Η γυναίκα πίσω από το Παιδικό και Εφηβικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας στο TheTOC: "Τα παιδιά είναι φορείς της αλλαγής"

Η Καλλιόπη Χαραλάμπους Κριέφ, η ιδρύτρια και διευθύντρια του Παιδικού και Εφηβικού Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας, λίγες ημέρες πριν η κινηματογραφική γιορτή σηκώσει αυλαία και οι παιδικές φωνές πλημμυρίσουν τους χώρους του φεστιβάλ μιλάει στο TheTOC για όσα πρόκειται να δούμε.

Καλησπέρα κ. Χαραλάμπους Κριέφ, σε λίγες ημέρες το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, οι κινηματογράφοι Κηφισιά 1 & 2 Cinemax, Δαναός, Village Cinemas Ρέντη και το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος θα γεμίσουν με παιδικές φωνές. Πού επικεντρώνεται η σκέψη σας πριν την έναρξη του φεστιβάλ;

Οι σκέψεις αυτές τις μέρες λίγο πριν ξεκινήσει το Φεστιβάλ έχουν να κάνουν με τη φροντίδα του κοινού και των καλεσμένων. Η ομάδα προγράμματος έχει επιλέξει ένα πολύ πλούσιο κινηματογραφικό πρόγραμμα για όλα τα παιδιά και τις οικογένειές τους, η ομάδα των εκπαιδευτικών δράσεων έχει σχεδιάσει πολύ ενδιαφέροντα και πρωτότυπα κινηματογραφικά εργαστήρια για όλες τις ηλικίες. Παράλληλα, η δημιουργική και η οργανωτική ομάδα εργάζονται με πολλή αγάπη και φροντίδα για να εξασφαλίσουν μια άψογη διοργάνωση. Όλοι μας ανυπομονούμε να υποδεχτούμε το κοινό και να μοιραστούμε τις μοναδικές ιστορίες που φέρνει φέτος το Φεστιβάλ.

Πότε για εσάς κρίνεται επιτυχημένη μία διοργάνωση;

Η επιτυχία αυτής της διοργάνωσης από την πρώτη κιόλας χρονιά είναι ο ενθουσιασμός των παιδιών και η έκπληξη των μεγάλων όταν ανακαλύπτουν ταινίες μοναδικά φτιαγμένες για την παιδική και νεανική ηλικία που μιλούν και στη δική τους ψυχή. Μια επιτυχημένη διοργάνωση έχει λίγο από όλα: γεμάτες αίθουσες, χειροκροτήματα, απρόσμενες ερωτήσεις των παιδιών, συγκίνηση από τους μεγάλους, αγκαλιές με ένα κοινό που εδώ και οκτώ χρόνια μας εμπιστεύεται, πολυχρωμία στις σκέψεις και στις ιδέες, μια επιτυχημένη διοργάνωση αφήνει ένα χαμόγελο σε όλους.

Υπάρχει κάποιο αυθόρμητο σχόλιο μικρού θεατή που θυμάστε από τις προηγούμενες 7 διοργανώσεις;

Θυμάμαι πέρσι έναν μικρό θεατή που ανέβηκε μαζί μου στη σκηνή για να προλογίσουμε μία ταινία την οποία ήρθε να ξαναδεί στο φεστιβάλ με την οικογένειά του, ενώ την είχε ήδη μόλις δει με το σχολείο του πριν 2 ημέρες σε μία από τις σχολικές προβολές μας. Όταν λοιπόν ξεκίνησε να λέει λίγα λόγια για την ταινία, όπως είχαμε συμφωνήσει, παρασύρθηκε από το πόσο του είχε αρέσει και είπε σε όλο το κοινό χωρίς κανένα φίλτρο όλη την πλοκή της, αλλά και το τέλος της που ήταν μια μεγάλη ανατροπή!

Όταν μία ταινία ή μία δράση απευθύνεται σε μία παιδική ψυχή, γίνεται μεγαλύτερη η ευθύνη ως προς τις επιλογές του φεστιβάλ;

Φυσικά! Έχουμε ευθύνη όταν επιλέγουμε το πρόγραμμά μας είτε αφορά σε σχολικές προβολές είτε σε προβολές για όλη την οικογένεια. Χρειάζεται σκέψη και ειδική μέριμνα όταν αποφασίζουμε για παράδειγμα για το ηλικιακό κοινό στο οποίο θα προβάλουμε μία ταινία, συζητάμε με παιδοψυχολόγους και εκπαιδευτικούς, γίνεται μία αξιολόγηση που λαμβάνει υπόψη πολλούς παράγοντες. Τα κριτήρια για μας δεν μπορεί να είναι μόνο και αυστηρά καλλιτεχνικά.

Ποια είναι τα βασικά θέματα που πιστεύετε ότι αφορούν τα μικρά παιδιά και τους εφήβους σήμερα και ποια από αυτά θίγονται στο Παιδικό και Εφηβικό Διεθνές Φεστιβάλ Αθήνας.

Τα παιδιά δυστυχώς φορτώνονται με πολύ βάρος από εμάς τους μεγάλους. Οι δικές μας αστοχίες κάνουν τα μικρά παιδιά να χάνουν την παιδικότητά τους κάποιες φορές, αλλά όταν "ξύσει" κανείς αυτό το κέλυφος, ανακαλύπτει ότι τα παιδιά κυρίως θέλουν να παίζουν. Είτε με τα παιχνίδια τους, τους φίλους και τους γονείς όταν είναι μικρότερα, είτε με video games καθώς μεγαλώνουν, το παιχνίδι συχνά τους το στερούμε εις βάρος των υποχρεώσεων.

Οι έφηβοι από την άλλη αγωνιούν όπως όλοι οι έφηβοι σε κάθε γενιά και για υπαρξιακά θέματα, για την εικόνα τους που είναι πολύ σημαντική σε αυτή την αναπτυξιακή φάση, αλλά και για θέματα πιο οικουμενικά, όπως η περιβαλλοντική κρίση, οι παγκόσμιες κρίσεις και οι πόλεμοι. Παρακολουθώντας τις συζητήσεις με τους εφήβους που έρχονται στις προβολές νιώθω αισιόδοξη και χαρούμενη για τη σκέψη τους και για το πόσο καθαρά διατυπώνουν τις απόψεις τους και θέτουν τα όριά τους. Δυστυχώς, πολύ συχνά σε αυτή την υπέροχη φάση των παιδιών μας που είναι μία τελευταία ευκαιρία να συνδεθούμε και με τον εαυτό μας εμείς οι μεγάλοι εκδηλώνουμε μια "εφηβοφοβία" και δαιμονοποιούμε τα πάντα: την τραπ, τα ρούχα, τις παρέες, τα κινητά τηλέφωνα…

Θεωρείτε ότι η πολιτική ορθότητα έχει θέση στον κόσμο των παιδιών και των εφήβων;

Οι νέες γενιές είναι πολύ ευαισθητοποιημένες σε θέματα πολιτικής ορθότητας κι αυτό είναι ενθαρρυντικό. Είναι καλό κατά τη γνώμη μου που η πολιτική ορθότητα επιβάλει κάποιους περιορισμούς. Δεν πιστεύω ότι περιορίζεται η ελευθερία της έκφρασης επειδή η πολιτική ορθότητα επιβάλει για παράδειγμα την εξάλειψη προσβλητικών επιθέτων που χαρακτηρίζουν μονοδιάστατα ένα άτομο ή αντιμετωπίζουν κοινωνικές ομάδες με στερεοτυπικό τρόπο. Μπαίνει ένα φίλτρο στο λόγο και επειδή υπάρχει αυτό που λέγεται γλωσσική σχετικότητα – η γλώσσα επηρεάζει τη σκέψη – προσωπικά ελπίζω να εκλείψουν από τη γλώσσα μας και άρα από τη σκέψη μας προσβλητικοί όροι και έννοιες.

Στην Τέχνη;

Στην Τέχνη, στην καλλιτεχνική έκφραση η πολιτική ορθότητα δεν έχει θέση με τον ίδιο τρόπο. H τέχνη, όμως είναι μία πολιτική πράξη, ακόμα κι όταν ο καλλιτέχνης δεν το επιδιώκει. Το έργο των καλλιτεχνών καθρεφτίζει τη σκέψη τους και η κριτική είναι μέρος του παιχνιδιού, όχι ως λογοκρισία, αλλά ως διάλογος με το έργο τέχνης. Η πολιτική ορθότητα δεν μπορεί να καθορίζει τα έργα τέχνης, αλλά όλοι μπορούμε να τα κρίνουμε.

Σε έναν κόσμο όπου οι ειδήσεις που ακούμε ξεπερνούν κάθε νοσηρή φαντασία, ποια είναι τα "όπλα" των παιδιών για να πορευτούν και αντισταθούν σε αυτή την πραγματικότητα;

Δεν ξέρω πραγματικά και δεν είμαι ειδική. Κάθε οικογένεια κάνει ό,τι μπορεί να προστατεύσει τα παιδιά της. Η συζήτηση, η ανάλυση των γεγονότων, ο ανοιχτός διάλογος είναι τρόποι για να θωρακίσουμε τους νέους μέσα στην οικογένεια αλλά και στο σχολείο. Κάθε γενιά πορεύεται με τις προκλήσεις της εποχής της και αυτή η γενιά έχει τις δικές της, ίσως να μην είναι και τόσο καλό που θέλουμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από καθετί αρνητικό πάση θυσία.

Ως μαμά, ποια πιστεύετε είναι σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση ενός γονέα;

Ο χρόνος! Ως μαμά αισθάνομαι ότι δεν έχω αρκετό χρόνο να χωρέσω ακόμα και τις σιωπές και τις παύσεις στην επικοινωνία με το παιδί μου. Σα να γίνονται όλα πολύ βιαστικά, μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά "σλοτ", με άγχος, σα να μην υπάρχει περιθώριο για μία φυσιολογική ροή μέσα στην καθημερινότητα, και αυτό είναι μία μεγάλη πρόκληση για την επικοινωνία ανάμεσα στα παιδιά και τους γονείς.

Φέτος, το Φεστιβάλ τιμά το θρυλικό ιαπωνικό Studio GHIBLI. Μιλήστε μας για αυτή την επιλογή.

Φέτος, το Φεστιβάλ τιμά το Studio GHIBLI μ’ ένα αφιέρωμα, γιορτάζοντας τα 40 χρόνια αξεπέραστης κινηματογραφικής μαγείας που χάρισαν στον κόσμο οι μεγάλοι δάσκαλοι του animation. Το Φεστιβάλ θα προβάλει για πρώτη φορά με ελληνική μεταγλώττιση τρεις σπουδαίες ταινίες του Χαγιάο Μιγιαζάκι, με επίκαιρο αντιπολεμικό μήνυμα. Η επιλογή αυτή ήταν οργανική λόγω της επετείου των 40 ετών και βλέπουμε από την ανταπόκριση του κοινού ότι υποδέχτηκε την επιλογή μας με μεγάλο ενθουσιασμό.

Να σημειώσουμε ότι δίνεται μεγάλη έμφαση και στην προσβασιμότητα. Κάτι που δυστυχώς δεν θεωρείται αυτονόητο στη χώρα μας.

Το Φεστιβάλ έχει στόχο να απευθύνεται ισότιμα σε κάθε οικογένεια, προσφέροντας σε όλους την ευκαιρία να γνωρίσουν τη μαγεία του παιδικού κινηματογράφου.
Η συμπερίληψη και η προσβασιμότητα αποτελούν πάνω απ’ όλα κοινωνικά ζητήματα που απαιτούν συνεχή ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση. Για να μας εμπιστευτεί η κοινότητα των ατόμων με αναπηρία και να συμμετέχει ενεργά στις δράσεις και τις προβολές μας, χρειάζεται διαρκής προσπάθεια και συνέπεια.

Ξεκινάμε αυτή την πορεία από τη βάση, μέσα στα σχολεία γενικής και ειδικής αγωγής μέσα από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Συμπερίληψη Εν Δράσει" που στόχο έχει να φέρει μαθητές διαφορετικών εκπαιδευτικών πλαισίων στην ίδια κινηματογραφική εμπειρία. Τα τελευταία τρία χρόνια, το πρόγραμμα έχει εφαρμοστεί σε 30 σχολεία, αγγίζοντας περισσότερους από 600 μαθητές σε Αθήνα και περιφέρεια, ενώ φέτος είμαστε χαρούμενοι που επεκτείνεται και στην Κύπρο.

Πέρα όμως από τη διευκόλυνση της πρόσβασης για το κοινό με αναπηρία, ως φεστιβάλ που απευθύνεται σε νέους ανθρώπους, μπορούμε να συμβάλουμε και στην ενίσχυση της ορατότητας των ατόμων με αναπηρία στον οπτικοακουστικό χώρο. Στο παρελθόν, οι ρόλοι ατόμων με αναπηρία συχνά δίνονταν σε ηθοποιούς χωρίς αναπηρία – μια πρακτική που πλέον εγκαταλείπεται διεθνώς.

Ακολουθώντας αυτό το παράδειγμα, από πέρσι συνεργαζόμαστε με τη voice actress και autism awareness motivator Άρια Παπανικολάου. Με τη συμμετοχή της στο Φεστιβάλ στις ζωντανές μεταγλωττίσεις, κάνουμε ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα προς τη διαμόρφωση νέων προτύπων εκπροσώπησης, ενδυναμώνοντας τα άτομα με αναπηρία ως δημιουργούς και επαγγελματίες.

Η νέα δράση "Όλοι στο Κάδρο", που εγκαινιάζεται φέτος στο Φεστιβάλ, αποσκοπεί ακριβώς σε αυτό: να δώσει χώρο και φωνή σε όλους.

Πιστεύετε στην αλλαγή; Ότι ένα παιδί μπορεί να βγει αλλαγμένο θετικά μετά την προβολή μίας ταινίας ή μίας δημιουργικής δραστηριότητας που θα του ανοίξει νέους ορίζοντες;

Μια ταινία, μια συζήτηση, ένα κινηματογραφικό εργαστήριο μπορούν να ανοίξουν ένα δρόμο σκέψης, όχι να αλλάξουν ένα παιδί. Μπορούν να το επηρεάσουν γιατί ο διάλογος με τους άλλους που κάθονται δίπλα μας, η ανταλλαγή απόψεων, μία ερώτηση από ένα άτομο μέσα στην αίθουσα σε κάνουν να σκεφτείς κάτι καινούργιο, σου ανοίγουν νέους ορίζοντες όπως είπατε. Τα παιδιά είναι από τη φύση τους ανοιχτά σε νέα πράγματα, είναι φορείς της αλλαγής.

Απευθύνεστε και σε μωρά, όταν διεθνώς πια, τονίζεται πόσο καθοριστικά είναι τα πρώτα έτη στη διαμόρφωση και στη μετέπειτα ζωή ενός ανθρώπου. Βρίσκεται ότι είναι μία ξεχωριστή ενότητα το baby & me;

Το baby & me είναι μία ξεχωριστή ενότητα για το φεστιβάλ γιατί ο στόχος του δεν είναι ακριβώς να δούνε τα μωρά ταινίες. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε βρέφη μέχρι 3 ετών που δεν έχουν καμία επαφή με οθόνες και οπτικοακουστικό περιεχόμενο. Διαμορφώνουμε ένα μικρό σχετικά χώρο ειδικά, με μαλακές επιφάνειες και ήρεμο, χαμηλό φωτισμό και βάζουμε μία μεγάλη οθόνη στη μέση την οποία μπορούν να αγγίξουν τα μωρά που μπουσουλάνε. Προβάλουμε σε αυτή οπτικοακουστικό περιεχόμενο που θυμίζει αρκετά τα παραμύθια που τους διαβάζουμε στο σπίτι σε αυτή την ηλικία, είναι ήπιο και μικρό σε διάρκεια χωρίς δυνατό ήχο.

Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Γεράκης.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr