Bloomberg: Η Ευρώπη απροετοίμαστη μπροστά σε έναν βαρύ χειμώνα - Φόβοι για "εφιαλτική" ενεργειακή κρίση

Reuters

Αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο μιας νέας ενεργειακής κρίσης βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου, τα περιορισμένα αποθέματα και οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δύσκολο σκηνικό ενόψει του χειμώνα. Σε εκτενή ανάλυσή του, το Bloomberg προειδοποιεί ότι η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει ευάλωτη σε μια νέα ενεργειακή αναταραχή, μόλις τέσσερα χρόνια μετά την κρίση που πυροδότησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν εκτοξευθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας στα τέλη Οκτωβρίου τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τετραετίας. Την ίδια ώρα, το ντίζελ έχει καταγράψει ιστορικά υψηλές τιμές, ενώ το κόστος της κηροζίνης έχει σχεδόν διπλασιαστεί.

Το ενεργειακό κόστος επιβαρύνει ήδη σημαντικά τις ευρωπαϊκές οικονομίες, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υπολογίζει ότι ο λογαριασμός των εισαγωγών ενέργειας έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 127 δισ. ευρώ από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.

Διαβάστε Επίσης

Τιμές σοκ στη χονδρική ηλεκτρικής ενέργειας – Θα πληρώσουν ακριβά τον λογαριασμό τα νοικοκυριά στα πράσινα τιμολόγια

Ανησυχία για τα αποθέματα φυσικού αερίου – Στο τραπέζι η μείωση της κατανάλωσης

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η κατάσταση των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου, καθώς η πληρότητά τους την 1η Οκτωβρίου βρισκόταν μόλις στο 72%, περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τον μέσο όρο των τελευταίων ετών.

Το ποσοστό αυτό υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού στόχου για αποθέματα στο 90%, εντείνοντας τις ανησυχίες για την επάρκεια του εφοδιασμού σε περίπτωση παρατεταμένων χαμηλών θερμοκρασιών.

Σύμφωνα με σενάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας, σε συνδυασμό με περιορισμένη διαθεσιμότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), θα μπορούσε να οδηγήσει τα ευρωπαϊκά αποθέματα ακόμη και στο 10% έως το τέλος της χειμερινής περιόδου.

Για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη, ενδέχεται να απαιτηθεί περιορισμός της ενεργειακής κατανάλωσης κατά 15%, ενώ στη Γερμανία δεν αποκλείεται, υπό δυσμενείς συνθήκες, τα διαθέσιμα αποθέματα να εξαντληθούν έως τον Μάρτιο.

Παρότι οι μετεωρολογικές προβλέψεις συγκλίνουν προς έναν σχετικά ήπιο χειμώνα, δεν αποκλείονται περίοδοι έντονου ψύχους. Παράλληλα, ενδεχόμενη αύξηση της ζήτησης στην Ασία θα μπορούσε να ενισχύσει τον ανταγωνισμό για τα φορτία LNG, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις τιμές.

Διαβάστε Επίσης

Μητσοτάκης για επίδομα θέρμανσης: Όσο περισσότερο κρύο κάνει στον τόπο σας τόσο μεγαλύτερη είναι η στήριξη

"Αφήνουμε περιθώριο στους λαϊκιστές να κερδίσουν τις εκλογές"

Οι πολιτικές συνέπειες της νέας ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη είναι ήδη αισθητές και υπάρχει φόβος ότι θα αποδειχθούν ακόμη σοβαρότερες σε σχέση με το παρελθόν. Από το Βερολίνο μέχρι το Μιλάνο και το Παρίσι, πολίτες έχουν βγει στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για την ακρίβεια και το αυξανόμενο κόστος ζωής, στο οποίο οι τιμές της ενέργειας παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Στη Γαλλία, η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους επιδεινώνει μια ήδη δύσκολη πολιτική, δημοσιονομική και κοινωνική κατάσταση, ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η γαλλική κυβέρνηση είχε διαθέσει περίπου 70 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, καθώς και για επιδοτήσεις στα καύσιμα.

Τα μέτρα αυτά συνέβαλαν στον περιορισμό των κοινωνικών αντιδράσεων, ωστόσο επιβάρυναν σημαντικά τα δημόσια οικονομικά, διευρύνοντας το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο η κυβέρνηση εξακολουθεί να δυσκολεύεται να περιορίσει.

Αυτή τη φορά, υπό την πίεση και των αγορών ομολόγων, η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν ακολουθεί διαφορετική πολιτική, επιλέγοντας πιο στοχευμένη στήριξη για όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Τα πρώτα μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου στο Ιράν περιορίστηκαν κυρίως στους περισσότερο εκτεθειμένους κλάδους και ανήλθαν σε μόλις 70 εκατ. ευρώ, αν και στη συνέχεια οι σχετικές δαπάνες αυξήθηκαν.

"Για πρώτη φορά, όταν βρίσκεται αντιμέτωπο με κρίσεις και εξωτερικούς κλυδωνισμούς, το κράτος αντιδρά περικόπτοντας δαπάνες αντί να τις αυξάνει", δήλωσε ο υπουργός Προϋπολογισμού, Νταβίντ Αμιέλ, στις 4 Νοεμβρίου, ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης.

"Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή, καθώς στο γεωπολιτικό περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε, η μία κρίση διαδέχεται την άλλη", πρόσθεσε.

Η συγκεκριμένη επιλογή προκαλεί αντιδράσεις στη Γαλλία, δίνοντας στους υποψηφίους των πολιτικών άκρων τη δυνατότητα να ασκήσουν έντονη κριτική στην κυβέρνηση.

Η επικεφαλής της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης, Μαρίν Λεπέν, η οποία σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις προηγείται στην πρόθεση ψήφου για τον πρώτο γύρο, έχει προτείνει σημαντική μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα και σε άλλες μορφές ενέργειας. Το ετήσιο κόστος της πρότασης υπολογίζεται από το κόμμα της σε σχεδόν 11 δισ. ευρώ.

Από την πλευρά του, ο υποψήφιος της ακροαριστεράς, Ζαν-Λυκ Μελανσόν, τάσσεται υπέρ της επιβολής πλαφόν στις τιμές και στα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων.

Η γαλλική κυβέρνηση απορρίπτει και τις δύο προτάσεις, εκτιμώντας ότι είτε συνεπάγονται υπερβολικό δημοσιονομικό κόστος είτε ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα στον ενεργειακό εφοδιασμό. Αντί αυτών, έχει προχωρήσει στην αποδέσμευση ποσοτήτων ντίζελ από τα στρατηγικά αποθέματα, ενώ έχει ανακοινώσει και παρεμβάσεις χωρίς άμεση επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.

Ιταλία: Πιέσεις από την ακρίβεια και κινητοποιήσεις οδηγών

Σημαντικές είναι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης και στην Ιταλία, η οποία καλύπτει μέσω εισαγωγών περίπου τα τρία τέταρτα των ενεργειακών της αναγκών.

Η χώρα βρίσκεται μεταξύ εκείνων που επηρεάζονται περισσότερο από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Το Κατάρ έχει παρατείνει έως το τέλος του έτους την κατάσταση ανωτέρας βίας στις παραδόσεις LNG προς την Edison, στερώντας από την ιταλική εταιρεία 35 φορτία φυσικού αερίου μέσα στο 2026.

Παράλληλα, περίπου το 60% των εισαγωγών ντίζελ της Ιταλίας προέρχεται από την περιοχή του Περσικού Κόλπου, ενώ ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,6% τον Οκτώβριο, κυρίως λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας.

Τον περασμένο μήνα, οδηγοί φορτηγών προχώρησαν σε πενθήμερες κινητοποιήσεις, αποκλείοντας βασικούς οδικούς άξονες προς και από τη Νάπολη, καθώς και την περιοχή γύρω από το λιμάνι της Μεσσήνης στη Σικελία.

Σύμφωνα με την Confcommercio Sicily, οι οικονομικές επιπτώσεις μόνο για τη Σικελία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις οδικές μεταφορές, έφτασαν περίπου τα 50 εκατ. ευρώ μέσα σε πέντε ημέρες.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο για τις μικρές μεταφορικές επιχειρήσεις. Όπως εξηγεί ο Πάτρικ Σούστερ, παγκόσμιος επικεφαλής οδικών εμπορευματικών μεταφορών της Kuehne + Nagel International AG, περίπου το 70% των φορτηγών στην Ευρώπη ανήκει σε στόλους με λιγότερα από δέκα οχήματα.

Πρόκειται συχνά για οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες λειτουργούν με περιορισμένα περιθώρια κέρδους και δυσκολεύονται να απορροφήσουν τις ανατιμήσεις στα καύσιμα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το κόστος των καυσίμων έχει αυξηθεί κατά περίπου 20% από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ενώ οι χρεώσεις στις εμπορευματικές μεταφορές έχουν ενισχυθεί κατά περίπου 15%, μεταφέροντας τις πληθωριστικές πιέσεις σε ολόκληρη την οικονομία.

"Για μια εφοδιαστική αλυσίδα που λειτουργεί εδώ και 100 χρόνια, δεν υπάρχει εύκολη λύση που να μπορεί να εφαρμοστεί από τη μια μέρα στην άλλη", σημείωσε.

Οι κινητοποιήσεις στην Ιταλία τερματίστηκαν όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε φορολογικές πιστώσεις για το ντίζελ, ύψους άνω των 100 εκατ. ευρώ, καθώς και πρόσθετη στήριξη περίπου 70 εκατ. ευρώ για τη γεωργία και την αλιεία.

Ωστόσο, τα μέτρα αυτά ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω το ήδη υψηλό δημόσιο χρέος της χώρας.

Παράλληλα, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιβολή ανώτατου ορίου στην τιμή του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι πιέσεις προκαλούν και ενδοευρωπαϊκές αντιπαραθέσεις. Τον περασμένο μήνα, η Ιταλία κατηγόρησε τη Γερμανία ότι δεν φρόντισε να γεμίσει επαρκώς τις αποθήκες φυσικού αερίου πριν από τον χειμώνα, με αποτέλεσμα να ενισχύεται η ζήτηση στην αγορά άμεσης παράδοσης και να αυξάνονται οι τιμές για όλους.

Προειδοποίηση από την Πολωνία για πολιτικές και οικονομικές συνέπειες

Την εκτίμηση ότι η Ευρώπη δεν κάνει αρκετά για να προστατεύσει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από την αύξηση του ενεργειακού κόστους διατυπώνει ο Βόιτσεχ Βρόχνα, υφυπουργός Ενέργειας της Πολωνίας.

Η χώρα του βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με εκλογική αναμέτρηση το επόμενο έτος, ενώ οι δημοσιονομικές δυνατότητές της είναι περιορισμένες.

Περίπου το ένα πέμπτο των δαπανών του φετινού προϋπολογισμού έχει κατευθυνθεί στην άμυνα, εξαιτίας του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία, αφήνοντας μικρά περιθώρια για πρόσθετα μέτρα ενεργειακής στήριξης.

Σε αντίθεση με το 2022, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε κινηθεί γρήγορα για την υιοθέτηση έκτακτων μέτρων αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, αυτή τη φορά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιορίζεται κυρίως στην παρουσίαση επιλογών που μπορούν να εφαρμοστούν σε εθνικό επίπεδο, αφήνοντας μεγαλύτερο βάρος στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.

Ο Πολωνός υφυπουργός επισημαίνει ότι ιδιαίτερα έντονη ανησυχία εκφράζει ο κλάδος των λιπασμάτων, λόγω των αυξήσεων στις τιμές και των πιθανών επιπτώσεων στο κόστος παραγωγής και στην επισιτιστική ασφάλεια.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Yara International, της νορβηγικής χημικής εταιρείας που διαθέτει 21 εργοστάσια στην Ευρώπη.

Η εταιρεία προειδοποίησε τον περασμένο μήνα ότι, εάν οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν υψηλές, το ενεργειακό της κόστος θα αυξηθεί κατά 450 εκατ. δολάρια σε ετήσια βάση κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2026.

Την ίδια στιγμή, η Yara επεκτείνει την παραγωγική της δραστηριότητα και εκτός Ευρώπης, μεταξύ άλλων στο Τέξας, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτησή της από το υψηλό κόστος του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου.

"Η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη και σοβαρή από ό,τι πριν από μερικά χρόνια", προειδοποίησε ο Βρόχνα, επισημαίνοντας και τις πιθανές πολιτικές συνέπειες της κρίσης.

"Αφήνουμε περιθώριο στους λαϊκιστές να κερδίσουν τις εκλογές", κατέληξε.

Σχεδόν 35 δισ. ευρώ για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων

Μπροστά στο αυξανόμενο ενεργειακό κόστος, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις με νέα μέτρα στήριξης.

Σύμφωνα με στοιχεία του ινστιτούτου Bruegel που επικαλείται το Bloomberg, οι δημοσιονομικές παρεμβάσεις έχουν ήδη προσεγγίσει τα 35 δισ. ευρώ, με την Ισπανία να έχει διαθέσει περίπου 12 δισ. ευρώ από τον Μάρτιο.

Στη Γαλλία, η κυβέρνηση επιλέγει πιο περιορισμένα και στοχευμένα μέτρα σε σχέση με το 2022, όταν είχαν διατεθεί περίπου 70 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Αντίστοιχα, στην Ιταλία, η μεγάλη εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις. Το Κατάρ έχει παρατείνει την κατάσταση ανωτέρας βίας για τις παραδόσεις LNG προς την Edison έως το τέλος του έτους, με την εταιρεία να έχει χάσει 35 φορτία μέσα στο 2026.

Διαβάστε Επίσης

Αντώνης Σαμαράς: Έξι προτάσεις για την ενεργειακή πολιτική - Η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει στρατηγική

Φόβοι για νέα λουκέτα στην ευρωπαϊκή βιομηχανία

Οι συνέπειες της ενεργειακής κρίσης είναι ήδη ορατές σε ενεργοβόρους κλάδους, όπως η χημική βιομηχανία, η χαλυβουργία, η παραγωγή λιπασμάτων και οι μεταφορές.

Στην Πολωνία, οι επιχειρήσεις παραγωγής λιπασμάτων ζητούν κρατική παρέμβαση, ενώ η νορβηγική Yara International εκτιμά ότι, εφόσον οι τιμές του φυσικού αερίου διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα, το ετήσιο ενεργειακό της κόστος θα αυξηθεί κατά 450 εκατ. δολάρια, με βάση τις συνθήκες του τελευταίου τριμήνου του 2026.

Ενδεικτική της κατάστασης είναι η περίπτωση της γερμανικής εταιρείας πορσελάνης Kahla Porzellan, η οποία αναμένεται να σταματήσει τη λειτουργία της στο τέλος του έτους, έπειτα από 182 χρόνια παρουσίας στην αγορά.

Οι μηνιαίοι λογαριασμοί φυσικού αερίου της εταιρείας έφτασαν έως και τα 180.000 ευρώ, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 70% των λειτουργικών της δαπανών. Το κλείσιμό της αναμένεται να οδηγήσει στην απώλεια περίπου 100 θέσεων εργασίας.

"Ανησυχώ πολύ που, τόσο καιρό μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, εξακολουθούμε απλώς να αλλάζουμε την πηγή της εξάρτησής μας", δήλωσε στους δημοσιογράφους τον Οκτώβριο η υπουργός Ενέργειας της Σουηδίας, Έμπα Μπους. "Με δεδομένη την εμπλοκή των ΗΠΑ γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, αυτή η αλλαγή έχει αποδειχθεί, τουλάχιστον, προβληματική", σημείωσε.

Ένας συνδυασμός της συρρίκνωσης της βιομηχανικής ενεργειακής ζήτησης και της "Μητέρας Φύσης" επέτρεψε στην Ευρώπη να περάσει τον χειμώνα του 2022-2023 με τη βοήθεια των ήπιων θερμοκρασιών, σύμφωνα με την Κορμπό. Ωστόσο, αυτή η μείωση της ζήτησης προκάλεσε μόνιμες ζημιές και η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει και άλλες βιομηχανίες.

"Δεν είναι ότι πριν από τον πόλεμο στο Ιράν βρισκόμασταν σε μια εξαιρετική θέση, όπου τα ενεργειακά ζητήματα είχαν επιλυθεί και απολαμβάναμε διεθνώς ανταγωνιστικές τιμές", δήλωσε ο Νικ Κεραμίδας, γενικός διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Metlen Energy & Metals PLC, η οποία λειτουργεί τη μοναδική πλήρως καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής αλουμινίου στην ΕΕ, στην Ελλάδα. "Ελπίζουμε σίγουρα ότι θα ληφθούν κάποια μέτρα για να μετριαστούν αυτές οι επιπτώσεις", συμπλήρωσε.

Ο Κεραμίδας ζητά μεγαλύτερη ευελιξία στους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, διαφορετικά, όπως δήλωσε, "δεν μπορώ να φανταστώ ότι δεν θα δούμε και άλλα λουκέτα στην Ευρώπη".

Διαβάστε Επίσης

Μητσοτάκης: Να βρούμε ισορροπία ανάμεσα στους κλιματικούς στόχους και στη στήριξη των πολιτών για το ενεργειακό κόστος

Διαβάστε Επίσης

Πώς επηρεάζει η ενεργειακή κρίση την οικονομία - Τα σενάρια για τις τιμές

Το τέλος του ρωσικού LNG και η αναζήτηση εναλλακτικών

Πρόσθετες προκλήσεις δημιουργεί και η ευρωπαϊκή πολιτική σταδιακής απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Bloomberg, η απώλεια των ρωσικών προμηθειών LNG θα μπορούσε να αντιστοιχεί περίπου στο 15% του συνολικού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυξάνοντας την ανάγκη αναζήτησης εναλλακτικών πηγών ενέργειας.

Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω την εξάρτηση από τις εισαγωγές αμερικανικού LNG, την ώρα που οι διεθνείς αγορές παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες στις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Σε βάθος χρόνου, η Ευρωπαϊκή Ένωση στρέφεται στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, επιδιώκοντας να μειώσει την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Ωστόσο, όπως αναδεικνύει η ανάλυση του Bloomberg, το άμεσο στοίχημα για την Ευρώπη είναι να περάσει τον χειμώνα χωρίς νέες σοβαρές αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό και στην οικονομία της.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr