Μια "βαθμιδωτή" διαδρομή ανακάλυψης στους πρόποδες της Πεντέλης

'Ενα έργο που συνδυάζει τον σχεδιασμό ενός εντελώς νέου τοπίου 600 τ.μ. με την ανακαίνιση μιας υπάρχουσας κατοικίας 240 τ.μ.

Στους πρόποδες του όρους Πεντέλη, ο αρχιτέκτονας Θανάσης Οικονόμου (Studio Thanasis) υπέγραψε τη μελέτη και επέβλεψε την κατασκευή του "Stepped Terraces”.

Πρόκειται για ένα έργο που συνδυάζει τον σχεδιασμό ενός εντελώς νέου τοπίου 600 τ.μ. με την ανακαίνιση μιας υπάρχουσας κατοικίας 240 τ.μ. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ένας κήπος, αλλά μια αφήγηση σε βαθμίδες, όπου κάθε επίπεδο του εδάφους αποκαλύπτει μια νέα σκηνή.

Οι βαθμιδωτές βεράντες που δίνουν στο έργο το όνομα του δεν είναι απλώς λειτουργικό στοιχείο διαχείρισης της κλίσης· ενσωματώνουν μια σχεδόν ρομαντική αντίληψη της εξερεύνησης και της ανακάλυψης, με το ταξίδι να λειτουργεί ως εργαλείο σχεδιασμού. Η νέα πορεία που χαράσσει ο Οικονόμου απομακρύνεται σκόπιμα από τη γραμμικότητα και τα στενά όρια του προϋπάρχοντος σχεδιασμού, προτείνοντας μια πιο ελεύθερη, πρωτότυπη διαδρομή μέσα στον χώρο. Παρά τον περιορισμένο μέγεθος της αυλής, η παρέμβαση, σε συνδυασμό με προσεκτικά τοποθετημένα οπτικά εμπόδια, επιτρέπει στο τοπίο να αποκαλύπτεται τμηματικά, ενισχύοντας την αίσθηση μιας συνεχούς, σχεδόν παιχνιδιάρικης ανακάλυψης.

Η συνολική εικόνα παραπέμπει σε ένα σουρεαλιστικό σκηνικό: κολώνες, υπερμεγέθη παγκάκια, μικροσκοπικά παράθυρα και έναν καταρράκτη που "κουρνιάζει" πάνω στον τοίχο σαν φανταστικό πλάσμα, δίνοντας στο όνομα WaterFall House το νόημα του. Οι σκάλες και οι ταράτσες είναι κατασκευασμένες από σφυρήλατο λευκό μπετόν με θρυμματισμένο τοπικό αδρανές, μια σαφής αναφορά τόσο στις κοίτες των ποταμών όσο και στο ιστορικό πεντελικό μάρμαρο που βρίσκεται στην ίδια περιοχή. Οι ασβεστωμένοι κάθετοι τοίχοι λειτουργούν σαν καμβάδες, τόσο για το ίδιο το τοπίο όσο και για τις δραστηριότητες που φιλοξενούνται στον κήπο. Στο εσωτερικό, η κυρίαρχη παρουσία της λευκής βελανιδιάς λειτουργεί ως αντίβαρο στον εξωτερικό χώρο, συνθέτοντας μια κατοικία με καναδική έμπνευση που φωλιάζει ανάμεσα στο φυσικό και στο υπερφυσικό τοπίο.

Ένας περιπετειώδης αρχιτέκτονας

Πίσω από το Stepped Terraces βρίσκεται η προσωπική διαδρομή του ίδιου του Θανάση Οικονόμου, μιας πορείας που μοιάζει να αντανακλάται στο ίδιο το έργο. Γεννημένος και μεγαλωμένος στο Βανκούβερ του Καναδά από Έλληνες γονείς με καταγωγή από τη βορειοδυτική Ελλάδα, ο Οικονόμου ακολούθησε αρχικά έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο, σπουδάζοντας Βιολογία στο University of British Columbia, πριν στραφεί οριστικά στην αρχιτεκτονική με σπουδές B.Arch και M.Arch στο Dalhousie University. Αυτή η διεπιστημονική αφετηρία, από τις φυσικές επιστήμες στον σχεδιασμό του χτισμένου χώρου, εξηγεί εν μέρει την προσοχή που δίνει σε έργα σαν το Stepped Terraces στη σχέση ανάμεσα στη φύση, την τοπογραφία και την ανθρώπινη κλίμακα.

Τα επόμενα χρόνια της καριέρας του τον οδήγησαν σε ορισμένα από τα πιο αναγνωρίσιμα γραφεία αρχιτεκτονικής παγκοσμίως: στην OMA στο Ρότερνταμ, στην Architecture Research Office στη Νέα Υόρκη, σε συνεργασία με τον Junya Ishigami στο Τόκιο, και τέλος στην Olson Kundig στο Σιάτλ, όπου εργάστηκε για αρκετά χρόνια πριν πάρει την απόφαση που θα άλλαζε την πορεία του. Το 2019, ο Οικονόμου ξεκίνησε αυτό που αρχικά σχεδιαζόταν ως ένα ετήσιο δημιουργικό διάλειμμα από τη θέση του στο Σιάτλ, μια "διετή άδεια", όπως αναφέρεται και στην αρχική περιγραφή του έργου, για να επιστρέψει στην Ελλάδα και να αναζητήσει, όπως ο ίδιος έχει περιγράψει, τα κομμάτια της ταυτότητάς του που θα τον βοηθούσαν να καταλάβει καλύτερα ποιος είναι και τι κάνει.

Αυτό το ταξίδι επιστροφής, που ξεκίνησε ως προσωρινό, εξελίχθηκε τελικά σε μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα και στην ίδρυση, το 2020, του Studio Thanasis, ενός γραφείου που, όπως και το Stepped Terraces, αντλεί τη γλώσσα του από την έννοια του ταξιδιού, της ανακάλυψης και της αυθεντικής σχέσης με τον τόπο. Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια η περιγραφή του έργου μιλά για την ιστορία "ενός περιπλανώμενου Ελληνοκαναδού αρχιτέκτονα που αναζητά να ανακαλύψει και να μάθει τις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, αντικειμένων και τοπίων", μια αφήγηση που συμπίπτει, σχεδόν αυτοβιογραφικά, με τη δική του πορεία. Το Stepped Terraces περιγράφεται, μάλιστα, ως το πρώτο από μια σειρά σχεδιαστικών παρεμβάσεων που πραγματοποίησε ο Οικονόμου κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου μακριά από το Σιάτλ, μια περίοδος που τελικά τον οδήγησε σε μια νέα δημιουργική περιπέτεια και στη διαμόρφωση της δικής του αρχιτεκτονικής ταυτότητας.

Η ίδια λογική της "ανακάλυψης μέσα από το ταξίδι" που καθόρισε την προσωπική του πορεία, από το Βανκούβερ στο Ρότερνταμ, τη Νέα Υόρκη, το Τόκιο, το Σιάτλ και τελικά την Αθήνα, γίνεται εδώ σχεδιαστική αρχή: κάθε βεράντα, κάθε στροφή της διαδρομής, κάθε οπτικό εμπόδιο στο Stepped Terraces λειτουργεί σαν σταθμός σε ένα προσωπικό ταξίδι, αντανακλώντας τη δική του πεποίθηση ότι η αρχιτεκτονική δεν είναι απλώς η δημιουργία χώρων, αλλά η καταγραφή σχέσεων ανάμεσα σε ανθρώπους, αντικείμενα και τοπία.