Γιατί μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ μπορεί να είναι εξίσου προβληματική με την επανέναρξη του πολέμου

Photo by Majid Saeedi/Getty Images/IDEAL IMAGES

Η καλύτερη ελπίδα για τον τερματισμό ενός κακώς σχεδιασμένου πολέμου μπορεί να είναι μια μη ικανοποιητική ειρήνη που αφήνει κρίσιμα ζητήματα να επιλυθούν αργότερα και τελικά εμβαθύνει τις συγκρούσεις.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης που ξεκίνησε κατά του Ιράν είναι πολύ κοντά. Κάθε φορά, οι προβλέψεις του αποδεικνύονταν ευσεβείς πόθοι ή μια εσφαλμένη ερμηνεία των πραγματικών προθέσεων του Ιράν.

Κατά συνέπεια, δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι τελευταίοι ισχυρισμοί του για μια νέα επικείμενη συμφωνία-πλαίσιο με την Τεχεράνη έχουν αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό και σύγχυση, σε βαθμό που τόσο συντηρητικά "γεράκια" των Ρεπουμπλικάνων, όσο και πολλοί Δημοκρατικοί φαίνεται να πιστεύουν ότι βρίσκεται στα πρόθυρα να υποκύψει σε μια κακή συμφωνία.

Ωστόσο, οι διπλωματικές εξελίξεις υποδηλώνουν ότι μια συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αποκλεισμού των ΗΠΑ σε ιρανικά πλοία και λιμάνια μπορεί να είναι όντως κοντά.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο εκκίνησης για συνομιλίες που η αμερικανική κυβέρνηση θα προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει για να ματαιώσει τις ιρανικές πυρηνικές φιλοδοξίες που ενδεχομένως έχουν απομείνει.

Μια πιο συγκεκριμένη συμφωνία πέρα από την τρέχουσα εύθραυστη εκεχειρία θα ήταν ευπρόσδεκτη παγκοσμίως, καθώς θα συνοδευόταν από την ελπίδα ότι τελικά θα αμβλυνθούν οι ενεργειακές και οικονομικές κρίσεις που προκλήθηκαν από τον πόλεμο και το κλείσιμο του Στενού από το Ιράν.

Πάντως, το CNN σημειώνε ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να κερδίσει πολιτικά από μια τέτοια εξέλιξη. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών απορρίπτει τον πόλεμο, επομένως ο πρόεδρος θα αντιμετώπιζε ίση ή και μεγαλύτερη αντίδραση εάν διέταζε νέα πλήγματα κατά του Ιράν, που παράλληλα θα μπορούσαν να επιφέρουν βίαιη κλιμάκωση και χειρότερο οικονομικό αντίκτυπο.

Ωστόσο, οι πρόεδροι συχνά μπαίνουν στον πειρασμό να ξεκινήσουν νέες στρατιωτικές περιπέτειες για να σώσουν την αξιοπιστία τους, ή να αναζητήσουν διέξοδο που συχνά μετατρέπεται σε τέλμα.

Οι ενδείξεις για συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν

Οι λεπτομέρειες μιας πιθανής συμφωνίας που διαρρέουν, υποδηλώνουν ότι οι όροι της μπορεί να ξεπερνούν την ικανότητα του Τραμπ να καταλήξει σε θρίαμβο.

Ενδείξεις, για παράδειγμα, ότι η Ουάσινγκτον μπορεί να "ξεπαγώσει" ορισμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και να άρει σταδιακά τον δικό της αποκλεισμό, για να πείσει την Τεχεράνη να ανοίξει ξανά το Ορμούζ, θα επικύρωναν ουσιαστικά την επιρροή που κατέκτησε η Ισλαμική Δημοκρατία στον πόλεμο και θα έδινε στα χέρια των ΗΠΑ βασικά διαπραγματευτικά ατού.

Οποιαδήποτε δέσμευση από το Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει πυρηνικά όπλα, θα γινόταν δεκτή με μεγάλες επιφυλάξεις στην Ουάσινγκτον. Μια προτεινόμενη περίοδος τουλάχιστον 60 ημερών για διαπραγματεύσεις, με σκοπό την επίλυση των εναπομενόντων σημείων τριβής σχετικά με τον πυρηνικό εμπλουτισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένου του αποθέματος ουρανίου του, φαίνεται επίσης μάλλον περιορισμένη, λόγω της πολυπλοκότητας των ζητημάτων.

Η ιστορία δείχνει ότι το Ιράν θα ήθελε πολύ να σύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής σε μια παρατεταμένη περίοδο ασαφούς διπλωματίας που θα διαρκούσε μήνες ή χρόνια.

Ένα άλλο ζήτημα που χρήζει προσοχής είναι ότι δεν είναι σαφές εάν το Ιράν, με ένα ακόμη πιο αδιαφανές σύστημα διακυβέρνησης μετά τον θάνατο κορυφαίων ηγετών του στον πόλεμο, θα δεχτεί οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία που οι ΗΠΑ είναι πρόθυμες να προσφέρουν.

Υπήρξαν αντικρουόμενα μηνύματα από την Τεχεράνη το Σαββατοκύριακο, καθώς οι νέοι ηγέτες φαίνεται να πιστεύουν ότι κέρδισαν αυτήν την αναμέτρηση με την αμερικανική υπερδύναμη, ακόμη και αν η οικονομία της χώρας κλονίζεται και οι πολίτες αντιμετωπίζουν άθλιες συνθήκες.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε ότι έχει επιτευχθεί "ένας βαθμός κατανόησης" με τις ΗΠΑ σε πολλά ζητήματα, αλλά η συμφωνία δεν θα είναι άμεση. Ο Μπαγκάεϊ άφησε επίσης να εννοηθεί ότι το Ιράν θα επιδιώξει να διατηρήσει κάποιο έλεγχο επί του Ορμούζ, μια προϋπόθεση που θα μπορούσε να αποτελέσει παράγοντα διατάραξης της συμφωνίας για τις ΗΠΑ.

Οι διαρροές που υπάρχουν για το περιεχόμενο της προτεινόμενης συμφωνίας απέχουν πολύ από την "άνευ όρων παράδοση" που απαίτησε ο Τραμπ τον Μάρτιο. Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται υπό ακραία πίεση να βρει κάποια λύση, με τις τιμές του φυσικού αερίου να αυξάνονται, τα ποσοστά αποδοχής του να μειώνονται και την υποστήριξή του από τους Ρεπουμπλικάνους να εξασθενεί στο θέμα του Ιράν.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν θέσει ως βασικό πολεμικό στόχο την απομάκρυνση από το Ιράν των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει η χώρα. Ωστόσο, οι απώλειες που θα μπορούσαν να προκύψουν από μια προσπάθεια εξόρυξής του με τη βία είναι απαγορευτικές. Και οι παραχωρήσεις που θα απαιτούσε το Ιράν για την παράδοση του υλικού μέσω της διπλωματίας ασφαλώς θα να είναι πολύ υψηλές.

Την ίδια ώρα, ο σύμμαχος του Τραμπ, γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, προειδοποίησε το περασμένο Σάββατο (23/5) ότι αν επιτραπεί στο Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, θα μεταβληθεί η περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων.

Διαβάστε Επίσης

Al Arabiya: Το Ιράν ζητά μεταφορά του εμπλουτισμένου ουρανίου στην Κίνα - Αργά προχωρούν οι διαπραγματεύσεις

Αυτά τα επιχειρήματα έχουν κάποια βάση. Αλλά, επίσης, δεν είναι καθόλου σαφές ότι η επανεκκίνηση των συγκρούσεων θα είχε μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας για την κάμψη της αντίστασης της Τεχεράνης.

Ο Τραμπ αντιμετωπίζει και την έντονη κριτική των Δημοκρατικών, οι οποίοι τον επέκριναν για την έναρξη του πολέμου, τον κατηγόρησαν για τη διεξαγωγή του και τώρα αμφισβητούν τις μεθοδεύσεις για το πιθανό τέλος του.

Ο γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν προειδοποίησε ότι η προτεινόμενη συμφωνία θα "μας επιστρέψει στο προπολεμικό status quo ή και χειρότερα", αλλά άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ μπορεί να μην έχουν άλλη επιλογή.

Πολλοί αναλυτές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν θα βελτιώσει άμεσα τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές.

Οι αναλυτές της JPMorgan αναμένουν ότι η μέση τιμή του πετρελαίου θα είναι 97 δολάρια το βαρέλι καθ' όλη τη διάρκεια του υπόλοιπου έτους.

Κρίσιμα ερωτήματα γύρω από την προτεινόμενη συμφωνία

Καθώς δημοσιοποιούνται όλο και περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την προτεινόμενη συμφωνία, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει να αντιμετωπίσει αρκετά κρίσιμα ερωτήματα.

Πρώτον, θα είναι η τελική του συμφωνία πιο άκαμπτη από τη συμφωνία του πρώην προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, την οποία διαπραγματεύτηκε με το Ιράν και τις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις το 2015; Αυτή η συμφωνία είχε αποκόψει τους πολλαπλούς δρόμους πρόσβασης της Τεχεράνης προς τα πυρηνικά όπλα και περιλάμβανε αυστηρή και συνεχή επαλήθευση.

Δεύτερον, μήπως η καταπάτηση της συμφωνίας του 2015 και ένας πόλεμος που έχει στοιχίσει εκατοντάδες ζωές, έχει αποκλείσει την περιοχή του Κόλπου και έχει κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια έχει φέρει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε καλύτερη θέση όσον αφορά το Ιράν;

Η επανέναρξη του πολέμου θα μπορούσε να έχει σοβαρές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες, όμως και ο τερματισμός του μπορεί να αποδειχθεί σχεδόν εξίσου προβληματικός και αντιδημοφιλής.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr