Σεπτεμβριανά του 1955: Οταν οι Τούρκοι "ξερίζωσαν" με τη βία τους Ελληνες της Πόλης

Το Πογκρόμ κατά του Ελληνισμού της Πόλης προκάλεσε τον θάνατο 16 Ελλήνων και τον τραυματισμό ακόμη 32, τον βιασμό 12 Ελληνίδων, τον βιασμό αδιευκρίνιστου αριθμού ανδρών και ανυπολόγιστες υλικές ζημιές.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
septemvriana

Με τον όρο "Σεπτεμβριανά" εννοούμε το πογκρόμ που εξαπέλυσε ο τουρκικός όχλος, υπό την καθοδήγηση της κυβέρνησης Μεντερές, εναντίον της πολυπληθούς και ευημερούσας ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου 1955. Αποτέλεσμα, οι 100.000 Έλληνες που ζούσαν εκείνη την περίοδο στην Πόλη να συρρικνωθούν σταδιακά και σήμερα μόλις και μετά βίας να ξεπερνούν τις 2.000.

Μήνυμα για τα 65 χρόνια από τα "Σεπτεμβριανά" ανάρτησε στο λογαριασμό του στο twitter ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας.

"65 χρόνια από το πογκρόμ σε βάρος του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης", αναφέρει ο κ. Δένδιας "Ένας πρώτος κρίκος σε μια αλυσίδα θλιβερών γεγονότων κατά των ομογενών μας στην Πόλη".

Σεπτεμβριανά του 1955: Οταν οι Τούρκοι "ξερίζωσαν" με τη βία τους Ελληνες της Πόλης

Με εμπνευστή τον Αντάν Μεντερές

Το 1955 την Τουρκία κυβερνούσε ο Αντνάν Μεντερές -ένας "πρώιμος Ερντογάν"- και το Δημοκρατικό Κόμμα. Ο Μεντερές έπαιζε αρκετά το μουσουλμανικό χαρτί, προκαλώντας εκνευρισμό στο κεμαλικό κατεστημένο της χώρας. Το αποδεικνύουν και τα χιλιάδες τζαμιά που κτίστηκαν επί πρωθυπουργίας του.

Η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία δεν ήταν ανθηρή, ενώ ο εθνικιστικός πυρετός ανέβαινε, καθώς οι Ελληνοκύπριοι διεκδικούσαν την ένωση της μεγαλονήσου με την Ελλάδα. Ήταν μια καλή αφορμή για τους τούρκους ηγέτες να αποσπάσουν την κοινή γνώμη από τα προβλήματά της, στρέφοντάς την κατά της ελληνικής μειονότητας που ευημερούσε. Στις 28 Αυγούστου 1955 ο Μεντερές ισχυρίστηκε δημόσια ότι οι Ελληνοκύπριοι σχεδίαζαν σφαγές κατά των Τουρκοκυπρίων.

Η αφορμή για το Πογκρόμ κατά του Ελληνισμού της Πόλης δόθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου, με την έκρηξη ενός αυτοσχέδιου μηχανισμού στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, που στεγαζόταν και στεγάζεται και σήμερα στο σπίτι, όπου γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο ιδρυτής του σύγχρονου τουρκικού κράτους. Ως δράστης συνελήφθη από τις ελληνικές αρχές ο Οκτάι Εγκίν, ένας μουσουλμάνος σπουδαστής από την Κομοτηνή, που αργότερα περιεβλήθη το φωτοστέφανο του ήρωα. Τιμήθηκε στην Τουρκία και διορίστηκε κυβερνήτης σε επαρχία. Χρόνια αργότερα σε μία συνέντευξή του στην "Ελευθεροτυπία" αρνήθηκε οποιαδήποτε σχέση με το συμβάν και θεώρησε τον εαυτό του θύμα των ελληνικών αρχών.

Από την έκρηξη στο σπίτι του Ατατούρκ προκλήθηκαν μόνο μικρές υλικές ζημίες στις τζαμαρίες του κτιρίου, αλλά οι τουρκικές εφημερίδες εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός, μεγαλοποιώντας και διαστρεβλώνοντάς το, κατόπιν κυβερνητικών οδηγιών. Πρωτοσέλιδοι τίτλοι, όπως "Έλληνες τρομοκράτες κατέστρεψαν το πατρικό σπίτι του Ατατούρκ" της "Ισταμπούλ Εξπρές" και δημοσίευση μιας σειράς από παραποιημένες φωτογραφίες του συμβάντος, προκάλεσαν "αυθόρμητες" διαδηλώσεις στην Πλατεία Ταξίμ το απόγευμα της ίδιας μέρας.

Σεπτεμβριανά

Στις 5 το απόγευμα, το μαινόμενο πλήθος των 50.000 ατόμων στράφηκε κατά των ελληνικών περιουσιών στη συνοικία Πέραν. Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 7ης Σεπτεμβρίου, όταν επενέβη ο Στρατός, καθώς η κατάσταση κινδύνευε να τεθεί εκτός ελέγχου. Μέχρι τότε, οι αρχές παρέμειναν απαθείς, όταν δεν διευκόλυναν τους πλιατσικολόγους στο έργο. Ο μηχανισμός του Δημοκρατικού Κόμματος, που ήλεγχε τα συνδικάτα, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στα έκτροπα.

Μεγάλος αριθμός διαδηλωτών μεταφέρθηκε από τη Δυτική Μικρά Ασία δωρεάν, αντί αμοιβής 6 δολαρίων, που ουδέποτε τους δόθηκε. 4.000 ταξί τους μετέφεραν στον χώρο των ταραχών, ενώ φορτηγά του Δήμου της Κωνσταντινούπολης είχαν αναπτυχθεί σε επίκαιρα σημεία της Πόλης, φορτωμένα με τσεκούρια, φτυάρια, ρόπαλα, αξίνες, σφυριά, σιδερένιους λοστούς και μπιτόνια βενζίνης, απαραίτητα σύνεργα για τον όχλο των επιδρομέων, που επέπεσε επί των ελληνικών καταστημάτων με τα συνθήματα "Θάνατος στους γκιαούρηδες", "Σπάστε, γκρεμίστε, είναι γκιαούρης", "Σφάξτε του έλληνες προδότες", "Κάτω η Ευρώπη" και "Εμπρός να βαδίσουμε κατά της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης". Την οργή του όχλου δεν γλύτωσαν και κάποια καταστήματα αρμενικής και εβραϊκής ιδιοκτησίας.

Άνδρες και γυναίκες βιάστηκαν και σύμφωνα με τη μαρτυρία του γνωστού τούρκου συγγραφέα Αζίζ Νεσίν, πολλοί ιερείς εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή, με θύμα ένα αρμένιο παπά. 16 Έλληνες έχασαν τη ζωή τους και 32 τραυματίστηκαν.

Έκτροπα κατά των Ελλήνων δεν έγιναν μόνο στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και στη Σμύρνη. Το πρωί της 7ης Σεπτεμβρίου τούρκοι εθνικιστές έκαψαν το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση της Σμύρνης. Στη συνέχεια, κατέστρεψαν το νεόκτιστο εκκλησάκι της Αγίας Φωτεινής, ενώ λεηλάτησαν σπίτια ελλήνων στρατιωτικών, που υπηρετούσαν στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ.

Σεπτεμβριανά

Οι απώλειες για τους Έλληνες

Ο πρωθυπουργός Μεντερές σε δηλώσεις του ισχυρίστηκε ότι το πογκρόμ κατά των Ελλήνων ήταν έργο των κομμουνιστών. Ένας ισχυρισμός που κατέπεσε αυτοστιγμεί και από τις αναφορές των ξένων πρεσβειών στην Άγκυρα προς τις κυβερνήσεις τους, που επισήμαιναν τις μεγάλες ευθύνες των τουρκικών αρχών.

Η κυβέρνηση Παπάγου προσπάθησε να διεθνοποιήσει το θέμα, αλλά χωρίς σημαντικά αποτελέσματα. Αμερικανοί και Βρετανοί δεν ήταν διατεθειμένοι να ασκήσουν πιέσεις στην Τουρκία, πολύτιμο σύμμαχό τους κατά τη διάρκεια του "Ψυχρού Πολέμου". Οι νατοϊκοί σύμμαχοί μας είπαν ξεκάθαρα να ξεχάσουμε το συμβάν. Μόνο το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών από τους διεθνείς οργανισμούς απαίτησε από την Τουρκία εξηγήσεις για την καταστροφή του 90% των ορθόδοξων ναών στην Κωνσταντινούπολη. Πάντως, τον Αύγουστο του 1995 η αμερικανική Γερουσία με απόφασή της κάλεσε τον Πρόεδρο Κλίντον να ανακηρύξει την 6η Σεπτεμβρίου Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Πογκρόμ.

Το Πογκρόμ κατά του Ελληνισμού της Πόλης προκάλεσε τον θάνατο 16 Ελλήνων και τον τραυματισμό ακόμη 32, τον βιασμό 12 Ελληνίδων, τον βιασμό αδιευκρίνιστου αριθμού ανδρών (εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή) και την καταστροφή 4.348 εμπορικών καταστημάτων, 110 ξενοδοχείων, 27 φαρμακείων, 23 σχολείων, 21 εργοστασίων, 73 εκκλησιών, περίπου 1.000 κατοικιών, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας.

Το οικονομικό κόστος των ζημιών ανήλθε σε 150 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, ενώ η ελληνική κυβέρνηση τις υπολόγισε σε 500.000.000 δολάρια. Η οικονομική αιμορραγία και ο φόβος ανάγκασαν χιλιάδες έλληνες ομογενείς να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα.

Σεπτεμβριανα

Ο Μεντερές στην αγχόνη

Αργότερα, το τουρκικό κράτος διά του προέδρου Τζελάλ Μπαγιάρ υποσχέθηκε αποζημίωση για την καταστροφή των ελληνικών περιουσιών. Στην καλύτερη των περιπτώσεων δεν ξεπέρασε το 20% των απαιτήσεών τους, με δεδομένο ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία είχαν υποτιμηθεί δραματικά.

Πολλές λεπτομέρειες για τα Σεπτεμβριανά ήλθαν στο φως το 1961, κατά τη διάρκεια της δίκης για εσχάτη προδοσία του ανατραπέντος από τους στρατιωτικούς πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, ο οποίος τελικά δεν γλύτωσε από την αγχόνη.


Πηγή: sansimera.gr

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

19 Σεπ 2020 | 18:20

Δημοσκόπηση: Σαφές προβάδισμα της ΝΔ έναντι του ΣΥΡΙΖΑ και κυριαρχία Μητσοτάκη - Ποιο κόμμα δεν μπαίνει στη Βουλή

Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, οι πολίτες αξιολογούν θετικά τους χειρισμούς της κυβέρνησης στο μεταναστευτικό, τάσσονται υπέρ του διαλόγου με την Τουρκία

ΣΑΦΕΣ ΜΗΝΥΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ 19 Σεπ 2020 | 15:43

Δένδιας: Διάλογος με έμπρακτη και άμεση αποκλιμάκωση ή κυρώσεις στην Τουρκία

Ο Ν. Δένδιας καθιστά απολύτως σαφές πως η διαφορά με την Τουρκία αφορά στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ

ΤΑ ΔΥΟ ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΑΦΕΣ 19 Σεπ 2020 | 07:59

Αναζητείται φόρμουλα για απευθείας επαφή Μητσοτάκη - Ερντογάν - Το παρασκήνιο

"Ψήνεται" επικοινωνία Μητσοτάκη με Ερντογάν – Τα δύο σενάρια για τις διερευνητικές επαφές

ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΦΟΡΑ 18 Σεπ 2020 | 21:36

Τουρκία: Νέες NAVTEX για ασκήσεις με πραγματικά πυρά στα ανοικτά της Λέσβου και έρευνες στην Κύπρο

Η Τουρκία παρέτεινε τη NAVTEX για το Barbaros που βρίσκεται στην Κυπριακή ΑΟΖ, μέχρι τις 18 Οκτωβρίου

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΣΕΧΙΑ 18 Σεπ 2020 | 21:32

Δένδιας: Ζητάμε από την ΕΕ λίστα κυρώσεων αν η Τουρκία συνεχίσει τις παράνομες ενέργειες

Ο Νίκος Δένδιας τόνισε ότι εάν η Τουρκία αρχίσει πάλι τις παράνομες ενέργειες, πρέπει να υπάρχει έτοιμη λίστα κυρώσεων από την ΕΕ

ΕΞΑΛΛΟΣ Ο ΤΣΑΒΟΥΣΟΓΛΟΥ 18 Σεπ 2020 | 20:56

Άγκυρα: Κάλεσαν τον Ελληνα πρέσβη μετά από πρωτοσέλιδο ελληνικής εφημερίδας για τον Ερντογάν

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον Έλληνα πρέσβη με αφορμή άρθρο για τον Ερντογάν από ελληνική εφημερίδα.

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΟ REUTERS 18 Σεπ 2020 | 18:07

Γαλλοτουρκική κόντρα: Το ΝΑΤΟ θέλει να "κρύψει κάτω από το χαλί" το επεισόδιο με τις φρεγάτες

Στις "καλένδες" επιχειρεί να παραπέμψει το ΝΑΤΟ τις προκλήσεις των τουρκικών πλοίων απέναντι σε αυτά του γαλλικού πολεμικού ναυτικού.

ΕΚΤΕΝΕΣ ΑΡΘΡΟ 18 Σεπ 2020 | 15:50

Handelsblatt: Η Toυρκία εξελίσσεται σε απειλή για την Ευρώπη

"Πρόκληση ή όχι, η στάση της Τουρκίας είναι συστηματική", αναφέρει μεταξύ άλλων σε άρθρο της η Handelsblatt.

ΕΠΑΦΕΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΥΣΤΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ 18 Σεπ 2020 | 15:48

Χουριέτ: Ο Ερντογάν τάζει στη Αίγυπτο "φιλέτα" στην κυπριακή ΑΟΖ

Η τουρκική εφημερίδα Χουριέτ κάνει λόγο για επιδιώξεις της Άγκυρας προκειμένου να υπογραφεί συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου.

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ 18 Σεπ 2020 | 15:35

Δένδιας: Η συμπεριφορά της Τουρκίας θα κρίνει αν θα εφαρμοστούν οι κυρώσεις της ΕΕ

Αν οι κυρώσεις της ΕΕ θα εφαρμοσθούν, εξαρτάται από τη συμπεριφορά της Τουρκίας ανέφερε ο Νίκος Δένδιας

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ Ο ΤΟΥΡΚΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ 18 Σεπ 2020 | 14:34

Εξέλιξη: Ναι σε συνάντηση με τον Μητσοτάκη δηλώνει τώρα ο Ερντογάν

Ανοιχτός σε μία συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, εμφανίστηκε ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

ΙΜΠΡΑΧΙΜ ΚΑΛΙΝ 18 Σεπ 2020 | 09:42

Εκπρόσωπος Ερντογάν: Το Oruc Reis είναι στην Αττάλεια και θα μείνει εκεί- Eίναι η ευκαιρία να αρχίσει ο διάλογος

Ο εκπρόσωπος του Ερντογάν Ιμπραχίμ Καλίν αποκάλυψε ότι από την στιγμή που το Oruc Reis επέστρεψε στην Αττάλεια μιλάει συνέχεια με την διπλωματική σύμβουλο του Μητσοτάκη Ελένη Σουρανή

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΙΕΖΕΙ ΤΟΝ ΕΡΝΤΟΓΑΝ 18 Σεπ 2020 | 07:39

Ελλάδα και Τουρκία ξεκινούν διάλογο υπό την "υψηλή εποπτεία" της Μέρκελ

Οι διπλωματικοί σύμβουλοι Ελλάδος και Τουρκίας έχουν πιάσει ήδη δουλειά.