Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, η βρετανική κυβέρνηση του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ επιδιώκει μια νέα προσέγγιση με την Ευρώπη, θέτοντας τις βάσεις για στενότερη συνεργασία.
Όπως ανακοίνωσε εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης, οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε ένα νέο πακέτο μέτρων που περιλαμβάνει τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για τους νέους, ώστε να μπορούν να ζουν, να σπουδάζουν και να ταξιδεύουν στην Ευρώπη, τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων, καθώς και την άρση εμπορικών εμποδίων για τα προϊόντα διατροφής.
Ο Μπέρναμ χαρακτήρισε τη συμφωνία "ορόσημο", υποστηρίζοντας ότι βάζει τέλος σε μια δεκαετία απομάκρυνσης και διχασμού και ανοίγει ξανά τον δρόμο για τη συνεργασία με τους Ευρωπαίους εταίρους.
"Έχουν περάσει δέκα χρόνια από το Brexit, αλλά νομίζω ότι μπορούμε όλοι να πούμε με βεβαιότητα πως είναι μια καλή ημέρα για τη Βρετανία και μια καλή ημέρα για την Ευρώπη. Η συμφωνία που πετύχαμε από κοινού είναι επωφελής και για τις δύο πλευρές", δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός μετά την ολοκλήρωση της συνόδου.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε μια σειρά τομέων στους οποίους θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία, μεταξύ των οποίων η οικονομική ασφάλεια, οι αμυντικές δυνατότητες, η τεχνητή νοημοσύνη και η αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης.
Σύμφωνα με το βρετανικό πρακτορείο ειδήσεων Press Association, η ίδια χαρακτήρισε τη συμφωνία σημείο καμπής στις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά την επίτευξη συμφωνίας, οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί σε όλα τα ζητήματα. Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης ανέφερε ότι οι δύο πλευρές θα προχωρήσουν στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν σε ορισμένους τομείς όπου εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες.

Η νέα στρατηγική του Λονδίνου απέναντι στην Ευρώπη
Η κυβέρνηση των Εργατικών, που ανέλαβε την εξουσία μετά τη νίκη της στις εκλογές του 2024, είχε εξαρχής δεσμευτεί για την επαναφορά των σχέσεων με τις Βρυξέλλες σε πιο λειτουργική βάση, με στόχο να περιοριστούν οι συνέπειες του Brexit.
Ωστόσο, όπως αναφέρει το CNN, τους τελευταίους τέσσερις μήνες, από τότε που ανέλαβε την πρωθυπουργία, ο Άντι Μπέρναμ εμφανίζεται πιο αποφασισμένος να προχωρήσει σε μια ουσιαστικότερη προσέγγιση με την ΕΕ, ανοίγοντας εκ νέου μια πολιτικά ευαίσθητη συζήτηση για τη μελλοντική σχέση της Βρετανίας με την Ευρώπη.
Τον περασμένο μήνα, μάλιστα, δήλωσε ότι θα ήθελε να δει τη χώρα του να επιστρέφει στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο ο ίδιος βρίσκεται εν ζωή. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν αποτελεί επιλογή για την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο.
Παράλληλα, απέκλεισε την υπέρβαση των "κόκκινων γραμμών" που έχουν τεθεί στο προεκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών του 2024, δηλαδή την επιστροφή στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση, καθώς και την επαναφορά της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών.
Μετά τη σύνοδο της Παρασκευής, ο Βρετανός πρωθυπουργός δεσμεύτηκε πάντως να ξεκινήσουν συνομιλίες με την ΕΕ "για τις επιλογές που αφορούν τη μακροπρόθεσμη σχέση μας", χωρίς να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή περαιτέρω λεπτομέρειες.
Το οικονομικό κόστος του Brexit
Η οικονομική επιβάρυνση από την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό επιχείρημα υπέρ της στενότερης συνεργασίας με τις Βρυξέλλες.
Οι οικονομολόγοι συμφωνούν σε γενικές γραμμές ότι το Brexit περιόρισε τις δυνατότητες ανάπτυξης της βρετανικής οικονομίας. Οι εκτιμήσεις για την απώλεια οικονομικής παραγωγής κυμαίνονται από 2% έως και 8%.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση αναζητά τρόπους να ενισχύσει την ανάπτυξη, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος και γείτονας της Βρετανίας, αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η προηγούμενη κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ είχε υιοθετήσει μια πιο προσεκτική και τεχνοκρατική προσέγγιση, επιδιώκοντας περιορισμένες συμφωνίες και εναρμόνιση συγκεκριμένων κανονισμών, ώστε να μειωθούν τα εμπόδια στο εμπόριο.
Η σύνοδος της Παρασκευής βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε αυτή την προσπάθεια, καθώς είχε αρχικά προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί νωρίτερα μέσα στη χρονιά, αλλά αναβλήθηκε λόγω της πολιτικής κρίσης που οδήγησε στην αποχώρηση του Στάρμερ από την πρωθυπουργία.
Ο πρώην υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Νικ Τόμας-Σάιμοντς, δήλωσε στο CNN ότι η συμφωνία είχε ουσιαστικά ολοκληρωθεί κατά 90% όταν ανέλαβε η ομάδα του Μπέρναμ.

Τα ανοιχτά ζητήματα και το πρόγραμμα για τους νέους
Παρά τη συμφωνία, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες. Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τα δίδακτρα που θα καταβάλλουν οι Ευρωπαίοι φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια και το κατά πόσο αυτά θα εξισωθούν με εκείνα των Βρετανών φοιτητών.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, απέφυγε να απαντήσει ευθέως εάν οι συμφωνίες που ανακοινώθηκαν εξαρτώνται από την αποδοχή χαμηλότερων διδάκτρων για τους Ευρωπαίους φοιτητές.
Σε κοινή ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα την Παρασκευή, οι δύο πλευρές ανέφεραν ότι θα εργαστούν για τη σύναψη συμπληρωματικής συμφωνίας σχετικά με τα δίδακτρα, με τις διαπραγματεύσεις να αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στους επόμενους έξι μήνες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το νέο πρόγραμμα κινητικότητας των νέων, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής έως και 100.000 νέων από κάθε πλευρά. Οι συμμετέχοντες θα μπορούν να παραμείνουν για διάστημα έως τριών ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο ή στην ΕΕ, για εργασία, σπουδές ή ταξίδια.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, το πρόγραμμα αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το αργότερο έως τον Ιανουάριο του 2030.
Περιορισμένη επαναπροσέγγιση ή ουσιαστική αλλαγή;
Παρά τη σαφώς πιο έντονη φιλοευρωπαϊκή ρητορική του Μπέρναμ, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η ουσία της πολιτικής του δεν διαφέρει σημαντικά από εκείνη του προκατόχου του.
Ο καθηγητής του King's College London και διευθυντής του ερευνητικού οργανισμού UK in a Changing Europe, Ανάντ Μένον, δήλωσε στο CNN ότι η προσέγγιση του νέου πρωθυπουργού δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά.
"Η μόνη διαφορά είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε για το μέλλον και το γεγονός ότι ο Μπέρναμ λέει πως θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο επιστροφής στην ΕΕ", σημείωσε.
Όπως πρόσθεσε, όσο περισσότερο συζητείται η επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο πιο ξεκάθαρο γίνεται πόσο περίπλοκη θα ήταν μια τέτοια διαδικασία.
Κατά την εκτίμησή του, περαιτέρω αλλαγές στις σχέσεις των δύο πλευρών είναι δύσκολο να υπάρξουν εάν η βρετανική κυβέρνηση δεν αποφασίσει να επανεξετάσει ορισμένες από τις βασικές πολιτικές δεσμεύσεις της.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρώην διαπραγματευτής της ΕΕ για το Brexit, Μισέλ Μπαρνιέ, ο οποίος προειδοποίησε ότι η Βρετανία δεν μπορεί να επιλέγει επιλεκτικά τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς, χωρίς να αποδέχεται το σύνολο των υποχρεώσεών της.
Από την πλευρά του, ο Νικ Τόμας-Σάιμοντς υποστήριξε ότι υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω συνεργασία σε ζητήματα μετανάστευσης, άμυνας και εναρμόνισης κανονισμών σε άλλους τομείς, χωρίς να παραβιάζονται οι προεκλογικές δεσμεύσεις των Εργατικών.
Ο ίδιος ο Μπέρναμ αναγνώρισε, πάντως, ότι η συμφωνία της Παρασκευής αποτελεί πιθανότατα το ανώτατο επίπεδο συνεργασίας που μπορεί να επιτευχθεί κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης κοινοβουλευτικής περιόδου.
Οι πολιτικές αντιδράσεις και το ενδεχόμενο επιστροφής στην ΕΕ

Η συζήτηση για μια πιθανή επιστροφή της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις.
Δύο ομάδες πολιτικής εκστρατείας, οι οποίες συνδέονται με την αρχική καμπάνια υπέρ του Brexit, ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα την έναρξη ή την αναδιοργάνωση της δράσης τους, με βασικό στόχο να αντιταχθούν σε οποιαδήποτε προσπάθεια επανένταξης της χώρας στην ΕΕ.
Η επικεφαλής της αντιπολίτευσης των Συντηρητικών, Κέμι Μπέιντενοκ, κατηγόρησε τον Μπέρναμ ότι "δεν έχει διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος", υποστηρίζοντας ότι τα σημερινά προβλήματα της Βρετανίας δεν σχετίζονται με το εάν η χώρα βρίσκεται εντός ή εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αντίστοιχα, ο Νάιτζελ Φάρατζ, πρωταγωνιστής της εκστρατείας υπέρ του Brexit και επικεφαλής του δεξιού κόμματος Reform UK, δήλωσε ότι ο Βρετανός πρωθυπουργός "δεν έχει λαϊκή εντολή" για τη διαπραγμάτευση στενότερων σχέσεων με τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη Μόργκαν Τζόουνς, αναπληρώτρια διευθύντρια του οργανισμού Persuasion UK, που μελετά την κοινή γνώμη, η πολιτική δυναμική ενδέχεται να λειτουργήσει υπέρ του Μπέρναμ.
Όπως ανέφερε στο CNN, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι εάν υπήρχε αύριο η δυνατότητα επιστροφής στην ΕΕ με τους όρους του 2016, η πρόταση θα συγκέντρωνε ιδιαίτερα υψηλή υποστήριξη. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι μια τέτοια προοπτική θα μπορούσε να προσελκύσει διαφορετικές κατηγορίες ψηφοφόρων που χρειάζονται οι Εργατικοί για να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ωστόσο, η ίδια επισήμανε ότι η πραγματική διαδικασία επανένταξης θα ήταν πολύ πιο δύσκολη, καθώς αρκετοί πολίτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο αυξημένων οικονομικών εισφορών προς την ΕΕ, στην πιθανότητα υιοθέτησης του ευρώ, αλλά και στην ίδια τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων.
Το Brexit εξακολουθεί να βαραίνει τις σχέσεις Λονδίνου – Βρυξελλών
Μέχρι σήμερα, η προσπάθεια επαναπροσέγγισης έχει αποφέρει περιορισμένα απτά αποτελέσματα. Ένα από τα σημαντικότερα είναι η συμφωνία για την επιστροφή της Βρετανίας στο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus από το επόμενο έτος, αν και με σημαντικά υψηλότερο οικονομικό κόστος σε σχέση με το παρελθόν.
Ο Μπέρναμ εκτιμά ότι οι νέες συμφωνίες θα μπορούσαν να προσθέσουν έως και 0,5% στο ΑΕΠ της Βρετανίας, ενώ παράλληλα θα μειώσουν τη γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις που εξάγουν τρόφιμα.
Ωστόσο, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Χάμις Φάλκονερ, παραδέχθηκε στο BBC ότι η εφαρμογή των συμφωνιών θα απαιτήσει από τη Βρετανία να αποδέχεται ευρωπαϊκούς κανονισμούς για τα προϊόντα, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει στη διαμόρφωσή τους.
Πρόκειται για το ίδιο δίλημμα που βρέθηκε στο επίκεντρο της πολυετούς αντιπαράθεσης για το Brexit: από τη μία πλευρά η εθνική κυριαρχία και από την άλλη η διευκόλυνση του εμπορίου μέσω κοινών κανόνων.
Η κληρονομιά του Brexit εξακολουθεί να επηρεάζει τις αποφάσεις της βρετανικής κυβέρνησης, αλλά και τη στάση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στο Λονδίνο.
Ενδεικτική είναι η δήλωση της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, η οποία ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι η αποχώρηση της Βρετανίας προκάλεσε "μεγάλο τραύμα" στην ΕΕ, προειδοποιώντας παράλληλα ότι οποιεσδήποτε μελλοντικές διαπραγματεύσεις δεν θα είναι εύκολες.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr


