Η άσκηση δεν ωφελεί μόνο τη φυσική μας κατάσταση, αλλά και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Μάλιστα, φαίνεται πως μπορεί να λειτουργήσει ως ένας τρόπος "ενεργοποίησης" του εγκεφάλου πριν από απαιτητικές δραστηριότητες.
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Brain Communications, ακόμη και 20 λεπτά άσκησης μέτριας έντασης είναι αρκετά για να ενεργοποιήσουν εγκεφαλικές λειτουργίες που σχετίζονται με τη μάθηση και τη μνήμη. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα καταγράφηκαν μετά από μία μόνο προπόνηση, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της άσκησης, ακόμη και σύντομης διάρκειας.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ασθενείς με φαρμακοανθεκτική επιληψία, οι οποίοι βρίσκονταν υπό ιατρική παρακολούθηση ενόψει χειρουργικής επέμβασης. Χάρη σε προσωρινά εμφυτευμένα ηλεκτρόδια, οι ερευνητές είχαν τη δυνατότητα να καταγράψουν με ακρίβεια τη δραστηριότητα του εγκεφάλου τους.
Αρχικά καταγράφηκαν οι βασικές τιμές σε κατάσταση ηρεμίας και στη συνέχεια οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν 20 λεπτά ποδηλασίας σε στατικό ποδήλατο. Μετά την ολοκλήρωση της άσκησης, οι μετρήσεις επαναλήφθηκαν προκειμένου να εντοπιστούν τυχόν μεταβολές.
Τα αποτελέσματα έδειξαν αύξηση σε αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν "εγκεφαλικές ριπές" (brain ripples), δηλαδή πολύ σύντομες εκρήξεις συγχρονισμένης νευρωνικής δραστηριότητας στον ιππόκαμπο, μια περιοχή καίριας σημασίας για τη μνήμη. Οι ριπές αυτές θεωρείται ότι συμβάλλουν στην οργάνωση και σταθεροποίηση των πληροφοριών, λειτουργώντας ουσιαστικά ως μηχανισμός ενίσχυσης της μνήμης. Με απλά λόγια, πρόκειται για στιγμές κατά τις οποίες ο εγκέφαλος επεξεργάζεται ενεργά όσα έχει καταγράψει.
Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο υψηλότερος ήταν ο καρδιακός ρυθμός κατά τη διάρκεια της άσκησης, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η αύξηση αυτής της δραστηριότητας. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η ένταση της άσκησης ενδέχεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση των εγκεφαλικών λειτουργιών.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Η σωματική άσκηση φαίνεται να ενισχύει τη συνδεσιμότητα μεταξύ διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνει τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιείται η γλυκόζη, το βασικό ενεργειακό "καύσιμο" του εγκεφάλου. Επιπλέον, οι ίδιες εγκεφαλικές ριπές παρατηρούνται κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου, όταν ο οργανισμός εδραιώνει τις μνήμες της ημέρας, αλλά και σε στιγμές έντονης μάθησης ή πνευματικής δραστηριότητας.
Αν και η έρευνα επικεντρώθηκε στην ποδηλασία, οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό ότι παρόμοια αποτελέσματα μπορούν να προκύψουν και από άλλες μορφές αερόβιας άσκησης που αυξάνουν τον καρδιακό ρυθμό, όπως το τρέξιμο, το γρήγορο περπάτημα ή η κολύμβηση.