*Του Πάνου Ξενοκώστα, Προέδρου Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός έθνους που μια χώρα πρέπει να κοιταχτεί κατάματα στον καθρέφτη, χωρίς αυταπάτες και χωρίς εύκολες δικαιολογίες.
Για δεκαετίες ολόκληρες, το λιμάνι της Ελευσίνας —5,3 χιλιόμετρα πολύτιμης βιομηχανικής γης απλωμένα δίπλα στην πιο ιστορική θάλασσα του πλανήτη— έμενε ανενεργό, στοιχειωμένο από την εγκατάλειψη. Όχι επειδή δεν διέθετε τεράστια αξία ή στρατηγική θέση. Αλλά κυρίως επειδή η Πολιτεία και η βιομηχανία στερούνταν ενός κοινού, μακρόπνοου και εθνικά δεσμευτικού σχεδίου. Το ίδιο βαρύ τίμημα πληρώσαμε διαχρονικά και στα ναυπηγεία μας.
Μια χώρα που γέννησε τη ναυτοσύνη και κυριάρχησε στις θάλασσες ανά τους αιώνες, βρέθηκε στην αδιανόητη θέση να εισάγει από το εξωτερικό τα πλοία που θα έπρεπε να χτίζει στα δικά της εγχώρια ναυπηγεία.
Από το 2019 και έπειτα, ωστόσο, με μια γενναία και καθοριστική απόφαση της Πολιτείας αλλά και με πρωτοφανή εθνική ενότητα, τα ελληνικά ναυπηγεία ξεκίνησαν ξανά. Χωρίς αλαζονεία, αλλά με αδιάκοπη, σκληρή δουλειά και θυσίες, αποδείξαμε ότι η ναυπηγική βιομηχανία μπορεί να ξαναγεννηθεί. Ήταν μια μεγάλη, απτή νίκη για την Ελλάδα.
Τώρα όμως, μέσα στη διετία 2026-2027, κρίνεται το οριστικό διακύβευμα: αν όσα πετύχαμε με κόπο από το 2019 είχαν πραγματικό, ιστορικό και μόνιμο νόημα ή αν ήταν απλώς μια ευχάριστη παρένθεση πριν από την οριστική παρακμή. Η απάντηση της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων, η οποία διαμορφώθηκε κατόπιν ομόφωνης απόφασης του Διοικητικού της Συμβουλίου, συμπυκνώνεται σε ένα ολοκληρωμένο, κοστολογημένο και ρεαλιστικό σχέδιο πέντε αξόνων.
Άξονας 1: Εθνική Στρατηγική – Μόνο με εγκεκριμένο 15ετές πρόγραμμα
Το κεντρικό διακύβευμα δεν είναι απλώς βιομηχανικό ή οικονομικό, είναι πρωτίστως ζήτημα εθνικής ασφάλειας και απόλυτης εθνικής ανεξαρτησίας. Δεν νοείται η χώρα που ελέγχει σήμερα το 25% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου να μην έχει την ικανότητα να ναυπηγήσει, να αναβαθμίσει και να συντηρήσει τα δικά της πολεμικά πλοία. Η αδυναμία αυτή δεν αποτρέπει κανέναν εξωτερικό κίνδυνο. Αποτελεί επικίνδυνη εξάρτηση. Για να μπορέσει η Ελλάδα να σταθεί ανταγωνιστικά στο διεθνές περιβάλλον, επιβάλλεται επιτέλους να παίξει με τους ίδιους ακριβώς όρους που παίζουν όλοι οι σοβαροί παγκόσμιοι παίκτες. Η Τουρκία, η Νότια Κορέα, η Ιταλία και η Γαλλία δεν συζητούν ούτε αποφασίζουν κάθε χρόνο από την αρχή αν θα έχουν ενεργά ναυπηγεία. Διαθέτουν θεσμοθετημένο, δεσμευτικό 15ετή και 20ετή στρατηγικό ορίζοντα. Χωρίς αυτόν τον χρονικό ορίζοντα ασφαλείας, δεν υπάρχει υγιής ανταγωνισμός· υπάρχει αποκλειστικά αγώνας επιβίωσης. Από το 2019 και μετά, τα ελληνικά ναυπηγεία απέδειξαν κάτι κρίσιμο: ότι μπορούν να σταθούν με αξιώσεις στον διεθνή ανταγωνισμό ακόμη και χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από συμβόλαια του Πολεμικού Ναυτικού.
Γι' αυτόν τον λόγο, η Ένωση έχει ήδη καταθέσει στην αρμόδια Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας ένα πλήρες, θωρακισμένο πλαίσιο. Στόχος είναι να μην ξαναδημιουργηθούν ποτέ συνθήκες κρατικοδίαιτων ναυπηγείων, με ένα δίκαιο σύστημα που μετρά αντικειμενικά το εμπορικό έργο και διατηρεί τους αναγκαίους συντελεστές βαρύτητας.
Άξονας 2: Το 70% ως εγγύηση βιωσιμότητας για τις ΜμΕ
Ο στρατηγικός μας στόχος είναι ξεκάθαρος και μετρήσιμος: 70% ελληνική προστιθέμενη αξία σε βάθος 15ετίας, η οποία θα καλύπτει τον κύκλο ζωής, από την πρώτη κατασκευή μέχρι τη συντήρηση του πλοίου ή του υποβρυχίου.
Το 70% δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε χαρτί. Μεταφράζεται άμεσα σε 12.000 σταθερές, ποιοτικές και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας. Οι θέσεις αυτές δεν θα αφορούν μόνο τις δύο ή τρεις μεγάλες ναυπηγικές μονάδες της χώρας, αλλά θα διαχυθούν σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα της ελληνικής περιφέρειας: από το εξειδικευμένο ηλεκτρολογείο της Ελευσίνας μέχρι το σύγχρονο μηχανουργείο της Θεσσαλονίκης. Είναι η αδιαπραγμάτευτη εγγύηση ότι το πρόγραμμα αυτό θα τονώσει και θα αναζωογονήσει το σύνολο της ελληνικής μεταποίησης. Για να διατηρηθεί η αξιοπιστία ενός τόσο μεγάλου εγχειρήματος, το σύστημα πρέπει να είναι απολύτως αδιάβλητο. Το ποσοστό της ελληνικής προστιθέμενης αξίας δεν θα μετριέται από τα ίδια τα ναυπηγεία που εκτελούν το έργο, αλλά θα πιστοποιείται αυστηρά από ειδική, θεσμοθετημένη από τον νόμο Επιτροπή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με κριτήρια εναρμονισμένα με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Επιπλέον, η Ένωση έχει προχωρήσει στη λεπτομερή χαρτογράφηση περισσότερων από 200 ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, έτοιμων να υποστηρίξουν αυτό το γιγαντιαίο βιομηχανικό οικοσύστημα.
Άξονας 3: Τι πρέπει να αλλάξει στην Ευρώπη – Αυστηρά KPIs και Prime ελληνικά ναυπηγεία
Για να στεφθεί με επιτυχία αυτό το εθνικό εγχείρημα, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προσαρμοστεί στις σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις. Ζητάμε επιτακτικά από την Ευρώπη, μέσα από τα κεντρικά χρηματοδοτικά εργαλεία EDF και SAFE, να θεσπιστούν αυστηροί δείκτες απόδοσης βιομηχανικής επιστροφής, παραγωγής και ενίσχυσης τοπικών υποδομών. Δεν αρκεί η χώρα μας να περιορίζεται στον υποδεέστερο ρόλο του υπεργολάβου. Τα νέα ευρωπαϊκά προγράμματα άμυνας πρέπει να σχεδιάζονται εξαρχής με τέτοιο τρόπο ώστε, βασιζόμενα στην αρχή της δίκαιης βιομηχανικής επιστροφής και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, να δίνουν τη δυνατότητα στα ελληνικά ναυπηγεία να σταθούν ως κύριοι ανάδοχοι. Αυτό έμπρακτα σημαίνει χρηματοδότηση όχι απλώς της τελικής αγοράς ενός πλοίου —που συχνά καταλήγει να παράγεται σε τρίτες χώρες— αλλά της ίδιας της εγχώριας υποδομής: των δεξαμενών, των συστημάτων ανέλκυσης, του τεχνολογικού εξοπλισμού, καθώς και της πλήρους ενεργοποίησης ευνοϊκού δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ειδικά για ναυπηγικούς σκοπούς. Ένα πλοίο που ναυπηγείται στην Ελλάδα αποτελεί αναμφισβήτητα ευρωπαϊκό προϊόν υψηλής τεχνολογίας, το οποίο μπορεί να εξαχθεί αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους.
Έτσι, η Ελλάδα μπορεί να καταστεί ο Νότιος Ναυπηγικός Πυλώνας της Ευρώπης.
Οι εξαγωγές δεν πρέπει να παραμείνουν μια απλή ευχή επί χάρτου, αλλά να αποτελέσουν αυστηρή συμβατική υποχρέωση. Η μονάδα που θα αναλάβει το εγχώριο ναυπηγικό έργο θα υποχρεούται να καταθέτει δεσμευτικό, ελεγμένο επιχειρηματικό πλάνο, προσδιορίζοντας ρητά τα έτη έναρξης εξαγωγικής δραστηριότητας και τις γεωγραφικές αγορές-στόχους. Με εξαγωγές που εκτιμώνται στο 1,5 δισ. ευρώ ετησίως, το οικονομικό αποτύπωμα του προγράμματος μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τη μία μονάδα του ΑΕΠ κάθε χρόνο σε μόνιμη βάση μετά την πρώτη δεκαετία, ξεπερνώντας σωρευτικά τα 10,5 δισ. ευρώ στο ελληνικό ΑΕΠ μέσα σε μια πενταετία πλήρους λειτουργίας.
Άξονας 4: Μηχανές και πυραυλικά – Από τον κύκλο ζωής στη συμπαραγωγή
Η επίτευξη του στόχου του 70% δεν γίνεται ούτε μετριέται αποκλειστικά με τόνους λαμαρίνας. Ουσιαστικά επιτυγχάνεται μέσα από τον κύκλο ζωής του οπλικού συστήματος. Η Ελλάδα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αρκεστεί στον ρόλο της απλής, παθητικής συναρμολόγησης. Οφείλει να κάνει το ποιοτικό άλμα προς τη συμπαραγωγή. Αυτό περιλαμβάνει ναυτικές μηχανές, προηγμένα πυραυλικά συστήματα, κρίσιμα ηλεκτρονικά βοηθήματα και σύγχρονα συστήματα μάχης. Όλα εκείνα τα ακριβά συστήματα που σήμερα αναγκαζόμαστε να εισάγουμε ως έτοιμα ανταλλακτικά από το εξωτερικό, αύριο πρέπει να μπορούμε να τα συντηρούμε, να τα επισκευάζουμε και, σταδιακά, να τα συμπαράγουμε εντός της ελληνικής επικράτειας. Αυτή είναι η πεμπτουσία της πραγματικής προστιθέμενης αξίας, και ταυτόχρονα ο μοναδικός τρόπος να διασφαλιστούν μακροπρόθεσμα οι 12.000 ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Άξονας 5: Η πλατφόρμα Ελλάδας - Αμερικής - Κορέας / Project Trident
Η μεγάλη ευκαιρία είναι οι κοινές γραμμές παραγωγής, μια ιδέα που έχει ήδη περάσει από τη θεωρία στη ζώσα πράξη. Πριν από λίγους μήνες, στην επίσημη κατοικία της Αμερικανίδας Πρέσβη και παρουσία εκπροσώπων της αμερικανικής κυβέρνησης, υπεγράφη επισήμως η στρατηγική συμφωνία ανάμεσα στην ONEX και τη Hanwha Ocean —τον μεγαλύτερο ναυπηγικό όμιλο της Νότιας Κορέας και στρατηγικό πυλώνα των ΗΠΑ— η οποία λειτουργεί ως πρότυπο κοινών γραμμών παραγωγής για το οικοσύστημα της Ένωσης.
Αυτή είναι η βάση του ευρύτερου πλαισίου που ονομάζουμε Project Trident.
Μέσω αυτού του πρωτοποριακού πλαισίου, η Ελλάδα παύει να προσέρχεται στις διεθνείς αγορές ως ένας απλός πελάτης που αναζητά έτοιμα πλοία από το ράφι. Αντίθετα, τοποθετείται ως ισάξιος, κεντρικός πυλώνας ικανός να φιλοξενήσει κοινές γραμμές παραγωγής για την κατασκευή σύγχρονων υποβρυχίων και πολεμικών πλοίων εντός της χώρας, από την τοποθέτηση της τρόπιδας έως τις τελικές δοκιμές εν πλω, ακολουθώντας ανοιχτές, διαφανείς διαγωνιστικές διαδικασίες με σεβασμό στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Η χρηματοδότηση και η ανάγκη θεσμικής τομής
Η Ευρώπη έχει ανοίξει τον δρόμο. Η ιστορική απόφαση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων να εμπλακεί ενεργά στη χρηματοδότηση προγραμμάτων αμυντικής θωράκισης, σε συνδυασμό με τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία SAFE και EDIP, δημιουργεί ένα περιφερειακό πλαίσιο που δεν υπήρχε στο παρελθόν.
Η θέση της Ένωσης είναι ξεκάθαρη: οποιοσδήποτε ανάδοχος αναλάβει ένα πρόγραμμα στο πλαίσιο του 15ετούς σχεδίου, οφείλει να διαθέτει πλήρως εξασφαλισμένη χρηματοδότηση μέσα από αυτά τα εργαλεία, με στόχο την ελαχιστοποίηση της επιβάρυνσης του Έλληνα φορολογούμενου.
Ωστόσο, για να υλοποιηθούν όλα αυτά, απαιτείται και μια γενναία διοικητική μεταρρύθμιση.
Σήμερα, τα ζητήματα της ναυπηγικής βιομηχανίας διασπάζονται ανάμεσα σε οκτώ διαφορετικά Υπουργεία, με αποτέλεσμα η κρατική στόχευση να χάνεται μέσα στη γραφειοκρατία. Ακολουθώντας τα επιτυχημένα διεθνή πρότυπα, προτείνουμε τη θεσμική συγκέντρωση της αρμοδιότητας σε έναν αποκλειστικό Υπουργό, ο οποίος θα λειτουργεί ως Εθνικός Συντονιστής. Χρειαζόμαστε έναν επικεφαλής που θα έχει τη συνολική εικόνα και την πολιτική ευθύνη να τρέχει τα κρίσιμα ζητήματα με ταχύτητα, διότι ο ανταγωνισμός δεν περιμένει τις ελληνικές χρονοτριβές. Η Ένωση δεν ζητάει χάρη από κανέναν· παρουσιάζει ένα έτοιμο, κοστολογημένο και εθνικά αναγκαίο πλάνο.
Οι αποφάσεις επιβάλλεται να ληφθούν τώρα. Τώρα που η Ελλάδα έχει τη μοναδική ευκαιρία να καταστεί ο Νότιος Ναυπηγικός Πυλώνας της Ευρώπης.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Από καγκελάριος… σε σούπερ μάρκετ στη Ρωσία: Ο Σρέντερ επισκέφθηκε κατάστημα στη Μόσχα και καταχειροκροτήθηκε [βίντεο]](https://files.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x342/0,0,608,341/crop/both/40/40ce9be70bd346239b83bf20c0f1583a.jpg?quality=60&404=default&v=2)
