Αφού παρακολούθησα ολόκληρο το φετινό ΕΣΩ, που μας συστήνεται ως "το μεγαλύτερο συνέδριο αρχιτεκτονικής και design” και δεν έχω καμία αμφιβολία για αυτό, αφού η αίθουσα Τριαντή του Μεγάρου Μουσικής ήταν γεμάτη, αλλά και οι συμμετέχοντες, που αυτήν την χρονιά ήταν τα ιδρυτικά στελέχη μερικών από τα πιο σημαντικά αρχιτεκτονικά γραφεία στην Ευρώπη, όπως το MRDV, το Oppenheim architecture και το UNSstudio.

Προσωπικά ξεχώρισα την ομιλία του Beat Huesler από το γραφείο Oppenheim Architecture, το δυνατό ξεκίνημα με την στρογγυλή τράπεζα για τα 100 χρόνια του οραματιστή-αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου, που είχε απήχηση και στην εποχή του και στο μέλλον, σήμερα δηλαδή. Ο Λουκάς Μπομπότης μας πήγε με απλά βήματα σε ένα καλό βάθος. Συνοπτικά θα έλεγα ότι έμαθα τα εξής δέκα πράγματα από αυτό το συνέδριο:

1. Διαπραγμάτευση δεν σημαίνει ότι υποχωρείς.

Το θέμα της φετινής ημερίδας "Διαπραγμάτευση, όχι Συμβιβασμός" είναι μια διάκριση που έχει βάρος. Ο συμβιβασμός παραδίδει κάτι για να κερδίσει την "ησυχία του” μια ώρα νωρίτερα. Η διαπραγμάτευση αντιθέτως, αναζητά μια λύση που δεν υπήρχε πριν. Η θέση, αντιπαρατίθεται με την αντίθεση και παράγει την σύνθεση, την άλλη λέξη που περιγράφει με πιο ορθό τρόπο την διαδικασία του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Η αρχιτεκτονική, όπως έδειξε η μέρα, ζει στη δεύτερη κατηγορία, στη διαπραγμάτευση ή τουλάχιστον οφείλει να ζει.

2. Ο Ζενέτος ήταν η ενσάρκωση της φράσης "το όραμα του χτες, η πραγματικότητα του σήμερα”.

Η στρογγυλή τράπεζα για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Τάκη Χ. Ζενέτου ήταν η πιο απροσδόκητα συγκινητική στιγμή της ημέρας. Ένας άνθρωπος που είδε την τεχνολογία, την πόλη και τον άνθρωπο ως αδιαχώριστα στοιχεία ενός ενιαίου πεδίου πολύ πριν αυτό γίνει αντικείμενο συζήτησης. Μιλούσε για τηλεργασία μεταξύ άλλων, λες και από τότε, τη δεκαετία ’60-’70, ζούσε στο σήμερα.

3. Η ύλη χρειάζεται πνευματική διάσταση (αφήγημα) για να υπάρξει.

Ο Χριστόφορος Βούλγαρης μίλησε για το σκυρόδεμα με τρόπο που δεν περίμενα: όχι ως τεχνική λύση, αλλά ως υλικό με δυνατότητες που περιμένουν να τις ενεργοποιήσει η σκέψη. Έμαθα ότι ακόμα και το πιο "ουδέτερο" υλικό δεν μιλά από μόνο του. Χρειάζεται κάποιον, αρχιτέκτονα για παράδειγμα, να του δώσει φωνή.

4. Βιώσιμο είναι αυτό που μπορείς να κατοικήσεις.

Η Ουρανία Πικραμένου έδωσε στη βιωσιμότητα ανθρώπινο πρόσωπο. Δεν μίλησε για πιστοποιήσεις ή ενεργειακές κατηγορίες. Μίλησε για κτίρια που αντέχουν να αλλάζουν χωρίς να χάνουν τον εαυτό τους. Για χώρους που μπορείς να ζήσεις σε αυτούς αληθινά και αυτό είναι η πιο απαιτητική μορφή βιωσιμότητας.

5. Δεν σχεδιάζουμε από το μηδέν, ερμηνεύουμε, με σωστή ανάγνωση της πραγματικότητας, τον τόπο.

Η Ελένη Τσιγαρίδα το είπε με μια φράση που δεν ξεχνιέται εύκολα. Τρία έργα στη Μάνη, ένα λιοτρίβι, ένα καλντερίμι, μια πλατεία, έδειξαν ότι ο σχεδιασμός μπορεί να είναι πράξη συνέχειας, όχι διακοπής. Αυτό δεν σημαίνει ότι επαναλαμβάνεις το παρελθόν. Σημαίνει ότι το ακούς πριν μιλήσεις.

6. Η ανθρώπινη παρέμβαση και το φυσικό περιβάλλον μπορούν να συνυπάρξουν.

Ο Λουκάς Μπομπότης έφερε στο τραπέζι την έννοια του "edge effect", αυτής της ζώνης στα σύνορα δύο κόσμων όπου η ζωή γίνεται πιο πυκνή. Το μετέφερε στην αρχιτεκτονική με τρόπο που με έκανε να ξανακοιτάξω τις αντιφάσεις ενός έργου όχι ως προβλήματα προς επίλυση, αλλά ως δυνατότητες προς εξερεύνηση.

7. Ένα κτίριο αξίζει μόνο αν το χρησιμοποιεί κάποιος.

Η Caroline Bos του UNStudio το είπε με απόλυτη σαφήνεια. Όσο εντυπωσιακό κι αν είναι ένα έργο στο χαρτί ή στη φωτογραφία, αν δεν τραβά τους ανθρώπους κοντά του, αν δεν τους καλεί να το ζήσουν, κάτι έχει πάει στραβά. Η αρχιτεκτονική ως διαπραγμάτευση μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος, τοπικού και παγκόσμιου, έχει νόημα μόνο αν στο κέντρο της βρίσκεται πάντα ο άνθρωπος που θα τη ζήσει.

8. Χτίζεις με τη γη, πάνω στη γη.

Αυτή η πρόταση του Beat Huesler από το Oppenheim Architecture ήταν για μένα η πιο συμπυκνωμένη αρχιτεκτονική φιλοσοφία της ημέρας. Το να δημιουργείς εντυπωσιακά έργα με απόλυτο σεβασμό του περιβάλλοντος, απαιτεί ένα είδος σχεδιαστικής ταπεινοφροσύνης.

9. Η αρχιτεκτονική μπορεί να είναι εργαλείο ενσάρκωσης του μέλλοντος όπως το φανταζόμαστε.

Ο Winy Maas έκλεισε την ημερίδα με τον τρόπο που μόνο ο ίδιος ξέρει, θέτοντας ερωτήματα μεγαλύτερα από τις απαντήσεις. Ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό, στο τοπικό και το πλανητικό, στη μορφή και την κοινωνική κριτική, το έργο του MVRDV υπενθυμίζει ότι ο σχεδιασμός δεν εξαντλείται στη λύση ενός προβλήματος, μπορεί να είναι το ίδιο το εργαλείο με το οποίο φανταζόμαστε διαφορετικούς τρόπους να ζούμε μαζί.

10. Η δημιουργική ζωή δεν έχει ηλικία

Οι τρεις βραβευθέντες με τα Archisearch Lifetime Achievement Awards, ο Δημήτρης Κορρές, ο Ανδρέας Κούρκουλας και η Λήδα Παπακωνσταντίνου , έφεραν ο καθένας μαζί του μια διαφορετική απόδειξη ότι η συνεισφορά στη δημιουργική σκέψη δεν μετριέται σε εκθέσεις και βραβεία εν ζωή, αλλά στα ίχνη που αφήνει κανείς στους ανθρώπους και στους χώρους γύρω του. Το να τους τιμάς ενώ είναι ακόμα εδώ δεν είναι απλώς χειρονομία ευγνωμοσύνης είναι πράξη πολιτισμού.

• Φωτογραφίες: Aphrodoti Houlaki
• Η δημιουργία περιεχομένου ήταν από το περιοδικό Archisearch και η διεύθυνση παραγωγής και καλλιτεχνική επιμέλεια από την Design Ambassador.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr