Η επόμενη ημέρα της ναυτιλίας δεν αφορά μόνο τα νέα καύσιμα και την πράσινη μετάβαση, αλλά και την τεχνολογία, την παραγωγή και τη βιομηχανική βάση που θα στηρίξουν τον μετασχηματισμό του κλάδου.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας 2026, ο Βασίλης Δημητριάδης, Ανώτερος Σύμβουλος Ευρωπαϊκών και Εθνικών Ρυθμιστικών Πολιτικών της HEMEXPO, γράφει στο The TOC για τον κρίσιμο ρόλο των Ελλήνων κατασκευαστών ναυτιλιακού εξοπλισμού σε ένα περιβάλλον πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, αλλά και αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Αναδεικνύει τη σημασία της νέας Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Ναυτιλιακής Στρατηγικής και εξηγεί γιατί η ενίσχυση της παραγωγής, της τεχνολογίας και της καινοτομίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια πιο ανταγωνιστική και ανθεκτική ναυτιλία.
Του Βασίλη Δημητριάδη
Ισχυρή Βιομηχανική Βάση, Ανθεκτικότερη Ναυτιλία!
Η ναυτιλία βρίσκεται σήμερα σε έναν συνεχή και βαθύ μετασχηματισμό. Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, που ήδη αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και λειτουργούν τα πλοία, συνυπάρχουν πλέον με ένα νέο, ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας. Οι αναταράξεις σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, οι μεταβολές στις εμπορικές ροές, οι αυξημένοι κίνδυνοι για τα πληρώματα και η αστάθεια στο διεθνές εμπόριο επηρεάζουν πλέον άμεσα τις επιχειρησιακές και επενδυτικές αποφάσεις της ναυτιλίας. Ίσως, λοιπόν, το μόνο πραγματικά σταθερό στοιχείο της σημερινής συγκυρίας να είναι η αβεβαιότητα.
Η πραγματικότητα αυτή επιβάλλει επανασχεδιασμό πολιτικών και, κυρίως, μια ολιστική προσέγγιση. Δεν αρκεί να εξετάζουμε ξεχωριστά την απανθρακοποίηση, την ψηφιοποίηση, την ασφάλεια ή την ανταγωνιστικότητα. Χρειάζεται να δούμε συνολικά πώς θα λειτουργούν τα πλοία στις νέες συνθήκες, ποιες τεχνολογίες θα αξιοποιήσουν, πώς θα ενισχυθεί η ενεργειακή τους αποδοτικότητα και, παράλληλα, πώς οι ναυτικοί και τα στελέχη της στεριάς θα αποκτήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούν οι νέες τεχνολογίες.
Αυτή η ανάγκη για μετάβαση από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή αποτυπώνεται και στο φετινό μήνυμα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για την Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας, "From Policy to Practice: Powering Maritime Excellence". Η πρόκληση είναι πλέον οι πολιτικές να μεταφράζονται σε πραγματικές επενδύσεις, τεχνολογίες, δεξιότητες και λύσεις που εφαρμόζονται στην πράξη.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Ναυτιλιακή Στρατηγική, που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2026, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Στρατηγική αναγνωρίζει τη ναυτιλιακή μεταποίηση και τη ναυπηγική ως κρίσιμους τομείς για την ανταγωνιστικότητα, την τεχνολογική ηγεσία, την οικονομική ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι θέτει στο επίκεντρο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλυσίδας αξίας, από το "Build, Equip and Repair" έως την καινοτομία, τη χρηματοδότηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Το μήνυμα είναι σαφές: η βιομηχανική βάση αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του ναυτιλιακού οικοσυστήματος.
Οι κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού, οι ναυπηγικές και ναυτοεπισκευαστικές επιχειρήσεις, οι εταιρείες τεχνολογίας και οι εξειδικευμένες παραγωγικές επιχειρήσεις αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας. Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ναυτιλίας εξαρτάται και από την ικανότητα της Ευρώπης να σχεδιάζει, να αναπτύσσει και να παράγει τις τεχνολογίες που χρειάζεται η ναυτιλία της.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής στην ενεργειακή μετάβαση. Τα καύσιμα μη ορυκτής προέλευσης και οι σχετικές υποδομές δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί σε κλίμακαζα που να επιτρέπει μια καθολική και άμεση μετάβαση του παγκόσμιου στόλου. Την ίδια στιγμή, ο υφιστάμενος στόλος θα συνεχίσει να λειτουργεί για πολλά ακόμη χρόνια. Συνεπώς, η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να συνδέεται μόνο με τα καύσιμα του μέλλοντος. Πρέπει να αξιοποιούνται από σήμερα τεχνολογίες που βελτιώνουν την ενεργειακή αποδοτικότητα και μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των υφιστάμενων πλοίων.
Εδώ οι κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού αποτελούν μέρος της λύσης. Τεχνολογίες ενεργειακής εξοικονόμησης (Energy Saving Devices), συστήματα αυτοματισμού και ελέγχου, ψηφιακές εφαρμογές, λύσεις παρακολούθησης και βελτιστοποίησης της λειτουργίας, καθώς και τεχνολογίες ενεργειακής διαχείρισης μπορούν να προσφέρουν άμεσα και μετρήσιμα οφέλη, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς τη σταδιακή ανάπτυξη των νέων ενεργειακών λύσεων.
Αυτό ακριβώς είναι το πεδίο στο οποίο δραστηριοποιούνται οι εταιρείες-μέλη της HEMEXPO. Οι Έλληνες κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού προσθέτουν αξία στο ελληνικό ναυτιλιακό οικοδόμημα, αναπτύσσοντας τεχνολογίες και λύσεις για μια πιο πράσινη, πιο αποδοτική, πιο ασφαλή και πιο "έξυπνη" ναυτιλία. Σήμερα, εξοπλισμός ελληνικών εταιρειών-μελών της HEMEXPO βρίσκεται σε περισσότερα από 10.000 πλοία διεθνώς, επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνική τεχνογνωσία μπορεί να ανταγωνιστεί στις πλέον απαιτητικές διεθνείς αγορές.
Η συνεισφορά του κλάδου, όμως, δεν είναι μόνο τεχνολογική. Είναι και οικονομική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αποτυπώνουν το μέγεθος του οικοσυστήματος της HEMEXPO, οι εταιρείες-μέλη αντιπροσωπεύουν συνολικό ετήσιο κύκλο εργασιών περίπου €677εκ., ενώ το 39,5% των πωλήσεών τους κατευθύνεται στις διεθνείς αγορές. Ο κλάδος δημιουργεί ή στηρίζει περίπου 13.400 θέσεις πλήρους απασχόλησης, ενώ η συνολική άμεση και έμμεση συνεισφορά των εταιρειών-μελών στην ελληνική οικονομία προσεγγίζει τα €2δις., δηλαδή σχεδόν το 1% του ελληνικού ΑΕΠ.
Πρόκειται για έναν κλάδο έντασης γνώσης και τεχνολογίας, με παραγωγική, εξαγωγική και έντονα διεθνή διάσταση. Και ακριβώς αυτή η διάσταση δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία για την Ελλάδα: παράλληλα με τον ρόλο της μεγάλης ναυτιλιακής δύναμης να ενισχύει τη βιομηχανική και τεχνολογική βάση που βρίσκεται πίσω από τη ναυτιλία.
Η HEMEXPO έχει ως βασική αποστολή να ενισχύσει αυτή τη δυναμική και να αναδείξει διεθνώς το ελληνικό ναυτιλιακό βιομηχανικό οικοσύστημα. Με παρουσία σε ευρωπαϊκά και διεθνή φόρα, εκθέσεις και επιχειρηματικές αποστολές, προβάλλει και προωθεί την ελληνική ναυτιλιακή παραγωγή στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, η διεύρυνση του οικοσυστήματος με νέες ελληνικές παραγωγικές και τεχνολογικές επιχειρήσεις ενισχύει συνολικά τη βιομηχανική βάση της χώρας.
Το ζητούμενο τώρα είναι η νέα Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Ναυτιλιακή Στρατηγική να αξιοποιηθεί πλήρως. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτό σημαίνει συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, κίνητρα για επενδύσεις, ενίσχυση της έρευνας και καινοτομίας, ανάπτυξη δεξιοτήτων και πολιτικές που θα ενδυναμώνουν τις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας. Η ίδια η Στρατηγική προβλέπει αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων, στήριξη της καινοτομίας και ανάπτυξη των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.
Σε εθνικό επίπεδο, χρειάζονται αντίστοιχες πρωτοβουλίες που θα δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύσσονται, να καινοτομούν και να συμμετέχουν ακόμη περισσότερο στη μετάβαση της ναυτιλίας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία κινήτρων για την αξιοποίηση ευρωπαϊκού εξοπλισμού και τεχνολογιών. Η στρατηγική αυτονομία δεν μπορεί να περιορίζεται στη διατύπωση στόχων. Χρειάζεται παραγωγική ικανότητα, ζήτηση, επενδύσεις και τεχνολογική εφαρμογή.
Η σημερινή συγκυρία απαιτεί συντονισμό. Η ανθεκτικότητα της ελληνικής ναυτιλίας δεν θα κριθεί από έναν μόνο κρίκο της αλυσίδας, αλλά από την ικανότητα όλων των φορέων της να λειτουργήσουν ως ένα συνεκτικό οικοσύστημα: ναυτιλιακές επιχειρήσεις, κατασκευαστές εξοπλισμού, ναυπηγεία και ναυτοεπισκευαστικές μονάδες, λιμάνια, τεχνολογικές εταιρείες, ερευνητικοί και εκπαιδευτικοί φορείς και Πολιτεία.
Η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Ναυτιλιακή Στρατηγική προσφέρει ένα σημαντικό πλαίσιο. Το επόμενο βήμα είναι να μετατραπεί σε απτές δράσεις, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Και αυτό προϋποθέτει μια συντονισμένη προσπάθεια όλων όσοι συναποτελούν την ελληνική ναυτιλία.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι διπλό: να ενισχύσει την ισχυρή και πρωταγωνιστική της θέση στη διεθνή ναυτιλία και, ταυτόχρονα, να δώσει ώθηση στην παραγωγή, την τεχνολογία και την καινοτομία που βρίσκονται πίσω από αυτήν. Οι Έλληνες κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού είναι ήδη μέρος της λύσης. Το στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι να αξιοποιηθούν ακόμη περισσότερο.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Αττική: Σπείρα έκλεβε αυτοκίνητα και μηχανές με λεία πάνω από 350.000 ευρώ - Πώς τα έκαναν "αόρατα" [εικόνες - βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x312/0,35,608,276/crop/both/a2/a2d4b292105a43d292931fe2908b3ce8.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ισπανία: "Βράζει" για τη στεγαστική κρίση - Μαζικές διαδηλώσεις σε 50 πόλεις, σενάρια για πρόωρες εκλογές [εικόνες - βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x405/0,110,608,351/crop/both/67/679c5f7519d940278090fe4b4c2bb9a4.jpg?quality=60&404=default&v=2)
