Follow us

Αλβανία: Το νέο Ελντοράντο των σταρ-αρχιτεκτόνων

Λίγες χώρες στην Ευρώπη έχουν σήμερα τόσα έργα "υπογραφής" ανά κάτοικο όσο η Αλβανία.

ΑΛΒΑΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

Στα Τίρανα δουλεύουν ταυτόχρονα οι MVRDV, ο Stefano Boeri, οι OODA, οι OMA, οι Herzog & de Meuron και δεκάδες άλλοι. Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα έχει πει, με τη γνωστή του διάθεση για πρόκληση, ότι η Αλβανία "παράγει περισσότερη αρχιτεκτονική από την υπόλοιπη Ευρώπη". Πώς έφτασε μια από τις πιο απομονωμένες χώρες της ηπείρου να γίνει πεδίο δόξας για τα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά γραφεία του κόσμου;

Ένας ζωγράφος στην εξουσία

Η απάντηση ξεκινά από έναν άνθρωπο. Ο Ράμα, ζωγράφος πριν γίνει πολιτικός, εξελέγη δήμαρχος Τιράνων το 2000 και έβαψε με έντονα χρώματα τις γκρίζες πολυκατοικίες της σοσιαλιστικής εποχής. Παράλληλα κατεδάφισε εκατοντάδες αυθαίρετα που είχαν πνίξει το κέντρο. Η χειρονομία ήταν φθηνή αλλά αποτελεσματική: έδειξε ότι η εικόνα της πόλης μπορεί να αλλάξει γρήγορα.

Ως πρωθυπουργός από το 2013, μετέτρεψε την αρχιτεκτονική σε κρατική πολιτική. Το 2014 ξεκίνησε την πρωτοβουλία "Τίρανα της Νέας Γενιάς" και κάλεσε προσωπικά 32 διεθνείς αρχιτέκτονες να σχεδιάσουν το μέλλον της πρωτεύουσας. Το 2025 η κυβέρνηση διοργάνωσε το πρώτο φεστιβάλ αρχιτεκτονικής "Bread & Heart", με περίπου 150 αρχιτέκτονες από όλο τον κόσμο. Φέτος η βρετανική ένωση αρχιτεκτόνων RIBA τον ανακήρυξε επίτιμο μέλος του.

Για τον Ράμα, τα κτίρια είναι εργαλείο εθνικής αφήγησης. Μια πυραμίδα του MVRDV ή ένας "κάθετος κήπος" του Boeri λένε στον κόσμο ότι η Αλβανία δεν είναι πια η χώρα των μπούνκερ, αλλά ένας ευρωπαϊκός προορισμός που ετοιμάζεται για την ΕΕ.

Αλβανία: Το νέο Ελντοράντο των σταρ-αρχιτεκτόνων
Έργο των Oppenheim architecture στην παραλία της Βλόρας

Τι βρίσκουν τα γραφεία στην Αλβανία

Για ένα διεθνές γραφείο, η Αλβανία προσφέρει κάτι σπάνιο: έναν πελάτη-κράτος που θέλει ρητά τολμηρά, εικονικά κτίρια. Στη Δυτική Ευρώπη ένας πύργος περνά από χρόνια διαβουλεύσεων. Στα Τίρανα ένα σχέδιο μπορεί να βγει από το χαρτί σε λίγα χρόνια.

Το αποτέλεσμα φαίνεται στον ορίζοντα. Το Skanderbeg Building του MVRDV σχηματίζει στην πρόσοψή του το πρόσωπο του εθνικού ήρωα. Ο Bond Tower των 50 ορόφων "λυγίζει" σαν χορευτές μπαλέτου. Η ανακαινισμένη Πυραμίδα, πρώην μαυσωλείο-μουσείο του Χότζα, χαρακτηρίστηκε από το Architectural Digest ένα από τα καλύτερα νέα έργα στον κόσμο.

Το μπουμ δεν σταματά στην πρωτεύουσα. Στην Αυλώνα η Oppenheim Architecture σχεδιάζει ολόκληρο παραθαλάσσιο συγκρότημα, ενώ η Bofill Taller de Arquitectura υπογράφει θέρετρα στις ακτές. Οι ιδιώτες κατασκευαστές έμαθαν γρήγορα ότι ένα διάσημο όνομα πουλάει διαμερίσματα. Ο Boeri μάλιστα άνοιξε μόνιμο γραφείο στα Τίρανα.

ΑΛΒΑΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
Μια άλλη άποψη των projects των Oppenheim στην παραλία της Βλόρας

Η σκιά πίσω από τους πύργους

Δεν βλέπουν όλοι το φαινόμενο ως αναγέννηση. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τα μεγάλα ονόματα προσδίδουν κύρος σε έργα που σε τοπικό επίπεδο είναι βαθιά αμφιλεγόμενα. Η λάμψη ενός starchitect, λένε, κρύβει το ερώτημα ποιος πραγματικά κερδίζει.

Το σοβαρότερο ζήτημα είναι η προέλευση του χρήματος. Δημοσιογράφοι και οργανώσεις διαφάνειας ρωτούν αν η κατασκευαστική έκρηξη τροφοδοτείται λιγότερο από πραγματική ζήτηση κατοικίας και περισσότερο από παράνομο χρήμα που αναζητά ασφαλές καταφύγιο. Η κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά αυτές τις αιτιάσεις και μιλά για νόμιμη ανάπτυξη και αστική αναβάθμιση.

Υπάρχει και το πολεοδομικό κόστος. Το master plan του 2003 προέβλεπε πύργους έως 85 μέτρα γύρω από την πλατεία Σκεντέρμπεη. Οι πρώτες εξαιρέσεις άνοιξαν τον δρόμο για όλο και ψηλότερα κτίρια, και σήμερα σχεδιάζονται πύργοι που αγγίζουν τα 300 μέτρα. Στις ακτές, περιβαλλοντικές ομάδες αντιδρούν σε έργα κοντά σε προστατευόμενες περιοχές, όπως το Ζβέρνετς.

Βιτρίνα ή μετασχηματισμός;

Η Αλβανία προσφέρει στους μεγάλους αρχιτέκτονες ό,τι σπάνια βρίσκουν αλλού: έναν ηγέτη που λατρεύει την αρχιτεκτονική, άφθονο κεφάλαιο, λίγα εμπόδια και την ευκαιρία να αφήσουν το αποτύπωμά τους σε μια ολόκληρη πόλη. Γι' αυτό συρρέουν. Το αν τα Τίρανα θα θυμούνται αυτή την περίοδο ως πολιτιστική αναγέννηση ή ως λαμπερή βιτρίνα ενός προβληματικού μοντέλου θα κριθεί όταν φύγουν οι γερανοί. Τότε θα φανεί ποιος ζει πραγματικά στους νέους πύργους.

Υ.Γ. Στην εικόνα του ανοίγματος της ενότητας το sports κέντρο "Ballroom" στα Τίρανα, του Ολλανδικού γραφείου MRDV.

Διαβάστε Επίσης

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

BUILD & DESIGN

19 Νοε 2026 | 13:43

Το Schneider Electric Tech World Europe 2027 έρχεται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη

Μία από τις κορυφαίες παγκόσμιες εκδηλώσεις της Schneider Electric θα πραγματοποιηθεί στο Γκντανσκ της Πολωνίας, συγκεντρώνοντας ηγέτες από τον επιχειρηματικό, ενεργειακό και τεχνολογικό τομέα από ολόκληρη την περιοχή και πέραν αυτής.

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΓΙΝΕΤΑΙ Ο ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗΣ 18 Νοε 2026 | 13:10

Το χρώμα ως αρχιτεκτονική σε ένα διαμέρισμα μόλις 22 τ.μ.

Σε ένα ρετιρέ 22 τετραγωνικών μέτρων στην οδό Ιγνατίου, το αρχιτεκτονικό γραφείο Point Supreme αφήνει το χρώμα να κάνει τη δουλειά των τοίχων.

16 Νοε 2026 | 14:55

25 χρόνια ΙΚΕΑ στην Ελλάδα

Πώς ένα διαφορετικό µοντέλο retail άλλαξε το σπίτι και την αγορά

KYRIAZIS BERRIES ΣΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΑΧΑΙΑΣ 16 Νοε 2026 | 10:20

Πώς το χρώμα στο κτίριο μιλάει για την ταυτότητα της εταιρείας

Στο Μετόχι Αχαΐας, οι Antistixis Architects μεταφράζουν τα χρώματα της φράουλας και των μούρων σε μια ενιαία χωρική γλώσσα.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ DESIGN DEMOCRACY 13 Νοε 2026 | 13:59

Όταν το design δεν αφορά τους λίγους, αλλά όλους μας

Σήμερα στις 6, ξεκινά στο Καπνεργοστάσιο το Design Democracy, μια σειρά εκδηλώσεων με αφετηρία την επιθυμία ο σχεδιασμός να γίνει κοινή υπόθεση.

ΕΜΠΝΕΥΣΗ ΑΠΟ ΔΥΟ ΠΗΓΕΣ 11 Νοε 2026 | 19:11

Τα χρώματα των αρχαίων ναών "εισβάλουν" στην αθηναϊκή πολυκατοικία

Το Noemia Athens είναι μια απόπειρα να ξαναδιαβαστεί η πιο οικεία, και συχνά παρεξηγημένη, τυπολογία της πόλης: η αθηναϊκή πολυκατοικία

09 Νοε 2026 | 10:12

M Residence: Ένας μονόλιθος με επτά αυλές στη Σέριφο

Ένα σπίτι ιδιαίτερης αισθητικής στο αγαπημένο "playground" των Mold architects, στη Σέριφο

06 Νοε 2026 | 13:35

Το Στρογγυλό Σχολείο του Τάκη Ζενέτου - 100 χρόνια μετά την γέννηση του

Τα 100 χρόνια Τάκη Ζενέτου εξακολουθούν να μνημονεύονται, αυτήν τη φορά, στο Αμφιθέατρο Στρογγυλού Σχολείου "Τάκης Ζενέτος".

06 Νοε 2026 | 11:45

Δύο νέες διεθνείς διακρίσεις για την Potiropoulos + Partners

Αναγνώριση της ερευνητικής προσέγγισης του γραφείου στα BUILD Architecture Awards 2026 και βράβευση του Urban Block 11 στα ICONIC AWARDS 2026

ΜΙΑ ΚΑΤΟΨΗ ΣΕ ΑΝΑΛΟΓΙΑ 1:3 04 Νοε 2026 | 11:16

Διαμέρισμα 32 τ.μ. στο Παλαιό Ψυχικό: Η γεωμετρία ως εργαλείο κατοίκησης

Ένα διαμέρισμα μόλις 32 τ.μ. στο Παλαιό Ψυχικό, με την βοήθεια του aphe architecture studio, αποδεικνύει ότι η ευτυχία δεν μετριέται απαραίτητα σε τετραγωνικά μέτρα.

ΓΟΤΘΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ 02 Νοε 2026 | 11:21

"Σκοτεινό" design για το Halloween: Τρία αντικείμενα για τολμηρούς

Αν και είμαστε υπέρ της παραδοσιακής Αποκριάς, προσαρμοζόμαστε στα νέα, εισαγόμενα ήθη κι έθιμα.

26 Οκτ 2026 | 18:02

Πώς η αρχιτεκτονική προσδίδει ταυτότητα σε ένα brand; Ένα έργο ελληνικού γραφείου στο Παρίσι δίνει την απάντηση

Το κατάστημα προϊόντων Κορρέ στη Σορβόνη, των Trail [practice] αποτέλεσε πρόσφατο case study του περιοδικού Wallpaper.

LOWFAT ARCHTECTURE 23 Οκτ 2026 | 14:11

Εντυπωσιακή μεταμόρφωση μιας αγροικίας σε βίλα στην Ανάβυσσο

Μια αγροικία στην Ανάβυσσο μεταμορφώθηκε από το γραφείο Lowfat architecture σε design βίλα.

ΠΑΡΑΘΕΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ 21 Οκτ 2026 | 14:45

Τρία εντυπωσιακά σπίτια στη Μάνη, με θέα που κόβει την ανάσα

Η μελέτη για τις τρεις παραθεριστικές κατοικίες στη Μάνη ξεκινά από μια βασική παραδοχή

ΣΤΟ ΚΑΠΝΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ 19 Οκτ 2026 | 19:42

Η ελληνική αρχιτεκτονική του 20ού αιώνα

Μια αναδρομή σε κτίρια-σχολές σκέψεις στην Ελλάδα του περασμένου αιώνα.

POTIROPOULOS+PARTNERS 15 Οκτ 2026 | 16:16

Νέα διπλή διάκριση για το Oxygen Workplace της Potiropoulos+Partners στα German Design Awards 2027

Το έργο τιμήθηκε για τον πρωτοποριακό αρχιτεκτονικό του σχεδιασμό στις κατηγορίες "Excellent Architecture – Architecture - Public" και "Excellent Architecture – Circular Design"

14 Οκτ 2026 | 13:08

Νέες αποχρώσεις που αφηγούνται την Ελλάδα: Η Colors of Greece Collection της KRAFT Paints εξελίσσεται

H ανανεωμένη Colors of Greece Collection της KRAFT Paints περιλαμβάνει 127 αυθεντικές αποχρώσεις

13 Οκτ 2026 | 15:03

Παγκόσμια Ημέρα Αρχιτεκτονικής: Όταν ο σχεδιασμός συναντά την τεχνολογία και τη βιωσιμότητα

Oι λύσεις Merten μπορούν να ενσωματωθούν αρμονικά σε διαφορετικές αρχιτεκτονικές προσεγγίσεις

ΚΤΙΡΙΑ 12 Οκτ 2026 | 06:38

Τα 10 πιο εμβληματικά έργα σύγχρονης αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα

Δέκα κτίρια, μερικά από αυτά δημόσια, που αποτελούν ή θα έπρεπε να αποτελούν οικοδομικούς "φάρους" στη χώρα μας.

08 Οκτ 2026 | 17:46

Η αρχιτεκτονική αρχίζει στο χαρτί - Η ζωή της, όμως, αρχίζει στον χώρο

Η ETEM έχει καθιερωθεί ως μία από τις κορυφαίες εταιρείες στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη αρχιτεκτονικών συστημάτων αλουμινίου.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ 07 Οκτ 2026 | 18:36

Η ιστορία της ελληνικής αρχιτεκτονικής

H ιστορία ενός λειτουργήματος στην Ελλάδα, που συμβάλλει στο κοινωνικό ευ ζην και ακόμη και σήμερα αποδεικνύει ότι είναι διεθνούς κλάσης

05 Οκτ 2026 | 17:52

Οι λεπτομέρειες που κάνουν έναν χώρο ξεχωριστό: Πώς το design αλλάζει την καθημερινότητά μας

Στα καταστήματα Παρουσίαση, το design αποκτά ξεχωριστή διάσταση, μέσα από επιλογές που συνδυάζουν αισθητική, ποιότητα και λειτουργικότητα.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ 05 Οκτ 2026 | 10:36

Build & Design: Η ενότητα που γιορτάζει την καλή αρχιτεκτονική

Κι όμως, η καλή αρχιτεκτονική μπορεί να κάνει τη ζωή όλων μας καλύτερη.

AETER ARCHITECTS 02 Οκτ 2026 | 14:27

Δύο αποθήκες στη Λήμνο που μετατράπηκαν σε υπέροχη εξοχική κατοικία

Το έργο μελετήθηκε το 2020 και ολοκληρώθηκε το 2021 από το αρχιτεκτονικό γραφείο AETER Architects

01 Οκτ 2026 | 13:49

Inoxal: Το αλουμίνιο ως αρχιτεκτονικό στοιχείο

Τεχνολογία, λειτουργικότητα και αρχιτεκτονική αξία στην πράξη

30 Σεπ 2026 | 17:37

ΡΙΖΑΚΟΣ: Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον

Νέες εφαρμογές μονωτικών υλικών ενισχύουν το αποτύπωμα της εταιρείας

REACT ARCHITECTS 30 Σεπ 2026 | 12:48

Πώς ένα πέτρινο νησιώτικο τοπίο "γεννάει" ένα εντυπωσιακό σπίτι

Οι React Architects "ξαναχτύπησαν", με τη βίλλα Petra, στο αγαπημένο τους νησί, την Πάρο.

28 Σεπ 2026 | 20:12

Μια αριστουργηματική κατοικία στην Ιμπίζα που δημιούργησε Ελληνικό γραφείο

Οι K-studio εμπνεύστηκαν από την ντόπια τεχνοτροπία της "φίνκα" και την απογείωσαν

ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΗ ΣΕΡΙΦΟ 25 Σεπ 2026 | 13:44

Όταν η αρχιτεκτονική γίνεται φυσική συνέχεια του τόπου

Στη βραχώδη πλαγιά της Λιάς, στη Σέριφο, οι MOLD Architects υπογράφουν ένα συγκρότημα πέντε κατοικιών που δεν στέκεται πάνω στο τοπίο, αλλά εντάσσεται σε αυτό.