"Βγάζουν μάτι" οι δηλώσεις ενοικίων: Κάτω από 300 ευρώ "πληρώνουν" οι 1,1 εκατ. - Τι θα γίνει μετά τις... εκλογές

EUROKINISSI

Περισσότεροι από 1,12 εκατομμύρια φορολογούμενοι δήλωσαν στην εφορία ότι πληρώνουν ενοίκιο για την κύρια κατοικία τους. Το μέσο μηνιαίο ενοίκιο που προκύπτει από τις δηλώσεις τους είναι μόλις 288,5 ευρώ. Με αυτό το ποσό, στις περισσότερες πόλεις της χώρας δύσκολα νοικιάζει κανείς σήμερα ακόμη και γκαρσονιέρα.

Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ για τα φορολογικά έτη 2015-2024 δείχνουν μια αγορά ενοικίου που μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο. Ο αριθμός των ενοικιαστών αυξήθηκε κατά 47%, από 762.701 σε 1.120.934. Το μέσο ενοίκιο που δηλώνεται, όμως, ανέβηκε μόλις κατά 20% μέσα σε δέκα χρόνια, από 239,6 σε 288,5 ευρώ τον μήνα. Την ίδια περίοδο, τα ενοίκια της αγοράς εκτοξεύτηκαν.

Η απόσταση ανάμεσα σε όσα δηλώνονται και όσα πληρώνονται στην πράξη είναι ένα από τα μεγάλα "μέτωπα" της φοροδιαφυγής. Η κυβέρνηση το γνωρίζει και στήνει ήδη τα εργαλεία για να το ανοίξει. Όχι, όμως, πριν από τις εκλογές.

Τι δηλώνουν οι ενοικιαστές

Μέχρι το 2018 το μέσο δηλωμένο ενοίκιο έπεφτε, φτάνοντας στο χαμηλό των 218 ευρώ τον μήνα, ενώ ο αριθμός των ενοικιαστών αυξανόταν συνεχώς. Από το 2020 και μετά το ποσό ανεβαίνει, αλλά με αργά βήματα. Μόνο το 2024 η αύξηση έφτασε το 7,2%. Την ίδια χρονιά, οι ενοικιαστές αυξήθηκαν κατά 76.707 (+7,3%), η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση σε αριθμό της δεκαετίας.

Το συνολικό ποσό των ενοικίων κύριας κατοικίας που δηλώθηκαν ανήλθε σε 3,88 δισ. ευρώ το 2024, από 2,19 δισ. ευρώ το 2015. Η αύξηση αυτή, κατά 77%, οφείλεται κυρίως στους περισσότερους ενοικιαστές και πολύ λιγότερο στο υψηλότερο ενοίκιο. Αν μετρηθεί μόνο ο κύριος υπόχρεος (κωδικός 811), το μέσο ενοίκιο πέφτει ακόμη χαμηλότερα, στα 237 ευρώ τον μήνα.

Ενοικιαστές κύριας κατοικίας και δηλωμένα ενοίκια, 2015-2024:

Πόσο απέχουν από την αγορά

Η εικόνα των δηλώσεων δεν μοιάζει σε τίποτα με αυτή που ζουν όσοι ψάχνουν σπίτι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Spitogatos, η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης στην Αττική φτάνει σήμερα τα 10,93 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Με τα 288,5 ευρώ του μέσου δηλωμένου ενοικίου, κάποιος θα νοίκιαζε στην Αττική ένα σπίτι περίπου 26 τετραγωνικών μέτρων.

Η σύγκριση δεν "σώζεται" ούτε στις φθηνότερες περιοχές της χώρας. Στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς, όπου καταγράφεται η χαμηλότερη ζητούμενη τιμή (4,8 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο), ένα διαμέρισμα 70 τετραγωνικών κοστίζει περίπου 336 ευρώ τον μήνα. Δηλαδή περισσότερο από το μέσο ενοίκιο που δηλώνεται πανελλαδικά, μαζί με την Αθήνα, τα νότια προάστια και τα νησιά.

Ούτε ο ρυθμός ανόδου ταιριάζει με την αγορά. Μέσα στα τελευταία πέντε χρόνια τα ζητούμενα ενοίκια στην Αττική αυξήθηκαν κατά 36%. Μόνο τον Δεκέμβριο του 2024, ο δείκτης τιμών καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε ετήσια άνοδο των ενοικίων κατά 8,5%. Το μέσο δηλωμένο ενοίκιο, σε ολόκληρη τη δεκαετία 2015-2024, αυξήθηκε κατά 20%.

Ένα μέρος της απόκλισης εξηγείται. Οι τιμές των αγγελιών αφορούν νέες μισθώσεις, ενώ πολλά συμβόλαια είναι παλιά και φθηνότερα. Στον μέσο όρο μπαίνουν επίσης μισθώσεις λίγων μηνών και ενοίκια μεταξύ συγγενών. Κανένας από αυτούς τους λόγους, όμως, δεν εξηγεί γιατί το "τυπικό" ενοίκιο της εφορίας μένει κάτω από το κόστος μιας γκαρσονιέρας. Η πιο προφανής εξήγηση είναι γνωστή σε όλους: σε πολλές μισθώσεις το συμβόλαιο γράφει ένα ποσό και στο χέρι πληρώνεται άλλο.

Εκατοντάδες εκατομμύρια εκτός ταμείου

Ο λογαριασμός για το Δημόσιο βγαίνει εύκολα. Αν το πραγματικό μέσο ενοίκιο ήταν 450 ευρώ τον μήνα, κάτι που για τα σημερινά δεδομένα της αγοράς θεωρείται συντηρητικό, τα ενοίκια που δεν δηλώνονται θα έφταναν περίπου τα 2,2 δισ. ευρώ τον χρόνο. Ακόμη και με τον χαμηλότερο συντελεστή φορολόγησης των ενοικίων, 15%, η απώλεια φόρων ξεπερνά τα 320 εκατ. ευρώ ετησίως. Με μέσο ενοίκιο 400 ευρώ η απώλεια είναι περίπου 225 εκατ. ευρώ, και με 500 ευρώ φτάνει τα 430 εκατ. ευρώ.

Ο υπολογισμός είναι ενδεικτικός και μάλλον υποεκτιμά το πρόβλημα. Ένα μέρος των εισοδημάτων αυτών θα φορολογούνταν με τους υψηλότερους συντελεστές του 35% και του 45%. Επιπλέον, δεν περιλαμβάνει όσους νοικιάζουν χωρίς να δηλώνουν καθόλου ενοίκιο.

Διαβάστε Επίσης

Τιμές σοκ στη χονδρική ηλεκτρικής ενέργειας – Θα πληρώσουν ακριβά τον λογαριασμό τα νοικοκυριά στα πράσινα τιμολόγια

Τα "μέτωπα" ανοίγουν στην αρχή του εκλογικού κύκλου

Στην κυβέρνηση έχει γίνει κατανοητό ότι "μέτωπα" όπως αυτό, στα οποία εμπλέκονται εκατομμύρια πολίτες και ψηφοφόροι, ανοίγουν στην αρχή του εκλογικού κύκλου και όχι στο κλείσιμό του. Το ίδιο ακριβώς έγινε το 2023 με το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών. Η διάταξη, που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του 2023, λίγους μήνες μετά τις εκλογές του Ιουνίου, με την κυβέρνηση να έχει νωπή λαϊκή εντολή.

Με την ίδια λογική κινείται και τώρα. Μέχρι τις εκλογές γίνονται όλες οι προπαρασκευαστικές κινήσεις: καθαρίζουν τα στοιχεία των ακινήτων, στήνονται τα μητρώα και μπαίνουν σε τροχιά οι ηλεκτρονικές πληρωμές. Η ίδια η μεταρρύθμιση, που θα αγγίξει εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, αφήνεται για την επόμενη μέρα.

Ε9, ΜΙΔΑ και τράπεζες: Τα θεμέλια του νέου συστήματος

Η διάταξη για τις διορθώσεις στο Ε9 χωρίς επιπλέον ΕΝΦΙΑ και πρόστιμα δεν είναι άσχετη με το θέμα. Η ρύθμιση αφορά ακίνητα που έχουν δηλωθεί, αλλά με λάθος στοιχεία, όπως λιγότερα τετραγωνικά μέτρα. Όπως διευκρίνισε στη Βουλή ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, όσοι δεν είχαν δηλώσει καθόλου ένα ακίνητο θα πληρώσουν τους φόρους που τους αναλογούν. Ο ίδιος χαρακτήρισε τη ρύθμιση "τελευταία ευκαιρία".

Ο βασικός στόχος είναι να στηθεί ένα σωστό Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Σε αυτό θα καταγράφονται αναλυτικά η "ταυτότητα" και η χρήση κάθε ακινήτου. Το ζητούμενο είναι μετά τις εκλογές να λειτουργεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα που θα αποτυπώνει και το τελευταίο τετραγωνικό μέτρο κάθε ακινήτου. Με αυτό, ο ελεγκτικός μηχανισμός θα μπορεί να διασταυρώνει αν ένα ενοίκιο είναι λογικό για το μέγεθος και τη θέση του σπιτιού.

Το δεύτερο εργαλείο είναι η υποχρεωτική καταβολή του ενοικίου μέσω τράπεζας. Το μέτρο επρόκειτο να ισχύσει από την 1η Οκτωβρίου 2026, αλλά με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ μετατέθηκε για την 1η Ιουλίου 2027. Η ΑΑΔΕ επικαλέστηκε την ανάγκη να ολοκληρωθεί το σύστημα διασταύρωσης με τους παρόχους πληρωμών και να προσαρμοστούν ομαλά ιδιοκτήτες και ενοικιαστές. Στην πράξη, η μετάθεση απομακρύνει και ένα ακόμη θέμα τριβής από την προεκλογική περίοδο.

Όταν τα δύο εργαλεία λειτουργήσουν μαζί, η εφορία θα ξέρει πόσα τετραγωνικά νοικιάζονται, πού βρίσκονται και πόσα χρήματα περνούν πραγματικά από τον λογαριασμό του ενοικιαστή στον λογαριασμό του ιδιοκτήτη.

Το στοίχημα της επόμενης μέρας

Το ζητούμενο, επομένως, είναι η νέα κυβέρνηση, με νωπή λαϊκή εντολή, να προχωρήσει σε ακόμη μία μεταρρύθμιση: να αντιμετωπίσει την υποδήλωση των ενοικίων. Το φαινόμενο οδηγεί σε απώλειες εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για το ελληνικό Δημόσιο κάθε χρόνο. Ταυτόχρονα, κρατά τα δηλωμένα ενοίκια σε επίπεδα που δεν έχουν καμία σχέση με όσα πληρώνουν στην πραγματικότητα περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ενοικιαστές.

Διαβάστε Επίσης

Δηλώσαμε 32 δις. ευρώ παραπάνω στην εφορία μέσα σε μια τετραετία - Με ετήσιο εισόδημα έως 15.000 ευρώ οι 7 στους 10

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr