Guardian: Πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να αλλάξει δραστικά τις διακοπές μας

Μία πρωτοφανή πρόκληση αντιμετωπίζουν οι αεροπορικές εταιρείες, καθώς η εκτίναξη των τιμών των καυσίμων εντείνει τους φόβους για σοβαρές διαταραχές στις πτήσεις, και σημαντική αύξηση των ναύλων ενόψει της θερινής περιόδου.

Με τις τιμές των καυσίμων να έχουν διπλασιαστεί μέσα σε λίγους μήνες, τον πλανήτη να βρίσκεται αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών και τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ να παραμένει περιορισμένη, τα ερωτήματα για το μέλλον των πτήσεων γίνονται ολοένα και πιο πιεστικά, όπως σημειώνει ο Guardian.

Παρά τα σενάρια έντονης ανησυχίας, ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι απίθανο να "στεγνώσει" πλήρως η αγορά καυσίμων. Ο Ρίτσαρντ Γκριν, καθηγητής βιώσιμης ενέργειας στο Imperial College London, εξηγεί ότι το παγκόσμιο σύστημα διαθέτει ακόμη περιθώρια προσαρμογής: "Ο κόσμος καταναλώνει περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα… η πραγματική μείωση είναι πέντε ή δέκα στα 100", τονίζοντας ότι μέρος της ροής μπορεί να ανακατευθυνθεί μέσω αγωγών ή άλλων διαδρομών.

Ωστόσο, ακόμη κι αν δεν υπάρξει φυσική έλλειψη καυσίμων, το κόστος αναδεικνύεται ως ο βασικός κίνδυνος για τις αερομεταφορές, με πιθανές επιπτώσεις τόσο στις τιμές των εισιτηρίων όσο και στη συχνότητα των πτήσεων.

Δεν είναι ένα ερώτημα που έχει τεθεί ποτέ στο παρελθόν. Οι αεροπορικές μεταφορές έχουν αντιμετωπίσει ορισμένα εμπόδια αυτόν τον αιώνα που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει – τον Covid, φυσικά, αλλά και το ηφαίστειο της Ισλανδίας το 2010, το οποίο έκλεισε μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου για οκτώ ημέρες, κόστισε περίπου 3,75 δισ. ευρώ (3,2 δισ. λίρες) και προκάλεσε ανυπολόγιστο χάος στην εφοδιαστική αλυσίδα. Υπήρξαν προβλήματα που περιορίστηκαν σε μια χώρα ή μια περιοχή – η διακοπή ρεύματος στον υποσταθμό του Χίθροου και η ενεργειακή κρίση στην Ιβηρική χερσόνησο, και τα δύο πέρυσι, που οδήγησαν στο κλείσιμο αεροδρομίων – αλλά από τότε που ξεκίνησαν οι αεροπορικές μετακινήσεις, δεν έχουν ποτέ παρεμποδιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο από έλλειψη καυσίμων.

Θα χρειαζόταν μήνες για να επιστρέψουμε στα επίπεδα πριν τον πόλεμο - Οι συνέπειες

Ακόμα και αν τελείωνε αύριο ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, θα χρειαζόταν μήνες για να επιστρέψουμε στα προ της κρίσης επίπεδα. Ο καθηγητής Rafael Palacios λέει: "Η τιμή του καυσίμου αεροσκαφών έχει διπλασιαστεί".

Αυτό έχει ήδη αρχίσει να έχει αντίκτυπο. Στις 22 Απριλίου, η Lufthansa ανακοίνωσε ότι θα ακυρώσει 20.000 πτήσεις. Μέχρι το περασμένο Σαββατοκύριακο, η Spirit Airlines είχε πτωχεύσει, η Virgin είχε ανακοινώσει ότι δεν μπορούσε να απορροφήσει το υψηλότερο κόστος καυσίμων και ότι θα έπρεπε να αυξήσει τις τιμές των εισιτηρίων, ενώ η IAG, στην οποία ανήκει η British Airways, ανακοίνωσε ότι και αυτή "προβαίνει σε ορισμένες αναπροσαρμογές των τιμών".

Η EasyJet έχει ξεκινήσει μια πολιτική "κάντε κράτηση με σιγουριά", εγγυώμενη ότι δεν θα υπάρξουν αυξήσεις τιμών εκ των υστέρων, κάτι που από μόνο του είναι ανησυχητικό. Δεν είναι πραγματικά στο πνεύμα του καπιταλισμού να γίνεται κάτι πιο ακριβό αφού το έχεις αγοράσει· αν και όποιος έχει φοιτητικό δάνειο θα ξέρει ότι αυτό είναι απόλυτα στο πνεύμα του ύστερου καπιταλισμού. Η EasyJet μπόρεσε να προσφέρει αυτή την εγγύηση επειδή έχει καλύψει το 70% των αναγκών της, αν και μόνο μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Η Τζένη Σάουθαν, ιδρύτρια της Globetrender, διεξήγαγε ήδη από τον Μάρτιο μια έρευνα μεταξύ στελεχών του ταξιδιωτικού κλάδου, στην οποία το 49% δήλωσε ότι αναμένει διακυμάνσεις στις τιμές από εβδομάδα σε εβδομάδα. "Οι ταξιδιώτες αντιδρούν καθυστερώντας τις κρατήσεις και περιμένοντας να ξεκαθαρίσει η κατάσταση", λέει. Άτομα που έχουν το χέρι στην καρδιά λένε ότι πρέπει να κάνεις κράτηση για το μεγαλύτερο αεροδρόμιο κοντά στον προορισμό σου, επειδή οι μικρές πτήσεις θα είναι οι πρώτες που θα ακυρωθούν.

Ήδη καταγράφεται στροφή προς πιο "ασφαλείς" και κοντινούς προορισμούς, με τα μακρινά και πιο περίπλοκα ταξίδια να δέχονται μεγαλύτερη πίεση.

Ωστόσο, το να μαθαίνεις συμβουλές από στόμα σε στόμα φαίνεται πρωτότυπο και παράξενο. "Η αρχική φάση του πολέμου στην Ουκρανία είναι η πιο κοντινή αναλογία όσον αφορά την αβεβαιότητα και τις φήμες, αλλά αυτό φαίνεται πιο συστημικό", λέει η Southan. "Η Μέση Ανατολή είναι κεντρική όχι μόνο για τη γεωπολιτική, αλλά και για τις αεροπορικές υποδομές και τις ροές ενέργειας, οπότε ο αντίκτυπος είναι πιο διάχυτος – επηρεάζει ταυτόχρονα τις διαδρομές, τις τιμές και την εμπιστοσύνη".

Τι συμβαίνει με τις αεροπορικές

Ωστόσο, όταν οι αεροπορικές εταιρείες εκφράζουν την εμπιστοσύνη τους – όπως έκανε ο Michael O’Leary της Ryanair – αυτό δεν είναι απαραίτητα απλώς σταχτη στα μάτια. Ο Stefan Kreuzpaintner, ανώτερος αντιπρόεδρος της Lufthansa, μου είπε: "Όταν μιλάμε για καύσιμα, υπάρχουν βασικά δύο πτυχές. Το ένα είναι η αύξηση των τιμών, η οποία καθιστά το κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες πιο δύσκολο. Το πόσο επηρεάζεστε εξαρτάται από το αν έχετε εξασφαλίσει την τιμή των καυσίμων σας για το μέλλον. Το άλλο είναι η προμήθεια καυσίμων, επειδή ανεφοδιάζεστε στον προορισμό σας".

Τα αεροπορικά καύσιμα είναι σαν η φυσική ενσάρκωση της αλληλεξάρτησης της παγκόσμιας οικονομίας. Δεν έχει νόημα να υπάρχει εφοδιασμός στη Γερμανία αν ο προορισμός σας δεν μπορεί να σας ανεφοδιάσει.

Η Ryanair ισχυρίζεται ότι είναι η αεροπορική εταιρεία με την καλύτερη αντιστάθμιση κινδύνου στην Ευρώπη, ενώ η IAG εξέδωσε δήλωση στην οποία αναφέρει: "Παρότι διαθέτουμε μια ισχυρή στρατηγική αντιστάθμισης κινδύνου, δεν είμαστε απρόσβλητοι από ορισμένες από τις επιπτώσεις αυτών των αυξήσεων των τιμών".

Αφήνοντας κατά μέρος εταιρείες όπως η Ryanair και η easyJet, οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους είναι γενικά οι πιο εκτεθειμένες. Και όμως, ακόμα κι αν χρεοκοπήσουν, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορείς να επιστρέψεις με άλλες μεταφορές.

Και όμως, όλη αυτή η αναταραχή "μας αναγκάζει να σκεφτούμε, να αναθεωρήσουμε τον τρόπο που ενεργούμε και ζούμε", λέει ο Palacios. Ο Green παραθέτει τον Sheikh Ahmed Zaki Yamani: "Η θεραπεία για τις υψηλές τιμές του πετρελαίου είναι οι υψηλές τιμές του πετρελαίου".

Οι άνθρωποι προσαρμόζονται: αγοράζουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα, εγκαθιστούν ηλιακούς συλλέκτες, χρησιμοποιούν το τρένο, μένουν στο σπίτι. Αυτό συμβαίνει ήδη, λέει η Southan: "οι άνθρωποι ταξιδεύουν λιγότερο ή επιλέγουν πιο εύκολους προορισμούς.

Παρόλο που οι ΗΠΑ δεν επηρεάζονται το ίδιο λόγω παραγωγής, καμία χώρα δεν είναι απρόσβλητη στις τιμές. Το πετρέλαιο μετακινείται εύκολα και παγκόσμια. Υπάρχει ένα στοιχείο "κερδίζω εγώ, χάνεις εσύ", με χώρες πιο εκτεθειμένες από άλλες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.

Και ίσως το πιο κρίσιμο: όλα αυτά μπορεί να επιταχύνουν τη μετάβαση στην αεροπορία χωρίς ορυκτά καύσιμα, το λεγόμενο jet zero. Όπως λέει ο Palacios: "Αν τα χρήματα δεν ήταν πρόβλημα, η τεχνολογία υπάρχει. Αλλά επειδή τα χρήματα είναι πρόβλημα, η τεχνολογία δεν υπάρχει", σημειώνει.

Οι εναλλακτικές

Το καύσιμο αεροσκαφών δεν φορολογείται επαρκώς και αυτό δυσκολεύει τον ανταγωνισμό των εναλλακτικών. Υπάρχουν λύσεις όπως τα συνθετικά καύσιμα και το υδρογόνο, αλλά είναι ακριβές και τεχνικά απαιτητικές.

"Η πρώτη είναι το συνθετικό καύσιμο", λέει ο Palacios. "Είναι εφικτό, αλλά χρειάζεσαι τεράστια ποσότητα ενέργειας". Η δεύτερη είναι το υδρογόνο, το οποίο όμως απαιτεί διαφορετική υποδομή. "Είναι δύσκολο, αλλά είμαι μηχανικός: μου αρέσει αυτό", λέει χαρακτηριστικά.

Η μετάβαση της αεροπορίας είναι αργή και απαιτεί δεκαετίες. Πιθανώς 50 χρόνια, όπως εκτιμούν ειδικοί. Η πτήση ήδη είναι σε μεγάλο βαθμό δραστηριότητα για την ελίτ, αν και όχι αποκλειστικά.

Οι υψηλές τιμές πετρελαίου επηρεάζουν επίσης την παγκόσμια οικονομία, από τη γεωργία μέχρι τα λιπάσματα και τις μεταφορές. Και όπως είπε ο Yamani: "Η λίθινη εποχή δεν έληξε λόγω έλλειψης λίθων, και η εποχή του πετρελαίου θα τελειώσει πολύ πριν εξαντληθεί το πετρέλαιο στον κόσμο."

Διαβάστε Επίσης

Politico: Η Ευρώπη δεν ξέρει πόσα καύσιμα έχει - Ανησυχητικά σημάδια για το άμεσο μέλλον

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr