώ Μονμπονέρ στα Καραγάτσια.

Ο κτήτορας της βίλας, Μεχμέτ Καπαντζής
Ο κτήτορας της βίλας, Μεχμέτ Καπαντζής

Η πρώτη ενότητα είναι αφιερωμένη στην ιστορία των Ντονμέδων, οπαδών του ραββίνου Σαμπατάι Τσεβί, που μεταστράφηκαν μαζικά από τον Ιουδαϊσμό στον Μωαμεθανισμό το 1666 ενώ κατά τον 19ο αιώνα αποτελούσαν μια από τις εκσυγχρονιστικές συνιστώσες της Θεσσαλονίκης. Παρουσιάζεται ακόμη η πολύπλοκη γενεαλογία της οικογένειας Καπαντζή με τα πέντε κορίτσια και τα τρία αγόρια που, στο γύρισμα προς τον 20ό αιώνα, ήταν από τους πλουσιότερους και πιο δραστήριους ανθρώπους της πόλης. Περιγράφεται επίσης, η ιστορία της βίλας που έχτισε ο Μεχμέτ, η αρχιτεκτονική της, οι μετασκευές, η δεκαετία της εγκατάλειψης (1972-82) και η τελευταία αποκατάστασή της το 1982-88.

Η Τριανδρία (Βενιζέλος – Κουντουριώτης – Δαγκλής) με μέλη της Προσωρινής Κυβέρνησης στα σκαλοπάτια της βίλας, 1916
Η Τριανδρία (Βενιζέλος – Κουντουριώτης – Δαγκλής) με μέλη της Προσωρινής Κυβέρνησης στα σκαλοπάτια της βίλας, 1916

Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει την αφήγηση της παρουσίας επιφανών προσώπων στο κτίριο: από τον πρίγκηπα Νικόλαο, στρατιωτικό διοικητή της Θεσσαλονίκης το 1912-13, και την υπογραφή της ελληνοσερβικής συνθήκης συμμαχίας, μέχρι τη διαμονή των Βενιζέλου – Κουντουριώτη – Δαγκλή, την Τριανδρία δηλαδή της Προσωρινής Κυβέρνησης του 1916-17. Επίσης, τη φιλοξενία του Εσάτ πασά και τη στέγαση πυρόπληκτων οικογενειών μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Τέλος, την υπαγωγή του κτιρίου στην ανταλλάξιμη περιουσία κατά τη συνθήκη της Λωζάννης, την αγορά του από την Εθνική Τράπεζα το 1928 και την ενοικίασή του στο ελληνικό Δημόσιο για τη στέγαση του Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων.

Ο Εσάτ πασάς, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βίλα Καπαντζή, 1917
Ο Εσάτ πασάς, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βίλα Καπαντζή, 1917

Στην τρίτη ενότητα παρουσιάζεται η σημερινή χρήση της βίλας μετά την αποκατάστασή της. Αρχικά από το Πολιτιστικό Κέντρο Βορείου Ελλάδος (ΠΟΚΕΒΕ) της Εθνικής Τράπεζας μέχρι την παραχώρησή της στο Μορφωτικό Ίδρυμα το 1997 και τη συνακόλουθη διοικητική μεταβολή. Επιλεγμένες εκθέσεις από την τριαντάχρονη λειτουργία της (ιστορικές, εκθέσεις τεκμηρίων, ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίας, αλλά και σύγχρονων μέσων), εκδηλώσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις, ξεναγήσεις και διαλέξεις παρουσιάζονται με συνοπτικό τρόπο κλείνοντας την πρόσφατη ιστορία του κτιρίου ως Πολιτιστικού Κέντρου του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη.

Οι απόφοιτοι του Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων (τάξη 1961) με καθηγητές τους και τονγυμνασιάρχη Πέτρο Σκουφάκη
Οι απόφοιτοι του Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων (τάξη 1961) με καθηγητές τους και τονγυμνασιάρχη Πέτρο Σκουφάκη
Η βίλα από τα Νότια, κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης (1983-1989)
Η βίλα από τα Νότια, κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης (1983-1989)

Η Βίλα Καπαντζή από αέρος, 2018 (φωτ. Σάκης Γκιούμπασης)
Η Βίλα Καπαντζή από αέρος, 2018 (φωτ. Σάκης Γκιούμπασης)

INFO – έκθεσης «Οι ένοικοι. Από τη βίλα των Καπαντζή στο Πολιτιστικό Κέντρο του ΜΙΕΤ»

19 Σεπτεμβρίου – 17 Νοεμβρίου 2019

Ωράριο λειτουργίας

Τρίτη – Κυριακή: 10:30-18:00 (Δευτέρα κλειστά)

Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΧΑΤΖΗΣ ΕΞΗΓΕΙ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΑ 25 Μαϊ 2020 | 16:54
ΤΙ ΕΙΠΕ Η ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 25 Μαϊ 2020 | 14:53

Μενδώνη: Δεν θέλουμε ένα απολιτιστικό καλοκαίρι - Ανακοινώθηκαν παραστάσεις

"Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός" από τις 18 Ιουλίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ - Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ 25 Μαϊ 2020 | 11:22

Πέθανε σε ηλικία 87 ετών ο συγγραφέας Κυριάκος Ντελόπουλος

Αφιέρωσε μεγάλο μέρος του συγγραφικού και ερευνητικού του έργου στη θεωρία της Βιβλιοθηκονομίας

ΤΟΝ ΛΑΧΝΟ ΤΟΝ ΕΙΧΕ ΠΑΡΕΙ ΔΩΡΟ 21 Μαϊ 2020 | 08:17

Ιταλίδα υπερτυχερή κέρδισε στη λοταρία έναν .....Πικάσο

Σε φιλανθρωπική λοταρία για την Αφρική.

ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΙΚΗ PERFORMANCE 20 Μαϊ 2020 | 23:50

"Εν κινήσει": Μια έκθεση φωτογραφίας κάνοντας βόλτα στα στενά του Βοτανικού

Το Calderone σε συνεργασία με την Fujifilm hellas, την εταιρεία agopian και χώρους εστίασης της περιοχής σας προσκαλούν στην πρώτη φωτογραφική δράση μετά την καραντίνα

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 81 ΕΤΩΝ 19 Μαϊ 2020 | 10:51

Πέθανε η θρυλική φωτογράφος των Beatles, Άστριντ Κίρχερ

Ήταν ο άνθρωπος που επηρέασε όσο κανένας άλλος την εμφάνισή τους.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ 18 Μαϊ 2020 | 19:57

Μπριζίτ Μπαρντό για Πικολί: "Είχε ταλέντο, χιούμορ και 'του άρεσαν οι γλουτοί μου'"

Ένα από τα μνημεία της γαλλικής σκηνής και του παγκόσμιου κινηματογράφου, ο Πικολί γύρισε περισσότερες από 150 ταινίες στη σταδιοδρομία του

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 94 ΕΤΩΝ 18 Μαϊ 2020 | 14:43

Πέθανε ο θρύλος του γαλλικού σινεμά Μισέλ Πικολί

Είχε κερδίσει το βραβείο καλύτερου ηθοποιού στο φεστιβάλ των Καννών.

ΤΙ ΔΗΩΣΕ Ο ΤΟΥΡΚΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 18 Μαϊ 2020 | 14:43

Τουρκία: Ολοκληρώνονται οι εργασίες στην Παναγία Σουμελά - Πιθανότατα τέλη Ιουνίου με αρχές Ιουλίου να ανοίξει

Η μονή επρόκειτο να επαναλειτουργήσει φέτος με την ευκαιρία των εορτασμών για τον Δεκαπενταύγουστο.

ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ 18 Μαϊ 2020 | 13:41

Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού: Εικονική περιήγηση στην έκθεση "ΔΙΑΧΡΟΝΙΕΣ"

Η έκθεση περιλαμβάνει αρχαιότητες από τη συλλογή του μουσείου, καθώς και σύγχρονες δημιουργίες εμπνευσμένες από τα εκθέματα.

ΟΡΙΣΜΕΝΟΙ ΑΠΟΔΙΔΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ 18 Μαϊ 2020 | 12:15
ΠΟΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΘΑ ΓΙΝΟΥΝ 14 Μαϊ 2020 | 12:51

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου: Σε ποια ανοιχτά θέατρα θα γίνει φέτος

Θα διασφαλιστεί η πραγματοποίηση των εκδηλώσεων για καλλιτέχνες και κοινό.

ΜΕΣΩ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ 13 Μαϊ 2020 | 10:39