Στις 19 Νοεμβρίου αναμένεται στη Shenzhen η τριμερής συνάντηση Trump–Xi–Putin, στο περιθώριο της APEC (21 οικονομίες, 62% του παγκόσμιου ΑΕΠ). Στο Βερολίνο, Witkoff και Kushner θα συζητήσουν με Ευρωπαίους και Ουκρανούς εγγυήσεις ασφαλείας και ανοικοδόμηση: νέο Σχέδιο Μάρσαλλ (Marshal Plan 2.0); Δύο τραπέζια, ένα ερώτημα: ποιος μιλά για την Ευρώπη;
"Όλα τα μεγάλα γεγονότα και οι προσωπικότητες της παγκόσμιας Ιστορίας εμφανίζονται, τρόπον τινά, δύο φορές: την πρώτη ως τραγωδία, τη δεύτερη ως φάρσα", έγραφε ο Karl Marx (1852). Η Βεστφαλία (1648) αποτελεί ορόσημο της κρατικής κυριαρχίας. Η Βιέννη (1815) θεμελίωσε το Κονσέρτο της Ευρώπης: ισορροπία ισχύος, διαβούλευση, επανένταξη
της ηττημένης Γαλλίας. Στο Παρίσι (1919) προτάχθηκαν τα έθνη-κράτη, αλλά η αυτοδιάθεση εφαρμόστηκε επιλεκτικά: η Κίνα απέρριψε τις Βερσαλλίες, που παραχωρούσαν στην Ιαπωνία τα γερμανικά δικαιώματα στη Shandong. Ο Wilson υπέγραψε, η Γερουσία απέρριψε τη Συνθήκη· οι ΗΠΑ έμειναν εκτός Κοινωνίας των Εθνών. Οι επανορθώσεις υπονόμευσαν τη Βαϊμάρη.
Στη Γιάλτα (1945), οι "Big Three" —Roosevelt, Churchill και Stalin— πλησίαζαν στη νίκη. Η Ρωσία δεν έχει υποτάξει την Ουκρανία, οι ΗΠΑ πληρώνουν τον πόλεμο στο Ιράν, η Κίνα δεν
ελέγχει την Ταϊβάν. "Yalta 2.0"; Όχι ακριβώς.
Το 1945 η διεθνής τάξη είχε καταρρεύσει· σήμερα αναδιατάσσεται. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει πυρηνικές συνομιλίες, η Μόσχα κοινό ανακοινωθέν, το Πεκίνο κύρος. Η φωτογραφία θα είναι τριμερής· η οικονομική διαπραγμάτευση κυρίως διμερής. Αναδιατάσσονται οι αστερισμοί ισχύος: APEC, ASEAN, Mercosur, ΝΑΤΟ, Quad (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Ινδία, Αυστραλία).
Εμπόριο και ασφάλεια έχουν διαφορετική γεωγραφία. Ινδία και αφρικανικά κράτη διεκδικούν μόνιμες έδρες στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η μεταρρύθμισή του επείγει.
Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ουδέποτε κυβέρνησε την Ταϊβάν. Επιλεκτικοί θαλάσσιοι έλεγχοι
μπορούν να εκτινάξουν ναύλα και ασφάλιστρα χωρίς εισβολή. Το 2024 διήλθαν από τα Στενά αγαθά άνω των $2,4 τρισ. Η TSMC συγκέντρωσε το 72,5% των παγκόσμιων εσόδων παραγωγής ημιαγωγών. Σε περίπτωση έκρηξης πολέμου ΗΠΑ–Κίνας για την Ταϊβάν, η Bloomberg Economics εκτιμά ότι το ΑΕΠ της ΕΕ θα ήταν κατά 10,9% χαμηλότερο τον πρώτο χρόνο έναντι σεναρίου χωρίς πόλεμο.
Η Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (1951), η ΕΟΚ και η Euratom (1957) μετέτρεψαν τον ανταγωνισμό σε συνεργασία. Η Λισαβόνα (2009) καθιέρωσε μόνιμη προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (Costa), ενισχυμένο Ύπατο Εκπρόσωπο (Kallas) και κοινή διπλωματική υπηρεσία. Στο εμπόριο διαπραγματεύεται η Επιτροπή (von der Leyen)· στην εξωτερική πολιτική απαιτείται κατά κανόνα ομοφωνία. Η Βαρσοβία προτάσσει τη ρωσική απειλή, η Αθήνα την τουρκική. Η Λισαβόνα έδωσε εκπροσώπους, όχι κοινή βούληση.
Στο Δουβλίνο ορίστηκαν εκπρόσωποι για ενδεχόμενο διάλογο με τη Μόσχα: οι Ε5 (Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία —εκτός ΕΕ—, Ιταλία, Πολωνία), ευρωπαϊκοί θεσμοί, χωρίς την Kallas.
Η Μόσχα δεν έχει συναινέσει. Ο Κύπριος ΥΠΕΞ κ. Κόμπος ρωτά: ποια εντολή έχουν από τους "27";
Ο Zelenskyy αποκάλυψε αμερικανική βολιδοσκόπηση: αποχώρηση από το Donbas έναντι ένταξης στο ΝΑΤΟ. Η πρόσκληση απαιτεί ομοφωνία (άρθρο 10). Πώς ανταλλάσσεται έδαφος με υπόσχεση που απαιτεί συναίνεση τρίτων; Ο Alexander Stubb αντιπαραθέτει στη Γιάλτα το Ελσίνκι (1975): κυριαρχική ισότητα, εδαφική ακεραιότητα, ειρηνική επίλυση διαφορών.
Απαιτείται απευθείας διάλογος με τη Μόσχα, όχι αποφάσεις ερήμην του Κιέβου. Στο Παρίσι μας εκπροσώπησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Το 1944, Churchill και Stalin συμφώνησαν άτυπα 90% βρετανική επιρροή στην Ελλάδα. Στη Γιάλτα απουσιάζαμε. Στο San Francisco, ο Ιωάννης Σοφιανόπουλος υπέγραψε τον Χάρτη του ΟΗΕ.
Έχουμε έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας, τον κ. Μητσοτάκη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τον κ.
Γεραπετρίτη στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων. Κι όμως, παραμένουμε εκτός Ε5. Στο Ελληνοκινεζικό Φόρουμ, ο κ. Καραμανλής υποστήριξε πολυδιάστατη διπλωματία εντός του
δυτικού προσανατολισμού, επικρίνοντας την ανοχή στον τουρκικό αναθεωρητισμό.
Η αντίθεση στη βίαιη αλλαγή συνόρων στην Ουκρανία ενισχύει τη θέση μας για την Κύπρο.
Η COSCO ελέγχει εμμέσως το 67% των ψήφων στον ΟΛΠ. Συνεργασία, όχι εξάρτηση. Ελληνική Προεδρία (β΄ εξάμηνο 2027): τρεις πρωτοβουλίες.
1. Ευρωπαϊκό στρατηγικό δόγμα: κοινή εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κόκκινες
γραμμές, ενημέρωση των "27" ανά γύρο, διάλογος με τη Ρωσία.
2. Γεωοικονομική διαφοροποίηση: προσκεκλημένη συμμετοχή της ΕΕ στην APEC με
συναίνεση των μελών, προοπτική καθεστώτος παρατηρητή· εναλλακτικοί
προμηθευτές σε Ιαπωνία, Ινδία, Καναδά.
3. Ευρωπαϊκά stress tests αποκλεισμού των Στενών (30 και 90 ημέρες) με λιμένες,
ναυτιλιακές, ασφαλιστές και τράπεζες: αποθέματα, εναλλακτικές διαδρομές, ασφάλιση,
πιστωτικές ζημίες, ρευστότητα. Προώθηση της πρότασης του κ. Γεραπετρίτη για
παγκόσμια ναυτιλιακή εκεχειρία.
Η Ταϊβάν απέχει χιλιάδες χιλιόμετρα· οι συνέπειες μιας κρίσης θα γίνουν αμέσως αισθητές εδώ.
Η κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική παραμένει ακατέργαστος λίθος. Είναι καιρός να τον
σμιλεύσουμε.
Η φάρσα της Shenzhen: μια Γιάλτα χωρίς τους συσχετισμούς του 1945.
Η τραγωδία: να αποφασιστεί ξανά το μέλλον μας ερήμην μας.
Τη φάρσα τη σκηνοθετούν άλλοι.
Την τραγωδία προλαβαίνουμε ακόμη να την αποτρέψουμε.
Ή μήπως περιμένουμε τη "Yalta 3.0";
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr