Όλα τα έργα του Ιερώνυμου Μπος σε μια έκθεση - σταθμό

Για τους λάτρεις της τέχνης σήμερα είναι μια αλησμόνητη ημέρα. Το ίδιο ισχύει και για τους κατοίκους του ολλανδικού χωριού Den Bosch ή 's-Hertogenbosch, της γενέτειρας του Ιερώνυμου Μπος που από σήμερα γιορτάζει επισήμως ένα από τα μεγαλύτερα καλλιτεχνικά γεγονότα στην ιστορία του, την επανένωση των έργων του συμπατριώτη τους Μπος, 500 χρόνια από τη γέννησή του.

Αυτή η έκθεση είναι μια από τις πιο σημαντικές του αιώνας μας. Και το εγχείρημα πίσω από αυτήν εξαιρετικά τολμηρό. Ένα μικρό και ελάχιστα γνωστό περιφερειακό μουσείο καταφέρνει το ακατόρθωτο : δανείζεται από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου τα έργα του. Ο σεβαστός πολίτης Ιερώνυμος Μπος είναι σαν να διασχίζει ξανά την πλατεία του τόπου στον οποίο πέρασε όλη του τη ζωή, για να φτάσει από την μια άκρη στην άλλη, από το σπίτι στο εργαστήριό του και να βυθιστεί στον σουρεαλιστικό, τερατωδώς ευφάνταστο φανταστικό του κόσμο.

Θα πρέπει να ήταν ένα πολύ ανεκτικό χωριό, αυτό μέσα στο οποίο τον σεβάστηκαν βλέποντας τις τόσο παράδοξες ιδέες του ζωγραφισμένες στα τελάρα. Κατανοώντας το παιχνίδι του με τη φαντασία τα ανθρωπόμορφα ψάρια και τα μικρά κρυμένα τέρατα σε κάθε γωνία, τους επαναστάτες αγγέλους και τα ζευγάρια των εραστών, την κόλαση ρόδινη, μάτια που κοιτάζουν από το έδαφος και αυτιά που κρέμονται από τα δέντρα. Την επανάσταση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Την παρέλαση της τρέλας και της αμαρτίας.

Πριν από οκτώ χρόνια, ο διευθυντής του Noordbrabants, επιχείρησε κάτι ακατόρθωτο: Ήθελε να δανειστεί κάθε σωζόμενο έργο στον κόσμο του Ιερώνυμου Μπος, ώστε να γιορτάσουν έτσι, την 500η επέτειο της γέννησής του, στη γενέτειρά του . Εδώ να σημειώσουμε ότι το μουσείο αυτό δεν είχε ούτε έναν πίνακα να δώσει ως αντάλλαγμα ή υπό μορφήν δανείου. Ούτε στην πιο άγρια φαντασία δε μπορούσε κανείς να θεωρήσει το σχέδιο αυτό εφικτό. Τα περιζήτητα πολύτιμα έργα του Μπος, φιλοξενούνται σε μερικά από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, στο Πράδο, στο Λούβρο, στο Μετροπόλιταν. Τα πάνελς που έχουν σωθεί είναι 25. Ο Charles de Mooij κατάφερε να εξασφαλίσει 20 πίνακες και τρίπτυχα και αυτή θα είναι η μεγαλύτερη αναδρομική έκθεση του έργου του Ιερώνυμου Μπος που έχει γίνει ποτέ. Πρόσφατα προστέθηκε σε αυτά και ένα χαμένο έργο του Μπος.

Ποτέ άλλοτε και κανείς δεν κατόρθωσε να τα συγκεντρώσει σε μια ενιαία έκθεση. Ακόμα και ο ίδιος έμεινε εμβρόντητος όταν παρουσίασε το σχέδιο της επανένωσης των έργων του Μπος στην Ουάσιγκτον και εκείνοι δέχτηκαν, πρώτοι από όλους να τους δανείσουν το Death and the Miser.

Η προετοιμασία της ήταν μια περιπέτεια γνώσης και επιμονής. Πολλά από τα έργα αυτά δε θα μπορούσαν να ταξιδέψουν αν το ίδρυμα Γκετί δεν αναλάμβανε τις πολυδάπανες και χρονοβόρες εργασίες συντήρησης προκειμένου να καθαριστούν και να σταθεροποιηθούν τα δρύινα πάνελς των έργων. Ο De Mooij, ο επίμονος διευθυντής του μουσείου, είναι σήμερα το πρότυπο για το πώς άλλα μικρά μουσεία μπορούν να οργανώσουν μεγάλες εκθέσεις και με ένα τρόπο να κατορθώσουν να επιβιώσουν. Έπεισε την πόλη να χρηματοδοτήσει ένα σημαντικό διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα για τη ζωή και το έργο του διάσημου τέκνου της. Έπεισε το ίδρυμα Γκετί να συμπλεύσει με το σχέδιό του. Η Accademia της Βενετίας, το Μητροπολιτικό στη Νέα Υόρκη και η Εθνική Πινακοθήκη στην Ουάσιγκτον, το Λούβρο στο Παρίσι, το Πράδο στη Μαδρίτη έμαθαν πολλά για τα έργα μέσα από αυτό το πρότζεκτ της συντήρησης.

Η πόλη μπήκε γρήγορα στο παιχνίδι της προετοιμασίας. Τρισδιάστατες αναπαραστάσεις θα εκρήγνυνται μέσα από τα πεζοδρόμια ή θα κρέμονται από φανοστάτες οι μορφές των αγγέλων, των δαιμόνων, οι κολασμένων ψυχές, οι γοργόνες και τα ιπτάμενα ψάρια, οι μεθυσμένοι ιερείς, και οι λάγνες γυναίκες του Μπος θα περικυκλώσουν την πόλη. Περισσότερες εικόνες θα προβάλλονται κάτω από τις γέφυρες και στις σήραγγες του ποταμού και τα κανάλια, σε μια περιπέτεια, σαν κυνήγι θησαυρού που ονομάζεται “The Boat Trip of Heaven and Hell”. Το μουσείο αποφάσισε να είναι ανοιχτό επτά ημέρες την εβδομάδα, από τις 9πμ μέχρι τις 7μ.μ.

Ο Bosch ήταν διάσημος στη διάρκεια της ζωής του, φαινομενικά ένας απολύτως σεβαστός Ρωμαιοκαθολικός πολίτης της μικρής, ευημερούσας πόλης όπου γεννήθηκε το 1450 και πέθανε το 1516. Ήταν παντρεμένος, και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην μια μεριά της πλατείας όπου βρισκόταν το σπίτι του, την οποία διέσχιζε καθημερινά για να πάει στο στούντιό του, περίπου εκατό μέτρα μακριά. Γεννήθηκε σε μια οικογένεια όπου ο παππούς του, ο πατέρας του, οι θείοι, ανίψια και ήταν όλοι ζωγράφοι. Παρόλο που τον περιέγραψαν ως τον «ζωγράφο του διαβόλου» αγαπήθηκε για αιώνες από όλους του καλλιτέχνες του κόσμου. Και μέχρι σήμερα παραμένει μεγάλο μυστήριο, το πώς αυτές οι εικόνες κατέκλυζαν την φαντασία και το μυαλό του. Περιγράφει με αμίμητο τρόπο τα μεγάλα ζητήματα της εποχής του: τον πειρασμό και την αμαρτία και την τελική κρίση. Χαρακτηρίστηκε ως «επινοητής τεράτων και χιμαιρικών οπτασιών.»

Τα έργα του δημιουργήθηκαν γύρω στο 1500, στην μετάβαση από τον μεσαίωνα προς την Αναγέννηση και αντικατοπτρίζουν μυστηριωδώς τη σχέση μεταξύ του ατόμου του περιβάλλοντος και του δημιουργού τους. Είναι ο πιο σημαντικός καλλιτέχνης της εποχής του. Το μικρό μουσείο Het Noordbrabants έχει κάθε λόγο να γιορτάζει. Η προετοιμασία κράτησε εννέα ολόκληρα χρόνια. Ο δήμος και το μουσείο με το δυσπρόφερτο όνομα θα μπει στο παγκόσμιο λεξικό της τέχνης. Το 2007 ήταν το τρελό στοίχημα ενός και μόνου ανθρώπου του Charles de Mooij. Σήμερα έχουν κάθε λόγο να γράφουν παντού: Welcome home, Hieronymus!

Hieronymous Bosch: Visions of Genius στο Noordbrabants Museum, Den Bosch, Ολλανδία, 13/2 έως 8/5

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr