Η κρίσιμη εβδομάδα για το κόστος της θέρμανσης κατά τη φετινή χειμερινή σεζόν ξεκίνησε με εξελίξεις σε πολλαπλά μέτωπα: οι αγορές "μετρούν" τις ποσότητες ντίζελ που θα στείλει —σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο— η Ρωσία στις ΗΠΑ και στις διεθνείς αγορές, αλλά σταθμίζουν και τις αντιδράσεις επί του θέματος. Παράλληλα, "ζυγίζουν" την ανακοίνωση για ενεργειακή εκεχειρία Ρωσίας–Ουκρανίας, η οποία, αν και έγινε μέσω Truth Social, δεν έχει ακόμη εξηγηθεί και επιβεβαιωθεί από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Στην Ευρώπη, η Σύνοδος Κορυφής θα αναζητήσει περιθώρια για πρόσθετη στήριξη των καταναλωτών, οι οποίοι, με τα σημερινά δεδομένα, θα αντιμετωπίσουν το ακριβότερο πετρέλαιο θέρμανσης της ιστορίας. Όσο για τους Έλληνες καταναλωτές, στρέφουν τα βλέμματα στις ανακοινώσεις της Τετάρτης για να πληροφορηθούν πόσο θα κοστίζει φέτος η ζεστασιά. Πιθανότερο σενάριο: η έναρξη διάθεσης να φέρει την τιμή του λίτρου κάπου ανάμεσα στα 1,65 και 1,70 ευρώ μετά την επιδότηση, τιμή που δεν είχε καταγραφεί στην αγορά ούτε μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία που έφερε και το ενεργειακό σόκ.
Το ρωσικό ντίζελ στη ζυγαριά των αγορών
Το βασικό ερώτημα που απασχολεί τους traders είναι πόσο ντίζελ θα φτάσει τελικά από τη Ρωσία. Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, η κυβέρνησή του κατέληξε σε συμφωνία με τη Μόσχα για την παροχή εκατοντάδων χιλιάδων τόνων ντίζελ, με τα φορτία να ξεκινούν μέσα στον μήνα και να αγγίζουν συνολικά περίπου 13,5 εκατ. βαρέλια. Θα πρόκειται για τις πρώτες εισαγωγές ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ από τον Μάρτιο του 2022, σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Ενεργειακής Πληροφόρησης (EIA).
Η σημασία για τη θέρμανση είναι άμεση: το πετρέλαιο θέρμανσης είναι μεσαίο απόσταγμα, όπως το ντίζελ κίνησης, και η τιμή του ακολουθεί τις διεθνείς τιμές του ντίζελ. Πριν από τους περιορισμούς στις εξαγωγές και τις ουκρανικές επιθέσεις στα διυλιστήριά της, η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου ντίζελ. Η απόσυρση αυτών των ποσοτήτων πρόσθεσε πίεση σε μια αγορά που ήδη δοκιμαζόταν από τη διαταραχή των ροών στα Στενά του Ορμούζ λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν. Η Μόσχα είχε επιβάλει τον Ιούλιο προσωρινή απαγόρευση εξαγωγών για το μεγαλύτερο μέρος του ντίζελ, της κηροζίνης αεροσκαφών και της βενζίνης, την οποία πρόσφατα παρέτεινε έως τον Οκτώβριο· η συμφωνία με την Ουάσιγκτον σηματοδοτεί μερική χαλάρωσή της.
Οι αγορές αντέδρασαν ήδη: το Brent υποχώρησε τη Δευτέρα προς τα 103 δολάρια το βαρέλι, διακόπτοντας άνοδο δύο συνεδριάσεων, καθώς οι προσδοκίες για ρωσικές ποσότητες άμβλυναν τους φόβους για ελλείψεις καυσίμων.
Οι αντιδράσεις που μπορεί να "φρενάρουν" τη συμφωνία
Η συμφωνία, ωστόσο, απέχει πολύ από το να θεωρείται δεδομένη. Για την άρση των κυρώσεων απαιτήθηκε εξαίρεση (waiver) από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, και η απόφαση έχει προκαλέσει επικρίσεις και από τα δύο κόμματα. Επτά Αμερικανοί γερουσιαστές —τέσσερις Ρεπουμπλικανοί και τρεις Δημοκρατικοί— υποστηρίζουν ότι η συμφωνία είναι παράνομη, καθώς το Κογκρέσο έχει απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας από το 2022, και κατηγορούν την κυβέρνηση ότι ούτε διαβουλεύθηκε με το Κογκρέσο ούτε αιτιολόγησε την απόφασή της, όπως προβλέπει ο νόμος.
Αντιδράσεις ήρθαν και από το εξωτερικό. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατήγγειλε ότι η συμφωνία δίνει στη Ρωσία περισσότερους πόρους για να συνεχίσει τον πόλεμο, ενώ το γραφείο του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ δήλωσε ότι έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις προσπάθειες Ουκρανίας, Καναδά και συμμάχων για ειρήνη και σταθερότητα στην Ευρώπη. Για τις αγορές, το κρίσιμο είναι αν οι πολιτικές και νομικές πιέσεις θα περιορίσουν ή θα καθυστερήσουν τις ροές — εξέλιξη που θα αναιρούσε μέρος της αποκλιμάκωσης των τιμών.
Ενεργειακή εκεχειρία: ανακοίνωση χωρίς λεπτομέρειες
Το δεύτερο μέτωπο είναι η "ενεργειακή εκεχειρία" Ρωσίας–Ουκρανίας, την οποία ο Τραμπ ανακοίνωσε την Κυριακή μέσω της πλατφόρμας Truth Social, σημειώνοντας ότι τίθεται σε ισχύ αμέσως: "Και τα δύο μέρη συμφώνησαν. Μην την παραβιάσετε!". Λεπτομέρειες δεν δόθηκαν, ενώ ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για διευκρινίσεις.
Η ανακοίνωση ήρθε μόλις μία ημέρα αφότου ο Τραμπ είχε ζητήσει εκ νέου από τον Ζελένσκι να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι θα έπρεπε να εξετάσει το ενδεχόμενο να παραμερίσει από την ηγεσία της χώρας. Οι δύο άνδρες έχουν συγκρουστεί τις τελευταίες ημέρες, αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι συνεργάζεται με τον Βλαντιμίρ Πούτιν για τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές.
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία στηρίζει την εκεχειρία και ότι είναι σημαντικό να τη στηρίξει και η Ρωσία, προσθέτοντας ότι αναμένει λεπτομέρειες από τις ΗΠΑ· νωρίτερα είχε πει στο Axios ότι η ανακοίνωση τον αιφνιδίασε.
"Η Ρωσία δεν αισθάνεται πραγματική πίεση, θέλει να συνεχίσει", είπε, επαναλαμβάνοντας ωστόσο ότι το Κίεβο είναι έτοιμο για "κάθε είδους βήματα αποκλιμάκωσης", μεταξύ των οποίων και μια ενεργειακή εκεχειρία, εφόσον η Μόσχα κάνει ανάλογα βήματα. "Μη μας επιτίθεστε. Μη σκοτώνετε τα παιδιά μας. Θα σταματήσουμε να επιτιθέμεθα στο ντίζελ σας", ήταν το μήνυμά του. Η επιφυλακτικότητα έχει βάση: ο Τραμπ είχε ανακοινώσει ενεργειακή εκεχειρία και τον προηγούμενο μήνα, όμως ο Ζελένσκι διευκρίνισε στη συνέχεια ότι δεν είχε οριστικοποιηθεί συμφωνία και ο πόλεμος συνεχίστηκε.
Μόλις το Σάββατο, τουλάχιστον 20 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε ρωσικά πλήγματα σε πολυκατοικίες στην Ουκρανία, λίγες ώρες αφότου ο τελευταίος γύρος συνομιλιών στις ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου, που διανύει ήδη τον πέμπτο χρόνο του, διακόπηκε μία ημέρα νωρίτερα από το προγραμματισμένο.
Για τα καύσιμα, η σημασία της εκεχειρίας είναι διπλή. Αν τηρηθεί, θα σταματήσουν οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια —οι οποίες οδήγησαν και στη ρωσική απαγόρευση εξαγωγών— ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή περισσότερων ρωσικών ποσοτήτων στην αγορά. Αν καταρρεύσει, όπως η προηγούμενη, οι αγορές θα επανεκτιμήσουν τον κίνδυνο προς τα πάνω.
Διαβάστε Επίσης
Μέση Ανατολή: ο παράγοντας που δεν φεύγει από το κάδρο
Στο μεταξύ, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή κρατούν το ρίσκο υψηλό. Το κεντρικό αεροδρόμιο της Σαουδικής Αραβίας δέχθηκε την Κυριακή νέα επίθεση από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι, μία ημέρα μετά από πλήγμα που στοίχισε τη ζωή σε 12 ανθρώπους και τραυμάτισε περισσότερους από 300. Ο Τραμπ εξετάζει να συμμετάσχει σε αντίποινα μαζί με τη Σαουδική Αραβία κατά των Χούθι στην Υεμένη, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί φέρεται να επικοινώνησε με τον Σαουδάραβα ομόλογό του για την κλιμάκωση. Σε συνδυασμό με τη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ, κάθε νέο επεισόδιο μπορεί να αντισταθμίσει την ανακούφιση από τα ρωσικά φορτία.
Ευρώπη: αναζητώντας περιθώρια στήριξης
Στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες της ΕΕ θα αναζητήσουν στη Σύνοδο Κορυφής περιθώρια για πρόσθετη στήριξη των καταναλωτών, οι οποίοι, με τα σημερινά δεδομένα, θα αντιμετωπίσουν το ακριβότερο πετρέλαιο θέρμανσης της ιστορίας. Το ζητούμενο είναι αν θα υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή απάντηση ή αν το βάρος θα πέσει στους εθνικούς προϋπολογισμούς, με κάθε κράτος-μέλος να σχεδιάζει μέτρα ανάλογα με τον δημοσιονομικό του χώρο. Όσο οι τιμές του ντίζελ παραμένουν υψηλές και ο χειμώνας πλησιάζει, η πίεση στις κυβερνήσεις θα αυξάνεται.
Στο τραπέζι της Συνόδου θα πέσει και η ελληνική πρόταση η οποία είναι πολύ συγκεκριμένη: να μην δοθούν επιπλέον πόροι για την αντιμετώπιση του ενεργειακού αλλά να επιτραπεί η εξής δημοσιονομική ευελιξία: από το κεφάλαιο της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια (σ.σ στην Ελλάδα αντιστοιχεί σε 1 δις. ευρώ) να επιτραπεί ένα μέρος να δοθεί για μέτρα στήριξης στοχευμένου και προσωρινού χαρακτήρα καθώς με τα σημερινά δεδομένα, το ποσό μπορεί να διατεθεί μόνο για επενδύσεις όπως φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, αντλίες θερμότητας κλπ.
Ελλάδα: στα 1,65–1,70 ευρώ το λίτρο το πιθανότερο σενάριο
Στην Ελλάδα, τα βλέμματα στρέφονται στις ανακοινώσεις της Τετάρτης, από τις οποίες οι καταναλωτές θα πληροφορηθούν πόσο θα κοστίσει φέτος η θέρμανση. Το πιθανότερο σενάριο είναι η έναρξη διάθεσης να φέρει την τιμή του λίτρου κάπου μεταξύ 1,65 και 1,70 ευρώ. Με τα σημερινά δεδομένα, η τιμή λιανικής βγαίνει περίπου στα 1,95 ευρώ. Η επιδότηση από κράτος και διυλιστήρια θα κυμανθεί στα 30 λεπτά οπότε η τελική τιμή τουλάχιστον για τα μεγάλα αστικά κέντρα θα πέσει κάτω από τα 1,7 ευρώ. Το "πακέτο" θα συμπληρωθεί και από το αυξημένο κατά περίπου 20% επίδομα θέρμανσης.
Η τελική τιμή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των διεθνών τιμών του ντίζελ τις επόμενες ημέρες. Αν τα ρωσικά φορτία ξεκινήσουν κανονικά και η εκεχειρία αποδειχθεί πραγματική, υπάρχει περιθώριο αποκλιμάκωσης· αν η συμφωνία με τη Μόσχα σκοντάψει ή η Μέση Ανατολή κλιμακωθεί, η τιμή μπορεί να κινηθεί στο ανώτερο άκρο του εύρους ή και πάνω από αυτό. Εξίσου κρίσιμο για τα νοικοκυριά θα είναι αν και πώς η εγχώρια στήριξη θα συνδυαστεί με όσα αποφασιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Διαβάστε Επίσης
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Από καγκελάριος… σε σούπερ μάρκετ στη Ρωσία: Ο Σρέντερ επισκέφθηκε κατάστημα στη Μόσχα και καταχειροκροτήθηκε [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x342/0,0,608,341/crop/both/40/40ce9be70bd346239b83bf20c0f1583a.jpg?quality=60&404=default&v=2)
