Ένα πρόσφατο άρθρο στο αγγλικό περιοδικό αρχιτεκτονικό περιοδικό dezeen για τους μισθούς στα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά γραφεία του Λονδίνου, με έκανε να αναρωτηθώ για τον ρόλο της γυναίκας στην αρχιτεκτονική.

Πολυεπίπεδη σκέψη, διαίσθηση, ενσυναίσθηση, αρμονία. Είναι μερικές λέξεις γένους θηλυκού που μπορούν να καθοδηγήσουν και την εμπειρία των πιο δημιουργικών επαγγελμάτων. Ένα από αυτά είναι το επάγγελμα του αρχιτέκτονα.

Οι γυναίκες-αρχιτέκτονες φέρνουν στον χώρο ένα διαφορετικό βλέμμα: προσεγγίζουν τον σχεδιασμό ολιστικά, λαμβάνοντας υπόψη τον ανθρώπινο παράγοντα, τη λειτουργικότητα, αλλά και τη συναισθηματική εμπειρία του χρήστη.

Η γυναικεία παρουσία στην αρχιτεκτονική δεν είναι νέο φαινόμενο είναι όμως ακόμα αναντίστοιχη θα έλεγα, με την πραγματικότητα. Στις ελληνικές αρχιτεκτονικές σχολές, το 80% των φοιτητών είναι γυναίκες. Ωστόσο, το ίδιο ποσοστό στην ενεργή αρχιτεκτονική πρακτική πέφτει κατακόρυφα, αποτυπώνοντας ένα βαθύ δομικό πρόβλημα που ξεπερνά το κλασικό ερώτημα της δεκαετίας του’90 "καριέρα ή οικογένεια;". Τα εμπόδια είναι πολλά και συχνά αόρατα: από την κουλτούρα του εργασιακού χώρου μέχρι τις ανισότητες στις αμοιβές.

Χαρακτηριστικά, η αρχιτέκτονας και καθηγήτρια Ρένα Σακελλαρίδου, ιδρυτικό μέλος του γραφείου SPARCH με έδρα Αθήνα και Θεσσαλονίκη, που σε μια παλιότερη συνέντευξη παραδεχόταν ότι η αρχιτεκτονική είχε πάντα προτεραιότητα στη ζωή της, επισημαίνοντας παράλληλα ότι "αν ήμουν άνδρας" η ισορροπία με τις οικογενειακές ευθύνες θα ήταν διαφορετική. Η Ρία Βογιατζή, συνιδρύτρια της Elastic Architects και συνεργάτης κορυφαίων διεθνών clients, τονίζει από την πλευρά της πως "οι σύγχρονες γυναίκες έχουν τη δύναμη να ισορροπούν οικογένεια και εργασία".Αλλά τέλος, το δίδυμο ANAKTAE — Βίβιαν Φίλιππα και Νταϊάννα Καρβούνη — υπενθυμίζει κάτι ουσιαστικό και νομίζω και το πιο αληθινό: "Η αρχιτεκτονική μπορεί μόνο να ενώσει τα φύλα, σαν συλλογικότητα, επιστήμη και τέχνη".

Το χάσμα αμοιβών στα βρετανικά αρχιτεκτονικά γραφεία διευρύνεται

Στη Βρετανία, κάθε χρόνο οι εταιρείες με πάνω από 250 εργαζόμενους υποχρεούνται να δημοσιεύουν δεδομένα για τη διαφορά αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών. Τα τελευταία στοιχεία που ανακοίνωσαν τα μεγάλα αρχιτεκτονικά γραφεία αποτυπώνουν μια εικόνα με φωτεινά και σκοτεινά σημεία — αλλά συνολικά επιβεβαιώνουν ότι, χωρίς εξαίρεση, οι άνδρες αμείβονται υψηλότερα από τις γυναίκες σε όλα τα γραφεία που συμπεριλήφθηκαν στα δεδομένα. (Πηγή: Dezeen)

-Zaha Hadid Architects: Το χάσμα διπλασιάστηκε

Το γραφείο που ίδρυσε η θρυλική Ιρακινή-Βρετανίδα αρχιτέκτονας αντιμετωπίζει φέτος αυξημένο χάσμα αμοιβών.

Ο μέσος (διάμεσος) μισθολογικός διαχωρισμός ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες διπλασιάστηκε σε σύγκριση με πέρσι: από 6,3% ανέβηκε στο 14,5%. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μια γυναίκα στη μεσαία βαθμίδα του γραφείου κερδίζει περίπου 0,99 ευρώ για κάθε 1,15 ευρώ που κερδίζει ένας άνδρας αντίστοιχης θέσης — ή αλλιώς, περίπου 86 σεντς για κάθε ευρώ.

Αν πάρουμε τον μέσο όρο όλων των μισθών (και όχι μόνο τον "μεσαίο"), το χάσμα παραμένει σταθερά γύρω στο 22% για τα τελευταία τρία χρόνια. Επιπλέον, το γραφείο κατέγραψε από τις μεγαλύτερες ανισότητες στα μπόνους: το τυπικό μπόνους που λαμβάνουν οι γυναίκες είναι 33,8% χαμηλότερο από αυτό των ανδρών — κάτι που σε απλά λόγια σημαίνει ότι για κάθε 100 ευρώ μπόνους που παίρνει ένας άνδρας, η γυναίκα παίρνει περίπου 66 ευρώ.

Σε σχόλιo του, το γραφείο υπερασπίστηκε τις πολιτικές του τονίζοντας ότι σε ισοδύναμες θέσεις, άνδρες και γυναίκες αμείβονται εξίσου. Απέδωσε τη διαφορά στην αύξηση του ποσοστού νέων γυναικών που εισέρχονται στο γραφείο σε εισαγωγικές — άρα χαμηλότερα αμειβόμενες — θέσεις.

-BDP και Sheppard Robson: Μικρή επιδείνωση

Στο γραφείο BDP, η διαφορά στους μεσαίους μισθούς ανέβηκε ελαφρά, από 16,4% σε 17,6%. Αυτό σημαίνει ότι η γυναίκα στη μεσαία βαθμίδα κερδίζει πλέον περίπου 0,94 ευρώ για κάθε 1,15 ευρώ που κερδίζει ο άνδρας, δηλαδή 82 σεντς ανά ευρώ. Παρόμοια εικόνα και στη Sheppard Robson, όπου το χάσμα αυξήθηκε από 10,2% σε 11,6%. Παρ'ότι η εταιρεία εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον εθνικό μέσο όρο, που αυτή τη χρονιά διαμορφώνεται στο 12,8% — η κατεύθυνση παραμένει ανησυχητική.

HDR και Corstorphine & Wright: Ακραίες Ανισότητες

Ανάμεσα στα γραφεία με τις χειρότερες επιδόσεις ξεχωρίζει η εταιρεία αρχιτεκτονικής και μηχανικής HDR, με διαφορά μεσαίων αμοιβών 41,1%. Σε απλά λόγια: για κάθε 1,15 ευρώ που κερδίζει ένας άνδρας στη μεσαία βαθμίδα, η γυναίκα κερδίζει μόλις 0,68 ευρώ, δηλαδή περίπου 59 σεντς ανά ευρώ. Η εταιρεία κατέγραψε επίσης ανισότητα 41% στα μπόνους.

Η Corstorphine & Wright παρουσίασε βελτίωση σε σχέση με πέρσι, από 32,9% σε 25,4%, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται μεταξύ των γραφείων με τα υψηλότερα χάσματα στον κλάδο.

Foster + Partners και άλλοι: Βελτίωση για την πλειονότητα

Στην άλλη πλευρά, η πλειoψηφία των βρετανικών αρχιτεκτονικών γραφείων κατέγραψε μικρότερο χάσμα φέτος. Η εταιρεία Foster + Partners, για παράδειγμα, ανακοίνωσε μείωση από 12,3% σε 10%. Η διαφορά στα μπόνους εκεί ανέρχεται σε 10,4%.

Άλλα γραφεία που βελτίωσαν τις επιδόσεις τους περιλαμβάνουν τα Stride Treglown (16%), Gensler (13,5%), Allford Hall Monaghan Morris (12,1%), Allies and Morrison (11,2%) και Purcell (10,12%). Κάτω από τον εθνικό μέσο όρο βρέθηκαν επίσης τα Grimshaw και Hawkins/Brown (9,6% και 9,4% αντίστοιχα), καθώς και τα PRP (9,4%) και TP Bennett (6,5%) — το τελευταίο με ένα από τα χαμηλότερα χάσματα στον κλάδο. Παρότι παραθέτω αυτόν τον προβληματισμό, περί του γυναικείου φύλου, το να οχυρώνεται μια ατάλαντη η μειωμένης ευφυίας αρχιτέκτονας πίσω από ένα στερεοτυπικό "κάστρο” όπως το φύλο, είναι κι αυτό επικίνδυνο έτσι δεν είναι; Αυτό δεν αναιρεί το όφελος της γυναικείας σκέψης που αναφέρεται στην αρχή του άρθρου.

Ισοτιμία μετατροπής: 1 GBP = 1,15 EUR (Wise / Απρίλιος 2026). Πηγή στατιστικών: Dezeen.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr