Το ενδιαφέρον αγοραστών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία και τη Μέση Ανατολή έχει προσελκύσει ο ελληνικός "Πανόπτης", μια πρωτοποριακή μη επανδρωμένη πλωτή πλατφόρμα που φιλοδοξεί να αλλάξει τα δεδομένα στη θαλάσσια επιτήρηση και την προστασία των εμπορικών πλοίων από σύγχρονες απειλές.
Πρόκειται για ένα σύστημα ελληνικής τεχνογνωσίας, το οποίο μπορεί να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την κίνηση των πλοίων, να εντοπίζει ασυνήθιστες δραστηριότητες και να συλλέγει κρίσιμα δεδομένα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Η ανάπτυξή του πραγματοποιήθηκε υπό την ηγεσία της ελληνικής ΕΤΜΕ, με επικεφαλής τον Αντώνη Πέππα, στο πλαίσιο ευρωπαϊκού προγράμματος ύψους 19,5 εκατ. ευρώ.
Το επόμενο μεγάλο βήμα για τον "Πανόπτη" προγραμματίζεται για τον Ιούνιο του 2027, όταν η πλατφόρμα αναμένεται να εγκατασταθεί στο Μυρτώο Πέλαγος, ανοιχτά του Σουνίου, προκειμένου να ξεκινήσει μια πενταετή περίοδο δοκιμαστικής επιχειρησιακής λειτουργίας, παρέχοντας καθημερινά δεδομένα στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό.
Την ίδια στιγμή, η ΕΤΜΕ βρίσκεται σε προχωρημένες επαφές με πιθανούς αγοραστές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιχειρώντας να μετατρέψει ένα ευρωπαϊκό ερευνητικό εγχείρημα σε προϊόν με διεθνή εμπορική παρουσία.
ΗΠΑ και Αυστραλία βλέπουν την ελληνική τεχνολογία
Η διεθνής εμπορική προοπτική του "Πανόπτη" φαίνεται να αποκτά ιδιαίτερη δυναμική, καθώς οι ανάγκες για προστασία θαλάσσιων υποδομών, λιμένων και εμπορικών διαδρόμων αυξάνονται συνεχώς.
Σύμφωνα πηγές της ΕΤΜΕ που μίλησαν στο The TOC στο πλαίσιο εκδήλωσης στη Γλυφάδα, οι συζητήσεις με υποψήφιους αγοραστές βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον να καταγράφεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία και χώρες της Μέσης Ανατολής.
Οι συγκεκριμένες αγορές αναζητούν λύσεις που θα τους επιτρέπουν να παρακολουθούν μεγάλες θαλάσσιες περιοχές σε συνεχή βάση, χωρίς να απαιτείται η μόνιμη παρουσία επανδρωμένων πολεμικών πλοίων ή άλλων μέσων επιτήρησης.
Σε αυτό ακριβώς το πεδίο επιχειρεί να τοποθετηθεί ο "Πανόπτης", προσφέροντας δυνατότητες συλλογής και ανάλυσης πληροφοριών με ανταγωνιστική σχέση κόστους και αποτελεσματικότητας.
Όπως εξηγούν πηγές της εταιρείας, οι διαδικασίες προμηθειών στην Ευρώπη κινούνται με βραδύτερους ρυθμούς, γεγονός που έχει στρέψει το ενδιαφέρον της ΕΤΜΕ και σε αγορές εκτός ευρωπαϊκών συνόρων.
Στους δυνητικούς τελικούς χρήστες περιλαμβάνονται πολεμικά ναυτικά και κυβερνητικοί φορείς, οι οποίοι αναζητούν τρόπους ενίσχυσης της προστασίας τους απέναντι στις νέες απειλές, ιδιαίτερα στις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Το ενδιαφέρον για την ελληνική πλατφόρμα αποτυπώθηκε και στη φετινή διεθνή έκθεση αμυντικής τεχνολογίας Euronaval στο Παρίσι, όπου η ΕΤΜΕ παρουσίασε το εγχείρημα, αποσπώντας θετικά σχόλια για τις τεχνολογικές του δυνατότητες και τη σχέση κόστους-οφέλους.

Πενταετής δοκιμή στο Μυρτώο Πέλαγος
Η χρήση του "Πανόπτη" στο Μυρτώο Πέλαγος αποτελεί το σημαντικότερο επόμενο ορόσημο για την εξέλιξη της πλατφόρμας.
Μετά την επίσημη ονοματοδοσία της τον περασμένο Απρίλιο και την ολοκλήρωση των δοκιμών αποδοχής του πρωτοτύπου σε πραγματικό θαλάσσιο περιβάλλον τον Μάιο του 2026, η πλατφόρμα βρίσκεται στο στάδιο των τεχνικών προσαρμογών, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως την άνοιξη του 2027.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τον Ιούνιο του ίδιου έτους θα αγκυροβολήσει σε επιλεγμένο σημείο στο Μυρτώο, όπου προβλέπεται να παραμείνει για πέντε χρόνια.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα συλλέγει καθημερινά πληροφορίες για τη ναυσιπλοΐα, οι οποίες θα διατίθενται στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, επιτρέποντας την αξιολόγηση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της σε πραγματικές συνθήκες.
Η επιλογή της συγκεκριμένης θαλάσσιας περιοχής δεν είναι τυχαία. Από το Μυρτώο διέρχονται πλοία που κατευθύνονται προς τον Πειραιά, αλλά και εμπορικά σκάφη που συνδέουν τη Μαύρη Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ με άλλους προορισμούς.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΤΜΕ, η ημερήσια κίνηση στην ευρύτερη περιοχή μπορεί να φτάνει ακόμη και τα 200 πλοία, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για την αξιολόγηση των συστημάτων παρακολούθησης.
Η πενταετής λειτουργία θα επιτρέψει επίσης την εκπαίδευση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης που συνοδεύουν την πλατφόρμα, ώστε να αναγνωρίζουν τις συνηθισμένες διαδρομές των πλοίων και τις μεταβολές της θαλάσσιας κυκλοφορίας.
Πρόκειται για τη δημιουργία ενός λεγόμενου pattern of life, δηλαδή μιας ολοκληρωμένης εικόνας της φυσιολογικής δραστηριότητας στην περιοχή, πάνω στην οποία θα μπορούν να εντοπίζονται ευκολότερα ασυνήθιστες κινήσεις και πιθανές απειλές.
Από τις στρατιωτικές εφαρμογές στην προστασία της εμπορικής ναυτιλίας
Πέρα από τη στρατιωτική του αξιοποίηση, ο "Πανόπτης" φιλοδοξεί να αποκτήσει σημαντικό ρόλο και στην εμπορική ναυτιλία.
Η αύξηση των επιθέσεων με drones εναντίον εμπορικών πλοίων έχει δημιουργήσει νέες απαιτήσεις για την προστασία των πληρωμάτων, των φορτίων και των θαλάσσιων μεταφορών.
Η δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού μιας ασυνήθιστης κίνησης κοντά σε ένα αγκυροβόλιο, στην είσοδο ενός λιμανιού ή σε μια θαλάσσια διαδρομή υψηλού κινδύνου μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Μέσω της συνεχούς παρακολούθησης, οι χειριστές της πλατφόρμας μπορούν να εντοπίζουν ύποπτες δραστηριότητες και να ενημερώνουν εγκαίρως τον πλοίαρχο και τις αρμόδιες αρχές. Με αυτόν τον τρόπο, το πλήρωμα αποκτά περισσότερο χρόνο για να λάβει μέτρα προστασίας, ενώ η ναυτιλιακή εταιρεία μπορεί να επανεξετάσει τη διαδρομή ή τον χρόνο διέλευσης του πλοίου.
Τις συγκεκριμένες δυνατότητες παρουσίασαν πρόσφατα σε εκπροσώπους του ναυτιλιακού κλάδου ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΤΜΕ, Αντώνης Πέππας, και ο διευθυντής Μονάδας Μηχανικής Συστημάτων της εταιρείας, Χρήστος Τσιαρέας.
Κατά την παρουσίαση, ο κ. Πέππας υπογράμμισε τη σημασία της έγκαιρης προειδοποίησης για την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα.
"Όταν ένας πλοίαρχος λαμβάνει μια αξιόπιστη προειδοποίηση αρκετά νωρίς ώστε να προστατεύσει τους ανθρώπους στο πλοίο του, η τεχνολογία έχει υπηρετήσει έναν σαφή σκοπό", ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η ΕΤΜΕ επιδιώκει, μάλιστα, τη συνεργασία με ναυτιλιακές εταιρείες για τη διαμόρφωση πραγματικών σεναρίων δοκιμών, ώστε οι δυνατότητες του συστήματος να αξιολογηθούν με βάση τις ανάγκες των ανθρώπων της αγοράς.
Πώς λειτουργεί ο "Πανόπτης" και τι μπορεί να εντοπίσει
Ο "Πανόπτης" ανήκει στην κατηγορία των μη επανδρωμένων ημιμόνιμων θαλάσσιων πλατφορμών USSP (Unmanned Semi-fixed Sea Platform) και παρουσιάζεται ως η πρώτη πλατφόρμα του είδους της διεθνώς.
Αναπτύχθηκε από κοινοπραξία 15 εταιρειών από επτά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με συντονιστή την ΕΤΜΕ, ενώ η κατασκευή πραγματοποιήθηκε στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας, σε στενή συνεργασία με τη NAVAL.
Η βασική του λειτουργία στηρίζεται στον συνδυασμό διαφορετικών τεχνολογιών επιτήρησης. Η πλατφόρμα διαθέτει ραντάρ, ηλεκτροοπτικές κάμερες και συστήματα λήψης ραδιοσυχνοτήτων, ενώ αξιοποιεί παράλληλα τις πληροφορίες που εκπέμπουν τα πλοία μέσω του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης (AIS).
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διασταυρώνει τις δηλωμένες θέσεις των πλοίων με όσα καταγράφουν οι αισθητήρες της, προσφέροντας πληρέστερη εικόνα για τις κινήσεις στη θαλάσσια περιοχή.
Σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές, η δυνατότητα απευθείας οπτικής επιτήρησης φτάνει περίπου τα 25 χιλιόμετρα από την πλατφόρμα, καλύπτοντας περιοχή διαμέτρου περίπου 50 χιλιομέτρων. Επιπλέον, οι κεραίες ραδιοσυχνοτήτων μπορούν να εντοπίζουν εκπομπές σε αποστάσεις έως 150 χιλιομέτρων.
Επιπλέον, το σύστημα συλλέγει δεδομένα για τον άνεμο και την κατάσταση της θάλασσας, προσθέτοντας πληροφορίες που μπορούν να αξιοποιηθούν για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του είναι ότι μπορεί να παραμένει σε συγκεκριμένη θέση και να λειτουργεί ως σταθερός κόμβος επιτήρησης, μεταδίδοντας πληροφορίες σε χειριστές που βρίσκονται στην ξηρά.
Το επόμενο βήμα και ο "Πανόπτης 2"
Οι φιλοδοξίες της ΕΤΜΕ δεν περιορίζονται στην πρώτη πλατφόρμα και στην πενταετή δοκιμή στο Μυρτώο Πέλαγος.
Η εταιρεία εξετάζει ήδη ένα εμπορικό μοντέλο στο οποίο η ίδια υποδομή θα μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερους από έναν χρήστες, παρέχοντας διαφορετικές υπηρεσίες ανάλογα με τις ανάγκες τους.
Στο πλαίσιο αυτό έχουν ξεκινήσει συζητήσεις με το Λιμενικό και άλλους φορείς, με αντικείμενο τη δυνατότητα αξιοποίησης των δεδομένων τόσο για την παρακολούθηση της ναυσιπλοΐας όσο και για την επιτήρηση λιμένων και παράκτιων εγκαταστάσεων.
Επίσης, διερευνάται σε ευρωπαϊκό επίπεδο η ανάπτυξη μιας δεύτερης γενιάς της πλατφόρμας, του "Πανόπτη 2", η οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει την εμπειρία και τα δεδομένα που θα συγκεντρωθούν κατά την επιχειρησιακή λειτουργία του πρώτου συστήματος.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
