Η απόφαση της Κριστίν Λαγκάρντ να αποχωρήσει πρόωρα από την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) κλείνει έναν ταραχώδη κύκλο επτά ετών σε έναν θεσμό του οποίου την ηγεσία δεν θεωρούνταν εξαρχής πιθανό να αναλάβει, σύμφωνα με το Reuters.
Η πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας και επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) ανέλαβε τα καθήκοντά της στη Φρανκφούρτη το 2019, ως η πρώτη πρόεδρος της ΕΚΤ χωρίς επίσημες σπουδές στα οικονομικά ή προηγούμενη εμπειρία στην κεντρική τραπεζική. Η επιλογή της προκάλεσε επιφυλάξεις σε μερίδα των παραγόντων των αγορών, με ορισμένους να τη χαρακτηρίζουν ακόμη και "κίνδυνο για την αξιοπιστία" της τράπεζας.
Η ίδια, μάλιστα, είχε παραδεχθεί αργότερα ότι γνώριζε τόσο λίγα για τη λειτουργία του θεσμού, ώστε όταν αποδέχθηκε τη θέση πίστευε ότι η θητεία του προέδρου διαρκούσε πέντε και όχι οκτώ χρόνια.
Σήμερα, στα 70 της, αποχωρεί έπειτα από μια θητεία που σημαδεύτηκε από την πανδημία, δύο ενεργειακές κρίσεις και την ισχυρότερη πληθωριστική έξαρση στην ιστορία της ευρωζώνης. Παρά τις αρχικές αμφιβολίες, ο απολογισμός της αποδεικνύεται καλύτερος από όσο προέβλεπαν οι επικριτές της.
"Τα επτά χρόνια της στην ΕΚΤ ήταν, συνολικά, αρκετά καλά", εκτιμά ο οικονομολόγος και πρώην αξιωματούχος της Τράπεζας της Αγγλίας, Γουίλεμ Μπάιτερ, μιλώντας στο Reuters, επισημαίνοντας ότι η ΕΚΤ κατάφερε να επαναφέρει τον πληθωρισμό σε χαμηλότερα επίπεδα ταχύτερα από ό,τι οι αντίστοιχες κεντρικές τράπεζες στη Βρετανία και τις ΗΠΑ.
Η αποχώρησή της, ωστόσο, κινδυνεύει να αποδειχθεί εξίσου πολιτικά φορτισμένη με την άφιξή της στη Φρανκφούρτη.
Η πρόωρη αποχώρηση και το πολιτικό παρασκήνιο
Εγκαταλείποντας τη θέση πριν από την ολοκλήρωση της οκταετούς θητείας της, η Λαγκάρντ δίνει στους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη δυνατότητα να επιλέξουν τον διάδοχό της πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές της επόμενης άνοιξης.
Η χρονική συγκυρία έχει προκαλέσει έντονη κριτική, καθώς η ΕΚΤ υπερασπίζεται σταθερά την ανεξαρτησία της από πολιτικές παρεμβάσεις.
"Αυτό υποβαθμίζει τον θεσμό και ακολουθεί απλώς τον αμιγώς πολιτικό σχεδιασμό του Γάλλου προέδρου", σχολιάζει ο Πολ ντε Γκράουβε, καθηγητής στο London School of Economics.
Ούτε η Λαγκάρντ ούτε ο Μακρόν έχουν απαντήσει ευθέως σε αυτές τις επικρίσεις. Η πρόεδρος της ΕΚΤ έχει δηλώσει ότι δεν θα είναι υποψήφια για τη γαλλική προεδρία, αλλά ότι θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τις φιλοευρωπαϊκές αξίες στην πατρίδα της, "με όποια ιδιότητα" θεωρήσει αποτελεσματικότερη.
Από τις γκάφες στην ηγεσία του ΔΝΤ
Σε όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας της, η Λαγκάρντ ξεχώριζε από τους περισσότερο τεχνοκρατικούς συναδέλφους της, συνδυάζοντας επικοινωνιακό χάρισμα, ικανότητα οικοδόμησης συναινέσεων και πρακτικό πνεύμα.
Προτιμούσε τις απλές, κατανοητές διατυπώσεις από την περίπλοκη οικονομική θεωρία. Η αντισυμβατική προσέγγιση αποτέλεσε σταθερό στοιχείο της καριέρας της και βρίσκεται στο επίκεντρο της επικείμενης αυτοβιογραφίας της, με τίτλο "Lady First".
Πρώην δικηγόρος με πολυετή επαγγελματική παρουσία στο Σικάγο, εισήλθε στη γαλλική πολιτική σκηνή το 2005 ως πρόσωπο εκτός του παραδοσιακού πολιτικού κατεστημένου. Τα πρώτα λάθη της τής χάρισαν στη Γαλλία το παρατσούκλι "Madame Lagaffe", ένα λογοπαίγνιο που παραπέμπει σε γκάφες. Σύντομα, όμως, εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αποτελεσματικές συνεργάτιδες του τότε προέδρου Νικολά Σαρκοζί, αναλαμβάνοντας να διαχειριστεί τις πιέσεις που δέχθηκαν οι γαλλικές τράπεζες κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Στη συνέχεια, βρέθηκε στο τιμόνι του ΔΝΤ κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους. Διαχειρίστηκε τη δύσκολη διάσωση της Ελλάδας, η οποία συνοδεύτηκε από αυστηρά μέτρα λιτότητας, προκαλώντας οργή στην Αθήνα όταν κάλεσε απερίφραστα τους πολίτες που δοκιμάζονταν από την κρίση να "πληρώνουν τους φόρους τους".
Η διάθεσή της να αναλαμβάνει μεγάλα ρίσκα φάνηκε ξανά το 2018, όταν το ΔΝΤ ενέκρινε ένα πρωτοφανές για την εποχή πακέτο στήριξης ύψους 57 δισ. δολαρίων για την Αργεντινή, με στόχο να στηρίξει την κυβέρνηση του τότε προέδρου Μαουρίσιο Μάκρι. Το εγχείρημα απέτυχε να ανακόψει την κατάρρευση του νομίσματος και να αποτρέψει μια βαθιά ύφεση, αφήνοντας το Ταμείο εκτεθειμένο απέναντι σε έναν από τους πιο προβληματικούς οφειλέτες του.
Η κρίση των spreads και το λάθος του 2020
Η περιστασιακή αμηχανία της Λαγκάρντ απέναντι στις ιδιαιτερότητες της κεντρικής τραπεζικής δεν έλειψε ούτε από τη θητεία της στην ΕΚΤ.
Τον Μάρτιο του 2020, ενώ η πανδημία προκαλούσε αναταράξεις στις αγορές κρατικών ομολόγων, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι η ΕΚΤ "δεν βρίσκεται εδώ για να κλείνει τα spreads" μεταξύ του κόστους δανεισμού της Ιταλίας και της Γερμανίας.
Η δήλωση πυροδότησε άμεσα μαζικές πωλήσεις ομολόγων και ανάγκασε τη Λαγκάρντ να ανασκευάσει γρήγορα.
Υπό την ηγεσία της, πάντως, η ΕΚΤ προχώρησε ταχύτατα στην εφαρμογή έκτακτων προγραμμάτων αγοράς ομολόγων, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση των αγορών καθώς εξαπλωνόταν η COVID-19.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η τράπεζα ξεκίνησε τον ταχύτερο κύκλο αυξήσεων επιτοκίων στην ιστορία της, επιχειρώντας να τιθασεύσει τον πληθωρισμό. Αργότερα, ωστόσο, αναγνώρισε ότι είχε καθυστερήσει να αντιληφθεί πλήρως τις επιπτώσεις της εκτίναξης των ενεργειακών τιμών.
Η Λαγκάρντ είχε επίσης χαρακτηρίσει κάποτε τους οικονομολόγους "κλίκα", σε μια αιχμηρή αναφορά στην κλειστή κοινότητα του επαγγέλματος. Στη συνέχεια μετρίασε την κριτική της, λέγοντας ότι ελπίζει να γίνει και η ίδια μέλος αυτής της ομάδας.
Μια πρόεδρος με περισσότερο πολιτικό προφίλ
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της θητείας της ήταν η προσπάθεια γεφύρωσης των διαφορών στο εσωτερικό της ΕΚΤ.
Σε αντίθεση με τον προκάτοχό της, Μάριο Ντράγκι, του οποίου το συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης είχε προκαλέσει δυσαρέσκεια σε ορισμένους από τους πιο αυστηρούς ως προς τη νομισματική πολιτική κεντρικούς τραπεζίτες της βόρειας Ευρώπης, η Λαγκάρντ επιδίωξε να οικοδομήσει συναινέσεις μεταξύ των επικεφαλής των 21 εθνικών κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης.
Η πολιτική διάσταση της παρουσίας της παρέμεινε έντονη μέχρι το τέλος. Τον Ιανουάριο, αποχώρησε από δείπνο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, την ώρα που μιλούσε ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λάτνικ, ασκώντας κριτική στην Ευρώπη. Το περιστατικό ανέδειξε τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού.
Ο διάδοχός της, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει μετά την αποχώρησή της στις 7 Φεβρουαρίου, θα βρεθεί αντιμέτωπος με νέες προκλήσεις. Μεταξύ αυτών είναι οι πιέσεις στην αγορά γαλλικών ομολόγων ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς, αλλά και μια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή που ενδέχεται να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού.
Η παρακαταθήκη της Λαγκάρντ
Η κληρονομιά της Λαγκάρντ ενδέχεται τελικά να χαρακτηρίζεται από μια αντίφαση: μια πολιτική προσωπικότητα χωρίς την παραδοσιακή τεχνοκρατική διαδρομή της κεντρικής τραπεζικής κατάφερε να οδηγήσει την ΕΚΤ μέσα από ιστορικές κρίσεις, αξιοποιώντας τη διπλωματία και την ικανότητά της να συνθέτει διαφορετικές απόψεις. Την ίδια στιγμή, η πρόωρη αποχώρησή της επαναφέρει στο προσκήνιο το πολιτικό ένστικτο που τη συνόδευε σε όλη τη σταδιοδρομία της.
"Τοποθετήθηκε εκεί για έναν λόγο: για να έχει πιο πολιτικό ρόλο από τον προκάτοχό της. Και σε αυτή την αποστολή, νομίζω ότι πέτυχε σε μεγάλο βαθμό", δήλωσε ο Φρεντερίκ Ντιυκροζέ, επικεφαλής στρατηγικής και μακροοικονομικής έρευνας της Pictet Wealth Management.
Διαβάστε Επίσης
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Ο βασιλιάς Κάρολος άφησε το πρωτόκολλο και το έριξε στον χορό στις Μπαχάμες [εικόνες - βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/56/5666e776e0b14314838df6f94ed89fa0.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Απεργούν οι λιμενεργάτες στις 30 Οκτωβρίου σε όλο τον κόσμο - Ποια δρομολόγια θα επηρεαστούν [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x342/0,0,608,341/crop/both/f1/f1da2fee3b8d470ba61fee2f2dde68c4.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Οι Κινέζοι καίνε τις φανέλες του Εμπαπέ μετά τον σάλο με τον Μάο Τσε Τουνγκ - "Μη ζητάς συγγνώμη" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x348/0,3,608,344/crop/both/d1/d1239542e1ce40948c63ff06dfc96296.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Χάος στην Αλβανία: Βουλευτές της αντιπολίτευσης άναψαν καπνογόνα μέσα στη Βουλή [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu564x532/0,209,564,525/crop/both/3a/3a62954764164a158b0a6ae14ddc94be.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Γαλλία: Τουλάχιστον τρεις νεκροί από πλημμύρες – Χιλιάδες νοικοκυριά χωρίς ρεύμα [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/2e/2e0abde302684898ac2320098c24f7a1.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Συνεχίζονται οι διαδηλώσεις στη Γαλλία: Φοιτητές απέκλεισαν το Λούβρο [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x405/0,63,608,404/crop/both/a9/a9a033ca707144118a41b1f125e76bdb.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Επεισόδια στο Παρίσι: Καταστροφές και λεηλασίες σε καταστήματα - Πλιάτσικο σε γνωστούς οίκους μόδας [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x406/0,65,608,406/crop/both/84/84710554966e478f918d069374d1b81e.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Παρίσι: Γυναίκα ικετεύει διαδηλωτές να μη λεηλατήσουν σούπερ μάρκετ - "Δεν είναι αυτός ο σκοπός" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x372/0,0,608,341/crop/both/5f/5ff388b1e3004085ac4f8e4456bae595.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Η Ευρώπη "φλέγεται": Μαζικές διαδηλώσεις και σοβαρά επεισόδια σε Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία και Αλβανία [εικόνες - βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x332/8,0,600,332/crop/both/0f/0f7d6173fd404669ac5e42bc563088dc.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Γαλλία: Φωτιά στο ιστορικό δημαρχείο της Λιμόζ μετά από επίθεση διαδηλωτών – Κατέρρευσε το καμπαναριό [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x365/0,1,608,342/crop/both/75/7576f468825e466ca707d2b41e1ddb42.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Γαλλία: "Έλουσαν" με αλεύρι τον Ραφαέλ Γκλυκσμάν, μετά τη νίκη του στις εσωκομματικές εκλογές [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/24/2490d966a4ed4ea9aa3f63a46c6325e9.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Γαλλία: Viral ο δήμαρχος του Σεν-Ντενί που έβαλε ασπίδα το σώμα του ανάμεσα σε μαθητές και αστυνομικούς [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x341/0,0,608,341/crop/both/1a/1ada109f10ce4b0aa1e545f7d7cbb488.jpg?quality=60&404=default&v=2)
!["Ήμουν εντελώς λιώμα": Νεαροί βεβήλωσαν άγαλμα της Παναγίας - Σφοδρές αντιδράσεις στη Γαλλία [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x355/0,6,608,347/crop/both/c9/c940b345cc724a989e2f4f8a5387d3f5.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Χάος στη Γαλλία από τις μαθητικές διαδηλώσεις: Χιλιάδες νέοι στους δρόμους - Την Αριστερά κατηγορεί η κυβέρνηση [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x405/0,41,608,382/crop/both/e6/e66b39dcda564603b5f4e8b7dbe1b699.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Υποδοχή ροκ σταρ στον Πάπα Λέοντα από χιλιάδες πιστούς στο Παρίσι - Από μια λαοθάλασσα πιστών [εικόνες, βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x422/0,72,608,413/crop/both/ac/ac996e9e217f40f08336b6c35a566d7b.jpg?quality=60&404=default&v=2)