Τι χρειάζεται ένα σπίτι ώστε μια αντλία θερμότητας να αποδώσει όσο το δυνατόν καλύτερα, προσφέροντας χαμηλή κατανάλωση, άνεση και ουσιαστική εξοικονόμηση ενέργειας; Η τεχνολογία αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία για την ενεργειακή μετάβαση και τον εξηλεκτρισμό των κτιρίων, όμως η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων της συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή κατάσταση του ίδιου του σπιτιού.
Ο Στέφανος Παλλαντζάς, Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, Πιστοποιητής Παθητικών Κτιρίων και CEO του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου, μιλώντας στο πλαίσιο του αφιερώματος του The TOC για τις αντλίες θερμότητας και το έξυπνο σπίτι, εξηγεί γιατί η σωστή μόνωση, τα ενεργειακά κουφώματα, η αεροστεγανότητα και η κατάλληλη σκίαση μπορούν να κάνουν τη μεγάλη διαφορά.
Όπως επισημαίνει, όταν πρώτα περιοριστούν οι ενεργειακές απώλειες του κτιρίου, η αντλία θερμότητας μπορεί να λειτουργήσει πολύ πιο αποδοτικά, με μικρότερες απαιτήσεις ισχύος και κατανάλωσης. Πρόκειται για τη λογική "Fabric First": πρώτα θωρακίζουμε το σπίτι και στη συνέχεια αξιοποιούμε στο έπακρο τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας.
Του Στέφανου Παλαντζά
Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε την ευρεία προώθηση των αντλιών θερμότητας ως μιας βασικής λύσης για την ενεργειακή μετάβαση των κατοικιών μας. Είναι γεγονός ότι πρόκειται για μια τεχνολογία που έχει στόχο να μας απαλλάξει από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, εξασφαλίζοντας θέρμανση και δροσισμό. Ωστόσο, η πραγματικότητα της κτιριακής φυσικής μας δείχνει ότι η τοποθέτηση μιας αντλίας θερμότητας σε ένα αμόνωτο ή ανεπαρκώς μονωμένο κτίριο δεν επιτρέπει τη βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων της.
Για να προσεγγίσουμε το ζήτημα ορθολογικά, οφείλουμε να ξεκινήσουμε από τα βασικά. Μια αντλία θερμότητας είναι πράγματι ένας εξαιρετικά αποδοτικός μηχανισμός μεταφοράς θερμότητας, ο οποίος εκμεταλλεύεται την ενέργεια του περιβάλλοντος. Όταν όμως καλείται να λειτουργήσει σε ένα κτίριο χωρίς θερμομόνωση, χωρίς ενεργειακά κουφώματα, χωρίς αεροστεγανότητα και χωρίς επαρκή σκίαση, η αποδοτικότητά της περιορίζεται σημαντικά. Ένα αμόνωτο σπίτι συμπεριφέρεται σαν ένας τρύπιος κουβάς, καθώς όση ενέργεια κι αν προσφέρουμε με την πιο εξελιγμένη συσκευή, ένα μεγάλο μέρος της θα διαφεύγει.
Στην πράξη, το καλοκαίρι, η ηλιακή ακτινοβολία διαπερνά τα παλιά συμβατικά κουφώματα και θερμαίνει τη μάζα των αμόνωτων τοίχων και της πλάκας. Οι τοίχοι αυτοί αποθηκεύουν θερμότητα και την ακτινοβολούν προς το εσωτερικό του σπιτιού. Αν εγκαταστήσουμε εκεί μια αντλία θερμότητας, το μηχάνημα θα αναγκάζεται να λειτουργεί διαρκώς σε πλήρη ισχύ. Παρόλα αυτά, η αίσθηση της θερμικής δυσφορίας για τους ενοίκους ενδέχεται να παραμένει, ακριβώς επειδή το σώμα μας ανταλλάσσει θερμότητα με τις θερμές εσωτερικές επιφάνειες των τοίχων. Το αποτέλεσμα μεταφράζεται σε αυξημένους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, άσκοπη καταπόνηση του μηχανήματος και μια αίσθηση άνεσης που χάνεται γρήγορα μόλις σβήσει η συσκευή.
Το ίδιο φαινόμενο επαναλαμβάνεται το χειμώνα, αφού η θερμότητα που παράγει η αντλία διαφεύγει από την οροφή, τους τοίχους και τις χαραμάδες των κουφωμάτων. Για να κρατηθεί το σπίτι ζεστό, απαιτείται μια αντλία μεγαλύτερης ονομαστικής ισχύος, η οποία έχει υψηλότερο κόστος αγοράς και εγκατάστασης, ενώ συχνά απαιτεί και αναβαθμίσεις στις ηλεκτρολογικές παροχές. Επιπλέον, σε συνθήκες χαμηλών εξωτερικών θερμοκρασιών, ο συντελεστής απόδοσης πέφτει, αυξάνοντας την κατανάλωση ρεύματος τη στιγμή που το ηλεκτρικό δίκτυο πιέζεται. Παράλληλα, μηχανήματα υπέρμετρης ισχύος μπορούν να δημιουργήσουν υψηλότερα επίπεδα θορύβου, προκαλώντας κάποιες φορές οχλήσεις στα γειτονικά κτίρια.
Η διεθνής εμπειρία και η επιστήμη των παθητικών κτιρίων διδάσκουν ότι η πιο ορθολογική στρατηγική ενεργειακής αναβάθμισης βασίζεται στην αρχή Fabric First, δηλαδή στην προτεραιότητα του κτιριακού κελύφους. Πριν αναβαθμίσουμε τα μηχανολογικά συστήματα, οφείλουμε να θωρακίσουμε το ίδιο το κτίριο, διαφορετικά είναι σαν να βάζουμε το κάρο μπροστά από το άλογο.
Η σωστή ακολουθία ενεργειών περιλαμβάνει την εφαρμογή επαρκούς εξωτερικής θερμομόνωσης, τη σωστή αεροστεγή τοποθέτηση ενεργειακών κουφωμάτων με διπλούς ή τριπλούς υαλοπίνακες, τον ελεγχόμενο μηχανικό αερισμό με ανάκτηση θερμότητας και τον σχεδιασμό αποτελεσματικής εξωτερικής σκίασης για τους θερινούς μήνες. Όταν ένα κτίριο ανακαινιστεί με βάση αυτές τις αρχές, οι θερμικές και ψυκτικές του ανάγκες μειώνονται έως και κατά 90%.
Σε ένα τέτοιο θωρακισμένο κτίριο αναδεικνύεται πλήρως η πραγματική αξία της αντλίας θερμότητας. Εκεί, οι απαιτούμενες θερμικές φορτίσεις είναι πλέον ελάχιστες, πράγμα που σημαίνει ότι επαρκεί μια πολύ μικρότερη, χαμηλού κόστους αντλία. Η συσκευή αυτή θα λειτουργεί στο βέλτιστο σημείο απόδοσής της, καταναλώνοντας ελάχιστες κιλοβατώρες. Παράλληλα, επειδή οι εσωτερικές επιφάνειες διατηρούν σταθερή θερμοκρασία χειμώνα και καλοκαίρι, η θερμική άνεση που απολαμβάνουν οι ένοικοι είναι εξαιρετική.
Τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά προγράμματα και οι δημόσιες πολιτικές κατευθύνουν συχνά τους πόρους στην επιδότηση αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης, αφήνοντας το κτιριακό κέλυφος σε δεύτερη μοίρα. Αυτή η τακτική κινδυνεύει να μεταφέρει το πρόβλημα από τη χρήση ορυκτών καυσίμων στην υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, επιβαρύνοντας το δίκτυο και προσφέροντας μια ημιτελή λύση απέναντι στην ενεργειακή φτώχεια.
Η ενεργειακή μετάβαση του κτιριακού μας αποθέματος προϋποθέτει ολοκληρωμένο σχεδιασμό και δεν εξαντλείται στην απλή αντικατάσταση συσκευών. Η αντλία θερμότητας είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο και θα γινει τα επόμενα χρόνια το βασικο εργαλείο της ενεργειακής μετάβασης συμβάλλοντας στον πλήρη εξηλεκτρισμό των κτιρίων. Παραμένει όμως παντα ένα εργαλείο. Χωρίς το κατάλληλο, θερμικά προστατευμένο κέλυφος, δυσκολεύεται να προσφέρει τη μέγιστη εξοικονόμηση και ποιότητα ζωής. Η ουσιαστική αλλαγή ξεκινά πάντα από τους τοίχους, τη στέγη και τα παράθυρά μας. Εκεί ακριβώς πρέπει να εστιάσουμε πρωτίστως τις προσπάθειες και τους πόρους μας, ανοίγοντας τον δρόμο για τον πλήρη και αποδοτικό εξηλεκτρισμό των κτιρίων μας.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Τροχαίο στη Θεσσαλονίκη: Έπαθε επιληπτική κρίση ενώ οδηγούσε και έπεσε σε σταθμευμένα οχήματα [εικόνες - βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x341/0,0,608,341/crop/both/00/00266f32dcc5415598118c3d32eab2dc.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κυρανάκης για Τσίπρα: Είναι εύκολο να υπόσχεσαι ότι θέλεις όταν ξέρεις ότι δεν θα κερδίσεις τις εκλογές [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/9c/9c3831b8c6084582857fe9e3f8f520e1.jpg?quality=60&404=default&v=2)
