Χτες ανακοινώθηκε ο θάνατος του αρχιτέκτονα και περιβαλλοντολόγου Θύμιου Παπαγιάννη, που κρύβεται πίσω όχι μόνο από Ελληνικά και ξένα κτίρια-τοπόσημα αλλά και πίσω από τον ισόβιο αγώνα του για την προστασία και σωτηρία του περιβάλλοντος.

Πως να πρωτοθυμηθεί κάποιος τον αρχιτέκτονα και μαχητή για την προστασία του περιβάλλοντος Θύμιο Παπαγιάννη; Ως αυτόν που εκπόνησε την μελέτη για την προστασία του Αμβρακικού, το 1968 που ορίστηκε σύμβουλος του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου για το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας, ή αυτόν που το 1990 ίδρυσε την Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών με τον Δρ. Luc Hoffman; Και η αναφορά των παραπάνω δεν ήταν βέβαια εξαντλητική. Ο Θύμιος Παπαγιάννης ήταν ο ιδρυτής της WWF, o άνθρωπος που έκανε την ανακαίνιση του κτιρίου που στεγάζονταν για χρόνια η Ελευθεροτυπία και ο ιδρυτής του Μεσογειακού Ινστιτούτου για τη φύση και τον άνθρωπο(Medina), ενώ μεταξύ 1998 και 2005 διετέλεσε Ειδικός σύμβουλος του Γενικού Γραμματεία της συνθήκης Ramsar(που αφορούσε και αφορά την προστασία των υδάτινων πόρων και υδροβιότοπων του πλανήτη).

Η διαδρομή ενός δημιουργικά "πυρετώδους” ανθρώπου

Ο Θύμιος Παπαγιάννης γεννήθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιουνίου 1934 και έφυγε από τη ζωή στις 9 Μαΐου 2026, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που σπάνια χωράει σε έναν και μόνο τίτλο. Αρχιτέκτονας, πολεοδόμος, περιβαλλοντολόγος, ιδρυτής θεσμών, αναμορφωτής τοπίων και πόλεων: η ζωή του υπήρξε μια μακρά, συνεπής άσκηση της πεποίθησης ότι το δομημένο περιβάλλον και το φυσικό δεν έρχονται σε αντίθεση, αλλά μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά, αν ο άνθρωπος σχεδιάσει με σεβασμό.

Σπούδασε αρχιτεκτονική και πολεοδομία στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης, ένα από τα πιο απαιτητικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα στον κόσμο, αποφοιτώντας με υψηλές διακρίσεις και το βραβείο αρχιτεκτονικής ARX. Αμέσως μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1959, ίδρυσε το γραφείο μελετών "Θύμιος Παπαγιάννης και Συνεργάτες", που με τα χρόνια εξελίχθηκε σε ένα πλήρως ολοκληρωμένο, διεπιστημονικό φορέα με τμήματα αρχιτεκτονικής, πολεοδομίας, χωροταξίας, στατικής και ηλεκτρομηχανολογικής μελέτης. Το 1980 πήρε τη μορφή ανώνυμης εταιρίας, με τον ίδιο ως διευθύνοντα σύμβουλο ως το 1999, οπότε και τη σκυτάλη παρέλαβε η αρχιτέκτων Ήβη Νανοπούλου.

Το αρχιτεκτονικό έργο του γραφείου εκτείνεται σε δεκαετίες και σε ποικίλες κλίμακες, από κτίρια κοινής ωφέλειας ως ολυμπιακές εγκαταστάσεις και νοσοκομειακά συγκροτήματα. Από τις πρώτες αξιόλογες επιτυχίες ήταν η νίκη στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για τα κεντρικά γραφεία των Ελληνικών Σιδηροδρόμων, ένα κτίριο που αποτέλεσε τεχνολογική πρωτοτυπία για την εποχή του, με συστήματα ελέγχου μικροκλιματικών συνθηκών. Στη συνέχεια ακολούθησαν τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία Ηρακλείου και Ιωαννίνων, καθώς και το ξενοδοχειακό συγκρότημα Nafplia Palace στο Ναύπλιο, έργα που ενσωμάτωναν λειτουργικότητα, τοπικό χαρακτήρα και αισθητική αρτιότητα.

Το σημαντικότερο ίσως αρχιτεκτονικό έργο του γραφείου παραμένει το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας στον Πειραιά, που κατασκευάστηκε μεταξύ 1981 και 1984 και εγκαινιάστηκε επίσημα τον Φεβρουάριο του 1985. Η ασυνήθιστη, κοίλη μορφή της μεγάλης στέγης του δεσπόζει στο παραλιακό μέτωπο και έχει γίνει αναγνωρίσιμο τοπόσημο. Το 1991 βραβεύτηκε με το Χρυσό Βραβείο στον παγκόσμιο διαγωνισμό του IAKS, της Διεθνούς Ένωσης Αθλητικών Εγκαταστάσεων, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή ακτινοβολία της αρχιτεκτονικής του σύλληψης. Η ίδια αισθητική γλώσσα αναγνωρίζεται και στο Ολυμπιακό Γήπεδο Tae Kwon Do στο Παλαιό Φάληρο, που σχεδιάστηκε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004 και αποκλήθηκε εύστοχα "Μικρό Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας" λόγω της ομοιότητάς του με το πρότυπο που το ενέπνευσε.

Ένα διαφορετικής φύσης αρχιτεκτονικό πρόβλημα αντιμετώπισε το γραφείο με την ανακαίνιση του κτιρίου που επί σειρά ετών στέγαζε την Ελευθεροτυπία, στην οδό Μίνωος στον Νέο Κόσμο. Πρόκειται για ένα επταώροφο κτίριο συνολικής επιφάνειας 10.000 τ.μ., το οποίο μετασχηματίστηκε σε σύγχρονο βιοκλιματικό κτίριο γραφείων με πιστοποίηση LEED. Κεντρική ιδέα του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού ήταν το άνοιγμα του κτιρίου στην πόλη: δημιουργήθηκε εσωτερική στοά που διαπερνά τον κτιριακό όγκο και συνδέει οπτικά και λειτουργικά τον κύριο οδικό άξονα με τον ακάλυπτο χώρο, που μετατράπηκε σε φιλικό χώρο πρασίνου. Οι νέες όψεις με λιτές, δυναμικές γραμμές αντικατέστησαν το παλιό, ενεργοβόρο κέλυφος, δίνοντας στο κτίριο ισχυρή ταυτότητα και χαμηλό ενεργειακό αποτύπωμα.

Ο αγώνας του για το περιβάλλον

Ωστόσο, ο Θύμιος Παπαγιάννης δεν περιόρισε την ενέργειά του στον σχεδιασμό κτιρίων και πόλεων. Από τη δεκαετία του 1980 έστρεψε ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του ενδιαφέροντός του στη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Το 1991 ίδρυσε το WWF Ελλάς, του οποίου διετέλεσε πρόεδρος επανειλημμένα, και για οκτώ έτη συμμετείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο του WWF International, που τον ανακήρυξε "Member of Honour" το 2009. Υπήρξε επίσης ιδρυτής της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών, των μεσογειακών πρωτοβουλιών MedWet και Delos Initiative, καθώς και του ινστιτούτου Med-INA, που ανέδειξε τη σχέση φύσης και πολιτισμού στη Μεσόγειο. Το 2012 τιμήθηκε με το παγκόσμιο βραβείο της Σύμβασης Ραμσάρ για τη συμβολή του στη διατήρηση των υγροτόπων.

Ο Θύμιος Παπαγιάννης ήταν εκείνος που πίστευε βαθιά ότι ο αρχιτέκτονας δεν σχεδιάζει μόνο κτίρια, αλλά διαμορφώνει τις συνθήκες συνύπαρξης ανθρώπου και περιβάλλοντος. Και το τήρησε σαν άνδρας, μιλώντας με τις πράξεις.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr