Βένια Δημητρακοπούλου: Ο καλλιτέχνης είναι ένας ψυχοναύτης

Τρεις μεγάλες εκθέσεις με καινούργια έργα κάθε φορά σε τρεις διαφορετικές πόλεις της Ιταλίας, και μάλιστα η μία ακριβώς μετά την άλλη ήταν ο απολογισμός της σαιζόν που πέρασε για την εικαστικό Βένια Δημητρακοπούλου. Εκθέσεις που θα μπορούσαν να είχαν γίνει σε διάστημα κάποιων ετών έγιναν μέσα σε λιγότερο από ένα χρόνο. «Χρόνος συμπυκνωμένος», μας λέει η δημιουργός του εμβληματικού έργου «Προμαχώνες» στον αύλειο χώρο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Αυτό, νέο, πολύ σημαντικό κεφάλαιο της δουλειάς της, η Βένια Δημητρακοπούλου «συνοψίζει» στη Σύρο στην έκθεση Αρχέγονο Μέλλον που φιλοξενείται στην Πινακοθήκη Κυκλάδων Σύρου ως τις 30 Αυγούστου 2019.

«Ο καλλιτέχνης είναι ακριβώς αυτό. Ένας ψυχοναύτης που περιπλανάται στους κόσμους της ψυχής και αυτά που κομίζει κάθε φορά από τις περιπλανήσεις του είναι τα έργα του», μας λέει η εικαστική καλλιτέχνης σε συνέντευξή της στο TheTOC με αφορμή τη συγκεκριμένη έκθεση που έχει αναφορά στην ομότιτλη τριλογία εκθέσεων στην Ιταλία και συγκεκριμένα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Antonino Salinas στο Παλέρμο (16 Νοεμβρίου 2018 έως 3 Φεβρουαρίου 2019), στο Ίδρυμα Sandretto Re Rebaudengo στο Τορίνο (21 Φεβρουαρίου έως 31 Μαρτίου 2019) και στο Museo Sartorio και στο Castello di San Giusto στη Τεργέστη (12 Απριλίου έως 14 Ιουνίου 2019).

Η δουλειά του καλλιτέχνη είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι εξερεύνησης

Ποιες είναι οι πρώτες εντυπώσεις / αντιδράσεις από την παρουσίαση της δουλειάς σας στη Σύρο;

Αυτό που κυρίως με ενδιαφέρει είναι η επικοινωνία μέσα από το έργο. Εάν δηλαδή αυτή η φωνή, η δική μου αν προκειμένω, μπορεί να εισακουστεί και αν μέσα από την τέχνη μπορεί να συνομιλήσει, να ανοίξει έναν διάλογο και τελικά να συνδεθεί με τον άλλον. Τα έργα τέχνης είναι μία επίκληση για σύνδεση και επικοινωνία. Ένας άλλος τρόπος να πει κάποιος αυτά που θέλει.
Συνέβη λοιπόν και στη Σύρο, αλλά και κάθε φορά που συμβαίνει δικαιώνει αυτό που κάνω. Η δουλειά του καλλιτέχνη πηγαίνει στα τυφλά, χωρίς καμία βεβαιότητα, ποτέ εκ των προτέρων. Είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι εξερεύνησης. Είχα διαβάσει κάπου την λέξη «ψυχοναύτης» και νομίζω ότι ο καλλιτέχνης είναι ακριβώς αυτό. Ένας ψυχοναύτης που περιπλανάται στους κόσμους της ψυχής και αυτά που κομίζει κάθε φορά από τις περιπλανήσεις του είναι τα έργα του.

Με τι αισθήματα επιστρέφετε εικαστικά στη χώρα σας μετά την τριλογία εκθέσεων στην Ιταλία;

Η χρονιά που μας πέρασε ήταν ιδιαιτέρως πλούσια. Έγιναν τρεις μεγάλες εκθέσεις με καινούργια έργα κάθε φορά σε τρεις διαφορετικές πόλεις της Ιταλίας, η μία ακριβώς μετά την άλλη. Εκθέσεις που θα μπορούσαν να είχαν γίνει σε διάστημα κάποιων ετών έγιναν μέσα σε λιγότερο από ένα χρόνο. Χρόνος συμπυκνωμένος. Με ενδιαφέρει πολύ αυτή η πύκνωση, η ένταση στα πράγματα όσο εξοντωτικό κι αν είναι πολλές φορές. Η στιγμή που κάτι κυοφορείται, η λύτρωση και η χαρά που ακολουθεί που είναι πάντα αντίστοιχης έντασης.

Πως είναι δυνατό να γίνει «σύνοψη» μιας τόσο μεγάλης εικαστικής παρουσίασης – και μάλιστα σε τρία μέρη; Με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή των έργων που θα παρουσιαστούν στο κυκλαδικό νησί;

Με την Αλίκη Κεφαλογιάννη, που διευθύνει το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού Ιταλίας, το οποίο διοργάνωσε τις εκθέσεις αυτές, επισκεφτήκαμε πολλές πόλεις πριν καταλήξουμε στις συγκεκριμένες. Στο Παλέρμο στο Αρχαιολογικό μουσείο Antonino Salinas, στο Τορίνο στην Gallery της Fondazione Sandretto και στην Τεργέστη στο μουσείο Sartorio και στο μεσαιωνικό κάστρο San Giusto. Σε όλα αυτά τα μέρη μέσα από την ιστορία, τη γεωγραφική τους θέση και την ιδιαιτερότητα του καθενός προσπάθησα να φτιάξω μια δική μου ιστορία: μια αφήγηση που την ονόμασα «Αρχέγονο Μέλλον» και της έδωσα τους επιμέρους τίτλους αντίστοιχα, Ύλη, Λόγος, δηλαδή πνεύμα –γραφή, και Ήχος, δηλαδή μη -ύλη, ιχνογραφώντας έτσι με έναν τρόπο την ανθρώπινη συνθήκη.
Στην Σύρο τώρα, στους εκπληκτικούς χώρους της Πινακοθήκης Κυκλάδων, τα πράγματα βρήκαν αμέσως τη θέση τους και όλα μαζί εδώ: η Ύλη , ο Λόγος και ο Ήχος συνυπάρχουν ταυτόχρονα με τον τρόπο που συνυπάρχουν και στον τίτλο το αρχέγονο και το μέλλον.

Ποιες – και γιατί αποφασίσατε να είναι αυτές – οι πρώτες ύλες με τις οποίες πλάσατε τον εικαστικό σας κόσμο;

Ο εικαστικός μου κόσμος έχει μέσα του αντίθετα ζεύγη:από τη μια το σκληρό και το τραχύ από την άλλη το ήπιο και το εύθραυστο, την μεγάλη κλίμακα και την μικρή, το βαρύ και το ελαφρύ , την ύλη και το άυλο , το φως και το σκοτάδι. Μεσαίο παιδί στην οικογένεια καθώς ήμουν αλλά και ανάμεσα σε δύο γονείς που ήταν εκ διαμέτρου αντίθετοι έμαθα να υπάρχω και να καταλαβαίνω τον κόσμο μέσα σε αυτόν τον ενδιάμεσο χώρο. Έναν χώρο που νιώθω πως οδηγεί στην ουσία.

Τι ώθηση σας έδωσε στον εικαστικό χώρο η παρουσίαση της δουλειάς σας Προμαχώνες στον αύλειο χώρο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου;

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ίσως το πιο σημαντικό μουσείο της χώρας μας, είναι μία τράπεζα μέσα στην οποία φυλάσσονται οι μαρτυρίες και οι καταθέσεις των αρχών και των αξιών της ελληνικής ταυτότητας. Η οικονομική κρίση και η παγκόσμια συγκυρία τα έχουν θέσει σε κίνδυνο. Οι Προμαχώνες τοποθετήθηκαν εκεί με αφορμή τους εορτασμούς για τα 150 χρόνια από την θεμελίωση του μουσείου θέλοντας να υπενθυμίσουν με τον συμβολισμό τους πως οι αξίες αυτές έχουν ακόμη φωνή και πως βρίσκονται σε ετοιμότητα και επιφυλακή προκειμένου να τις διαφυλάξουν. Υποδηλώνουν πως παρ' όλες τις πιέσεις που τους ασκούνται και τους εμποδίζουν να βρίσκονται σε όρθια θέση, λυγίζουν αλλά δεν πέφτουν. Ήταν ένα σχολείο. Μία πολύτιμη εμπειρία.

Και μετά τι Σύρο τι; Ποιο θα είναι το επόμενό σας βήμα και με τι σκεπτικό σχεδιάζεται;

Ετοιμάζω ένα έργο, που το ονομάζω Έλξις, το οποίο φτιάχτηκε ειδικά για ένα ξενοδοχείο στη Μύκονο. Με ενδιαφέρει πολύ η διαδικασία του να προκύπτει το έργο μέσα από έναν συγκεκριμένο χώρο. Οι πολεμιστές και οι ήρωες σε ηφαιστειακή πέτρα για παράδειγμα δεν θα μπορούσαν να έχουν γίνει παρά μονάχα εκεί που έγιναν, δηλαδή στην Αίγινα ή τα έργα που βγήκαν όταν επί ένα χρόνο δούλευα μέσα σε ένα άδειο διαμέρισμα στη Μπλε Πολυκατοικία στα Εξάρχεια.
Είναι σαν τα μέρη που επισκέπτομαι άλλοτε με το νου και άλλοτε με το σώμα, πότε στα όνειρα και πότε στην πράξη, να μου υποδεικνύουν κάθε φορά τι ακριβώς πρέπει να κάνω.

Βένια Δημητρακοπούλου

H Βένια Δηµητρακοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα και μαθήτευσε στο Α΄ εργαστήριο Γλυπτικής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθηνών, ενώ παράλληλα σπούδασε θέατρο στην Ανώτερη Σχολή Δραµατικής Τέχνης του Ωδείου Αθηνών. Παρακολούθησε επίσης μαθήµατα σχεδίου στο Atelier Vivant της École Nationale Supérieure des Beaux-Arts. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα και την Αίγινα και είναι μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος.

Χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα υλικών και μία μεγάλη ποικιλία από τεχνικές μέσω των οποίων καταφέρνει να εισδύσει σε πολλές πτυχές της καλλιτεχνικής δημιουργίας, διαμορφώνοντας την προσωπική της ποιητική ταυτότητα. Επηρεασμένη από τις σπουδές της στο θέατρο και στη μουσική, προσπαθεί να συνδέσει εικαστικές τέχνες, μουσική και δρώμενα, αφηγηματικό και θεωρητικό λόγο, σε ένα ενιαίο σύνολο που απευθύνεται εξίσου στο συναίσθημα και στο νου.

Έχει παρουσιάσει το έργο της σε ατομικές εκθέσεις και έχει λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις εντός και εκτός Ελλάδος. Έργα της βρίσκονται σε δημόσιους χώρους καθώς και σε ιδιωτικές συλλογές, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Το 2014 κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Hatje Cantz ο τόμος Venia Dimitrakopoulou, Promahones, έκδοση αφιερωμένη στο μεγάλης κλίμακας έργο της “Προμαχώνες”, το οποίο, αφού παρουσιάστηκε πρώτα στο Μουσείο Μπενάκη το χειμώνα 2014-2015, έχει τοποθετηθεί από τον Οκτώβριο του 2016 στον προαύλιο χώρο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου της Αθήνας.

Τα τελευταία χρόνια έχει εντατικοποιήσει την δραστηριότητά της στην Ιταλία, με προσωπικές εκθέσεις και συμμετοχή σε πρωτοβουλίες αναγνωρισμένου κύρους. Τον Νοέμβριο του 2015 παρουσίασε την καλλιτεχνική της δραστηριότητα στη Βενετία, στους φοιτητές του Πανεπιστημίου Cà Foscari, στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων της Biennale της Βενετίας, σε συνεργασία με τον σύλλογο Fondo Ambiente Italiano (FAI) Sezione giovani di Venezia και το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού της Ιταλίας. Οι δύο συναντήσεις "Εικόνες της σύγχρονης Ελλάδας στη Βενετία" και "Συνέντευξη της Giorgia Florio στη Βένια Δημητρακοπούλου" υπό την επιμέλεια της Caterina Carpinato, πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ca’ Foscari της Βενετίας και την γκαλερί Artespressione του Μιλάνο.

Το 2016 ένα δικό της το σχέδιο επιλέχθηκε για το εξώφυλλο της αναθεωρημένης έκδοσης της Ιστορίας Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Mario Vitti (εκδόσεις Cafoscarina, Βενετία). Tον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς εγκαινιάστηκε στο Μιλάνο, στην Galleria Artespressione, η πρώτη της ατομική έκθεση στην Ιταλία με τίτλο Selected works, σε επιμέλεια Χάριτος Κανελλοπούλου και Matteo Pacini.

Τον Ιανουάριο του 2017 ο Πρόεδρος του Ιταλικού Κράτους Sergio Mattarella την τίμησε με το παράσημο του Ιππότη του Τάγματος του Αστέρα της Ιταλίας «σε αναγνώριση της συνεισφοράς της, μέσω του καλλιτεχνικού της έργου, στη σύσφυξη των σχέσεων με την Ιταλία, χώρα με την οποία αισθάνεται ιδιαίτερα δεμένη».

Πρόσφατα συμμετέχει ως ενεργό μέλος της ομάδας εργασίας του «Tempo Forte», μιας πολιτιστικής πρωτοβουλίας του Πρέσβη της Ιταλίας στην Ελλάδα, που προωθεί σε διακυβερνητικό επίπεδο τον πολιτιστικό διάλογο και την εδραίωση των κοινών πτυχών της ταυτότητας των δύο χωρών. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, από τον Νοέμβριο του 2018 έως τον Ιούνιο του 2019, η Βένια Δημητρακοπούλου παρουσίασε χαρακτηριστικές ενότητες της δουλειάς της σε μια εκθεσιακή τριλογία υπό τον γενικό τίτλο «Αρχέγονο Μέλλον» στις ιταλικές πόλεις Παλέρμο, Τορίνο και Τεργέστη.

Info:

Αρχέγονο Μέλλον από τη Βένια Δημητρακοπούλου

στην Πινακοθήκη Κυκλάδων στη Σύρο

ως 30 Αυγούστου 2019

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr