Ο Θοδωρής Καλούδης γράφει γιατί ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λάθος με το ΕΛΑΣ- Πώς πρόδωσε το rebranding του

Για το λάθος του Αλέξη Τσίπρα να περιχαρακωθεί στον χώρο της αριστεράς, επιλέγοντας μάλιστα και έναν όνομα για το κόμμα του που παραπέμπει σε μια αμφιλεγόμενη οργάνωση, με δράση και στη διάρκεια του πρώτου εμφυλίου, γράφει ο δημοσιογράφος Θοδωρής Καλούδης. Με άλλα λόγια, σημειώνει ο παλαιός διευθυντής πολλών επιτυχημένων εφημερίδων της μεταπολίτευσης, ο κ. Τσίπρας αντί να απευθυνθεί στο κέντρο, προσπαθεί απλώς να συσπειρώσει τα κομμάτια της διασπασμένης και ηττημένης αριστεράς.

Το κείμενο του Θοδωρή Καλούδη:

ΕΛΑΣ: Η σημειολογία ενός πολιτικού λάθους - Πως ο κ. Τσίπρας πρόδωσε το rebranding του

Το πρώτο και ίσως σημαντικότερο πολιτικό συμπέρασμα από την παρουσίαση του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα δεν αφορά τις επτά (κοινά αποδεκτές) δεσμεύσεις, ούτε τη σκηνοθεσία που θύμιζε πρώιμο ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου. Αφορά το ίδιο το όνομα του κόμματος: ΕΛΑΣ – Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη. Ένα όνομα που δεν λειτουργεί ως "άνοιγμα" σε ευρύτερες πολιτικές δυνάμεις του "προοδευτικού" χώρου, αλλά ως ιδεολογική περίφραξη στα στενά όρια μιας ηττημένης και κατακερματισμένης Αριστεράς. Και αυτό έχει βαρύ πολιτικό κόστος πριν ακόμη ξεκινήσει η πραγματική μάχη για την πολιτική επικράτηση στο χώρο της αντιπολίτευσης.

Η σημειολογία ενός πολιτικού λάθους

Η πρώτη και βασική σημειολογική παρατήρηση είναι ότι το κόμμα αυτοπροσδιορίζεται εξαρχής ως "Αριστερό". Δεν επιχειρεί έναν νέο υπερκομματικό πατριωτισμό, δεν αναζητεί έναν προοδευτικό κεντρώο χώρο, δεν δοκιμάζει μια νέα πολιτική γλώσσα. Αντίθετα, ζητά από τον πολίτη να αποδεχθεί εκ των προτέρων μια ιδεολογική ταυτότητα: να ενταχθεί στην Αριστερά και να "συσπειρωθεί" γύρω από αυτή. Αυτό αποκλείει αξιωματικά ένα τεράστιο κομμάτι του εκλογικού σώματος που είτε δεν αυτοπροσδιορίζεται ως αριστερό είτε θεωρεί ότι η εμπειρία της "Πρώτης Φοράς Αριστεράς" υπήρξε πολιτικά και κυβερνητικά αποτυχημένη.

Τα σύμβολα λειτουργούν ισχυρότερα από τις λέξεις

Το δεύτερο και ίσως πιο βαρύ στοιχείο είναι το ακρωνύμιο ΕΛΑΣ. Στην πολιτική επικοινωνία, τα σύμβολα λειτουργούν ισχυρότερα από τις λέξεις. Και το ΕΛΑΣ δεν είναι ουδέτερο σύμβολο. Παραπέμπει άμεσα στον ιστορικό ΕΛΑΣ της Κατοχής, που ιδρύθηκε με απόφαση της 8ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, και- ανεξάρτητα από τις ιστορικές συνθήκες - συναντά ένα φορτισμένο πολιτικό και εμφυλιοπολεμικό υποσυνείδητο της ελληνικής κοινωνίας.

Για ένα κομμάτι της παραδοσιακής Αριστεράς αυτό ενεργοποιεί συναισθηματική μνήμη, ιστορική ταύτιση και νοσταλγία. Όμως η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης. Οι νεότερες γενιές δεν συγκινούνται από τα ιστορικά αντανακλαστικά του ΕΑΜικού αφηγήματος, ενώ οι κεντρώοι ψηφοφόροι αντιλαμβάνονται τέτοιες αναφορές ως επιστροφή σε μια πολιτική γλώσσα του παρελθόντος.

Διαβάστε Επίσης

Γεωργιάδης για "ΕΛΑΣ": Ο αντιστόρητος Τσίπρας, αφού ήθελε να γυρίσει στις κομμουνιστικές του ρίζες, τι ήθελε rebranding;

Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο στρατηγικό παράδοξο του εγχειρήματος Τσίπρα: εμφανίζεται ως "νέα αρχή", αλλά η αισθητική, η σημειολογία και η ιδεολογική αρχιτεκτονική του παραπέμπουν σε αναβίωση της παλαιάς αριστερής κουλτούρας. Αντί για διεύρυνση προς το κέντρο, το νέο κόμμα δείχνει να επιδιώκει επανασυσπείρωση ενός ιστορικά τραυματισμένου αριστερού ακροατηρίου.

Αριστερό κάλεσμα στο... Κέντρο

Ακόμη πιο προβληματική είναι η απόπειρα να προσεγγιστούν οι Σοσιαλδημοκράτες ψηφοφόροι μέσα από το κάλεσμα μιας "Αριστερής Συσπείρωσης". Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία – ακόμη και στις πιο προοδευτικές εκδοχές της – ιστορικά συγκροτήθηκε ακριβώς ως διαφορετικό ρεύμα από την παραδοσιακή ριζοσπαστική Αριστερά. Ο μέσος κεντροαριστερός ψηφοφόρος στην Ελλάδα δεν αναζητεί ιδεολογική στράτευση αλλά κυβερνητική αξιοπιστία, σταθερότητα και σοβαρότητα διακυβέρνησης. Με αυτή την έννοια, η ίδια η ονομασία λειτουργεί αποτρεπτικά για όσους θα μπορούσαν να μετακινηθούν από το ΠΑΣΟΚ ή ακόμη και από έναν μετριοπαθή φιλελεύθερο χώρο.

Η ρητορική περί "νέας Μεταπολίτευσης"

Η εικόνα της παρουσίασης ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτό το κλειστό πολιτικό μήνυμα. Η σκηνοθεσία, οι ιστορικές αναφορές, η ρητορική περί "νέας Μεταπολίτευσης", οι αναφορές στο ΕΑΜ, στο ΠΑΣΟΚ της Αλλαγής και στην "Πρώτη Φορά Αριστερά" δημιούργησαν ένα υβρίδιο πολιτικής νοσταλγίας. Όμως οι εκλογές στην Ελλάδα κρίνονται πλέον κυρίως από τους μετριοπαθείς κεντρώους ψηφοφόρους των μεγάλων αστικών περιοχών - ακριβώς δηλαδή από εκείνους που απομακρύνθηκαν από τον ΣΥΡΙΖΑ μετά το 2019.

Η εμπειρία της διακυβέρνησης 2015–2019

Σε αυτό το πλαίσιο, οι επτά δεσμεύσεις που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας μοιάζουν περισσότερο με γενικό πολιτικό μάρκετινγκ παρά με κυβερνητική πυξίδα. "Δημοκρατία", "διαφάνεια", "κοινωνική δικαιοσύνη", "ανθεκτικότητα", "αξιοπρέπεια", "ειρήνη" - όλα αποτελούν έννοιες με οριζόντια κοινωνική αποδοχή. Το πρόβλημα δεν είναι ποιος διαφωνεί με αυτές. Το πρόβλημα είναι ποιος πείθεται ότι μπορούν να μετατραπούν σε εφαρμόσιμο κυβερνητικό σχέδιο μετά την εμπειρία της διακυβέρνησης 2015–2019.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της πολιτικής αδυναμίας του νέου εγχειρήματος: ο κ. Τσίπρας προσπαθεί να εμφανιστεί ταυτόχρονα ως "νέα αρχή" και ως συνέχεια της ιστορικής Αριστεράς. Όμως η κοινωνία που τον εγκατέλειψε δεν ζητά ιστορική αναπαράσταση ούτε ιδεολογική επαναφόρτιση. Ζητά αξιοπιστία, κυβερνητική σοβαρότητα και πολιτική ωριμότητα. Και μέχρι στιγμής, ούτε το όνομα ούτε η σημειολογία του νέου κόμματος δείχνουν ότι απαντούν σε αυτό το αίτημα.

Το έχουμε ξαναγράψει: Ο Αλέξης Τσίπρας επιστρέφει εκεί που ανήκει γιατί δεν μπορεί να πάει αλλού...

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr