Ύπνος. Άσκηση. Σωστή διατροφή. Είναι οι τρεις βασικές συμβουλές που ακούμε εδώ και χρόνια για να είμαστε υγιείς. Τι κοινό όμως έχουν μεταξύ τους; Παρόλο που φαίνονται διαφορετικές, στην πραγματικότητα βοηθούν το σώμα και κυρίως τον εγκέφαλο με έναν παρόμοιο τρόπο: τον βοηθούν να διαχειριστεί την ενέργεια που χρειάζεται για να λειτουργεί σωστά.
Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο που καταναλώνει πάρα πολλή ενέργεια. Παρότι αποτελεί μόλις περίπου το 2% του σωματικού μας βάρους, χρησιμοποιεί περίπου το 20% της ενέργειας που καταναλώνει το σώμα μας όταν βρισκόμαστε σε ηρεμία. Κάθε φορά που θυμόμαστε κάτι, παίρνουμε μια απόφαση, μαθαίνουμε ή σκεφτόμαστε δημιουργικά, ο εγκέφαλος χρειάζεται ενέργεια.
Από πού προέρχεται αυτή η ενέργεια
Η απάντηση βρίσκεται στα μιτοχόνδρια. Τα μιτοχόνδρια είναι μικροσκοπικές δομές μέσα στα κύτταρά μας που λειτουργούν σαν μικρά "εργοστάσια ενέργειας".
Για πολλά χρόνια θεωρούσαμε τα μιτοχόνδρια απλώς ως τις "μπαταρίες" των κυττάρων. Σήμερα όμως οι επιστήμονες καταλαβαίνουν ότι κάνουν πολύ περισσότερα. Η σωστή λειτουργία τους φαίνεται να συνδέεται με τη μνήμη, την ταχύτητα με την οποία επεξεργαζόμαστε πληροφορίες, τη μάθηση, τη γήρανση του εγκεφάλου και την ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε το στρες.
Τι σχέση έχει η άσκηση
Όταν γυμναζόμαστε, δεν δυναμώνουν μόνο οι μύες μας. Η άσκηση βοηθά και τον εγκέφαλο. Για παράδειγμα, μπορεί να ενισχύσει τον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που είναι σημαντική για τη μάθηση και τη μνήμη.
Παράλληλα, η άσκηση βοηθά τα μιτοχόνδρια να γίνουν περισσότερα και να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά. Με απλά λόγια, όταν γυμνάζουμε το σώμα μας, βοηθάμε ταυτόχρονα και το "ενεργειακό σύστημα" που χρειάζεται ο εγκέφαλός μας, μεταδίδει ο Guardian.
Και τι κάνει ο ύπνος;
Όσο κοιμόμαστε, ο εγκέφαλος συνεχίζει να δουλεύει. Οι πληροφορίες και οι αναμνήσεις που αποκτήσαμε μέσα στην ημέρα οργανώνονται. Παράλληλα, τα κύτταρα επισκευάζουν ή αντικαθιστούν φθαρμένα στοιχεία τους, μεταξύ αυτών και τα μιτοχόνδρια.
Έτσι, μπορούμε να δούμε τον ύπνο σαν μια νυχτερινή "συντήρηση" του εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος προετοιμάζεται ώστε την επόμενη ημέρα να μπορεί να μαθαίνει, να σκέφτεται, να προσαρμόζεται και να λειτουργεί αποτελεσματικά.
Και η διατροφή;
Τα μιτοχόνδρια χρειάζονται τα συστατικά της τροφής για να παράγουν ενέργεια. Γι' αυτό έχει σημασία όχι μόνο το πόσο τρώμε, αλλά και τι τρώμε. Μια διατροφή που βασίζεται περισσότερο σε φυσικές και λιγότερο επεξεργασμένες τροφές δίνει στον οργανισμό τα απαραίτητα συστατικά για να παράγει ενέργεια αποτελεσματικά. Αντίθετα, μια διατροφή που βασίζεται συνεχώς σε πολύ επεξεργασμένες τροφές μπορεί, με τον χρόνο, να δυσκολέψει αυτή τη διαδικασία.
Τελικά, όλα συνδέονται
Αν δούμε τα πράγματα από αυτή την πλευρά, ο ύπνος, η άσκηση και η διατροφή δεν είναι τρεις άσχετες συμβουλές για έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Είναι τρεις διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους φροντίζουμε το ίδιο ενεργειακό σύστημα του οργανισμού μας.
Και η σχέση αυτή δεν αφορά μόνο τη σωματική μας υγεία. Η λειτουργία των μιτοχονδρίων φαίνεται να συνδέεται επίσης με τη διάθεσή μας, την ανθεκτικότητά μας απέναντι στο στρες, ορισμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς μας και ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους.
Για πολλά χρόνια συνηθίζαμε να σκεφτόμαστε το μυαλό και το σώμα σαν δύο ξεχωριστά πράγματα. Στην πραγματικότητα, όμως, λένε οι ειδικοί, οι σκέψεις, οι αναμνήσεις και τα συναισθήματά μας δημιουργούνται μέσα σε ζωντανά κύτταρα που χρειάζονται συνεχώς ενέργεια.