Πώς ένα πέτρινο νησιώτικο τοπίο "γεννάει" ένα εντυπωσιακό σπίτι

Οι React Architects "ξαναχτύπησαν", με τη βίλλα Petra, στο αγαπημένο τους νησί, την Πάρο.

Η PetrA, κατοικία 250 τ.μ. που σχεδίασαν οι REACT Architects (Νατάσσα Δεληγιάννη, Γιώργος Σπυρίδωνος), δεν χτίστηκε απλώς πάνω στην Πάρο: φτιάχτηκε από αυτήν. Βρίσκεται στη θέση Κακάπετρα, σε οικόπεδο με δυτικό προσανατολισμό και πανοραμική θέα στον κόλπο της Παροικίας και στο ανοιχτό πέλαγος. Μελετήθηκε το 2020 και ολοκληρώθηκε το 2022.

Αφετηρία του σχεδιασμού ήταν οι ξερολιθιές και οι αναλημματικοί τοίχοι που χαράζουν το κυκλαδικό τοπίο. Το αποτέλεσμα θυμίζει περισσότερο λιθοδομή που προσαρμόζεται στην πλαγιά παρά σύγχρονη εξοχική βίλα. Τα πέντε υπνοδωμάτια και ο ενιαίος χώρος διημέρευσης απλώνονται ανάμεσα σε πέτρινους τοίχους, με την αρχιτεκτονική να παραμερίζει μπροστά στο τοπίο.

Κακάπετρα: ο τόπος ως υλικό

Το τοπωνύμιο τα λέει όλα. "Κακάπετρα" σημαίνει "κακή πέτρα", δηλαδή τόπο με συστοιχίες βράχων και έντονες γεωλογικές διαμορφώσεις. Το βραχώδες υπέδαφος δεν άφηνε τις καλλιέργειες να ευδοκιμήσουν, γι' αυτό η περιοχή χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά για κτηνοτροφία, με τα ζώα να κινούνται ελεύθερα μακριά από τα χωράφια.

Οι αρχιτέκτονες μετέτρεψαν αυτό το μειονέκτημα σε πρώτη ύλη. Η πέτρα της εκσκαφής επαναχρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή των τοίχων, ώστε το σπίτι να συνδέεται κυριολεκτικά με το έδαφος πάνω στο οποίο στέκεται. Ο βράχος που αφαιρέθηκε για να χωρέσει η κατοικία επιστρέφει δηλαδή, στους τείχους της. Με λίγο ταλέντο, το εμπόδιο μετατράπηκε σε βατήρα.

Τοίχοι που χαράζουν διαδρομές

Η είσοδος τοποθετείται στο ανατολικό, υψηλότερο σημείο του οικοπέδου. Από εκεί η κατοικία κατεβαίνει σταδιακά προς τη δύση και τη θάλασσα. Τον χώρο οργανώνουν εγκάρσιοι πέτρινοι τοίχοι στραμμένοι προς τη θέα, που δημιουργούν περάσματα, κλίμακες εισόδου, οπτικές φυγές και χώρους κατοίκησης.

Εδώ βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα ιδέα του έργου. Οι παραδοσιακές πεζούλες ακολουθούν παράλληλα τις υψομετρικές καμπύλες του ανάγλυφου. Οι τοίχοι της PetrA, αντίθετα, εισχωρούν στην πλαγιά και αναδύονται από αυτήν, τονίζοντας την ανθρώπινη παρέμβαση αντί να την κρύβουν.

Στη δυτική πλευρά οι τοίχοι σχηματίζουν περίκλειστες αυλές, που προστατεύουν τα υπνοδωμάτια και εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα. Καθώς απλώνονται σε όλο το οικόπεδο, προσκαλούν τον επισκέπτη να μπει στο σπίτι από διάφορα σημεία, παρακάμπτοντας τις συμβατικές διαδρομές μιας τυπικής εξοχικής κατοικίας.

Μπετόν, πέτρα και ένα φυτεμένο δώμα

Στον κεντρικό χώρο διημέρευσης, μια πλάκα από εμφανές οπλισμένο σκυρόδεμα εδράζεται πάνω στους πέτρινους τοίχους. Ο φυσικός βράχος διεισδύει στο εσωτερικό, ενώ το βλέμμα διασχίζει τον χώρο και καταλήγει στη θάλασσα. Μια μεγάλη πέργκολα, συνέχεια της ίδιας στέγης, προεκτείνει το καθιστικό στην αυλή: βράχος, σαλόνι, αυλή, θέα και θάλασσα δένουν σε μία ενιαία διαδοχή.

Τα δώματα καλύπτονται με κηπευτικό χώμα και φυτεύονται με τοπική χλωρίδα, σε φυτοτεχνική μελέτη του γραφείου OUTSIDE (Εύα Παπαδημητρίου). Έτσι η βλάστηση του λόφου συνεχίζει την κατάβασή της πάνω από το σπίτι, ενώ από τους χώρους διαβίωσης ξεπροβάλλουν κομμάτια τοπίου.

Η μικρότερη δυνατή χειρονομία

Στην PetrA, το κτίσμα ως αντικείμενο περνά σε δεύτερη μοίρα. Πρωταγωνιστούν οι κινήσεις, τα περάσματα και οι χώροι που δημιουργούνται για τον άνθρωπο. Η αρχιτεκτονική υιοθετεί μια ταπεινή, σχεδόν ευλαβική στάση: δεν οριοθετεί αυστηρά τον χώρο, αλλά διευρύνει τα όριά του χωρίς να επισκιάζει το άνυδρο, βραχώδες περιβάλλον.

Το αποτύπωμα περιορίζεται στο ελάχιστο και ο κυκλαδικός τόπος μένει ο πραγματικός πρωταγωνιστής. Είναι ένα σπίτι που δεν επιβάλλεται στο νησί, αλλά μοιάζει να υπήρχε πάντα εκεί, ανάμεσα στις ξερολιθιές και τους βράχους της Κακάπετρας.

Ταυτότητα έργου

Ρόλος	Συντελεστές
Αρχιτεκτονική μελέτη & φωτισμός	REACT Architects – Νατάσσα Δεληγιάννη, Γιώργος Σπυρίδωνος
Επίβλεψη	Ιωάννης Βάγιας
Στατική μελέτη	Άγγελος Κοττίκας
Η/Μ μελέτη	Βασίλειος Ζώτος
Φυτοτεχνική μελέτη	OUTSIDE – Εύα Παπαδημητρίου
3D visualization	Νικόλ Γεωργοπούλου, Σοφία Φίκα
Φωτογραφίες	Παναγιώτης Βουμβάκης
Εμβαδόν / Μελέτη / Κατασκευή	250 τ.μ. / 2020 / 2022