Η εποχή των αυτόνομων πλοίων έρχεται πιο κοντά, αλλά η εικόνα ενός πλοίου που ταξιδεύει στις θάλασσες χωρίς κανέναν ανθρώπινο παράγοντα φαίνεται να απέχει από την πραγματική κατεύθυνση που παίρνει σήμερα η τεχνολογία. Η αυτονομία στη ναυτιλία εξελίσσεται περισσότερο ως ένα φάσμα διαφορετικών επιπέδων αυτοματοποίησης, απομακρυσμένης υποστήριξης και ανθρώπινης εποπτείας, με το κατάλληλο μοντέλο να καθορίζεται κάθε φορά από τις επιχειρησιακές ανάγκες και το επίπεδο κινδύνου.
Στο αφιέρωμα του The TOC για την Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας, ο Vice President, Regional Business Development του ABS, Ηλίας Καρυαμπάς, αναλύει την επόμενη φάση των Maritime Autonomous Surface Ships (MASS), σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο αρχίζει πλέον να αποκτά συγκεκριμένη μορφή. Η υιοθέτηση από τον IMO του μη υποχρεωτικού MASS Code αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την ασφαλή ενσωμάτωση αυτόνομων και τηλεχειριζόμενων εμπορικών πλοίων στην παγκόσμια ναυτιλία.
Για τον κ. Καρυαμπά, ωστόσο, η μεγαλύτερη αυτονομία δεν αποτελεί αυτοσκοπό ούτε είναι πάντοτε η καλύτερη λύση. Το ζητούμενο είναι η τεχνολογία να είναι κατάλληλη για τον σκοπό και τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας κάθε πλοίου. Η μετάβαση πρέπει επομένως να γίνει σταδιακά, ξεκινώντας από προηγμένα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων και αυτοματοποιημένης παρακολούθησης και περνώντας, καθώς συσσωρεύεται επιχειρησιακή εμπειρία, σε υψηλότερα επίπεδα αυτονομίας.
Στην εξίσωση παραμένει καθοριστικός ο ανθρώπινος παράγοντας. Η τεχνολογία εξελίσσεται σήμερα ταχύτερα από τις δεξιότητες και τα εκπαιδευτικά μοντέλα του ανθρώπινου δυναμικού, δημιουργώντας ένα νέο κενό που η ναυτιλία καλείται να καλύψει. Εκπαίδευση, human-centric design, προσομοιώσεις και αυστηρή επαλήθευση των νέων συστημάτων θα είναι κρίσιμα ώστε η τεχνολογική δυνατότητα να μετατραπεί σε ασφαλή επιχειρησιακή πραγματικότητα.
Η δυναμική των MASS: Κάνοντας την τεχνολογία της ναυτιλιακής αυτονομίας κατάλληλη για τον σκοπό της
Καθώς το κανονιστικό πλαίσιο αποκτά συγκεκριμένη μορφή, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η αυτονομία συνδέεται με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις και τον ανθρώπινο παράγοντα αποτελεί κλειδί για την επιτυχημένη υιοθέτησή της.
Η παγκόσμια δυναμική γύρω από τα αυτόνομα πλοία επιφανείας (Maritime Autonomous Surface Ships – MASS) επιταχύνεται και ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) κινείται αποφασιστικά για να υποστηρίξει τη μετάβαση της αυτόνομης ναυτιλίας σε μια πρακτική και εμπορική πραγματικότητα.
Καθώς η συζήτηση έχει ωριμάσει έπειτα από μια παρατεταμένη περίοδο διαβουλεύσεων, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από τις αρχικές ιδέες για πλήρως μη επανδρωμένα πλοία προς ένα πιο ρεαλιστικό φάσμα εποπτευόμενων, αυτόνομων και εξ αποστάσεως υποστηριζόμενων λειτουργιών.
Αυτό αντανακλά την αυξανόμενη κατανόηση ότι η αυτονομία δεν αποτελεί έναν και μοναδικό τελικό προορισμό. Αντίθετα, πρόκειται για ένα συνεχές διαφορετικών επιπέδων αυτονομίας, το οποίο εξακολουθεί να βασίζεται στην ανθρώπινη συμμετοχή, είτε αυτή βρίσκεται πάνω στο πλοίο είτε στην ξηρά.
Η σταδιακή εξέλιξη των MASS έχει ωθήσει τη ναυτιλιακή βιομηχανία να εξετάσει προσεκτικά τις κανονιστικές, τεχνικές και ανθρώπινες παραμέτρους της αυτονομίας. Ταυτόχρονα αναδεικνύει την ευθύνη των ρυθμιστικών αρχών να παρέχουν ισχυρή εποπτεία.
Η υιοθέτηση τον Μάιο του τρέχοντος έτους από τον IMO του μη υποχρεωτικού Διεθνούς Κώδικα Ασφάλειας για Αυτόνομα Πλοία Επιφανείας (MASS Code) έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίξει την ασφαλή ενσωμάτωση αυτόνομων και εξ αποστάσεως λειτουργούμενων εμπορικών πλοίων στην παγκόσμια ναυτιλία.
Ο MASS Code θεσπίζει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο βασισμένο σε στόχους (goal-based framework), με σκοπό να διασφαλίσει ότι τα τηλεχειριζόμενα ή αυτόνομα πλοία σχεδιάζονται και λειτουργούν σε επίπεδο ασφάλειας, προστασίας και περιβαλλοντικής επίδοσης αντίστοιχο με εκείνο που αναμένεται από ένα συμβατικό πλοίο, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις μελλοντικές απαιτήσεις συμμόρφωσης.
Κατά την ανάπτυξη των κανονισμών, η International Association of Classification Societies (IACS) συνεισέφερε κρίσιμες παρατηρήσεις και τεχνική καθοδήγηση σχετικά με τις πραγματικές επιχειρησιακές διαστάσεις αυτής της τεχνολογικής καινοτομίας.
Η μεγαλύτερη έμφαση στη διασφάλιση της ασφάλειας, στον εγγενώς ασφαλέστερο σχεδιασμό και στη διαμόρφωση σαφέστερων απαιτήσεων σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης της αυτονομίας στα υφιστάμενα ναυτιλιακά πλαίσια είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη σε μεγαλύτερη κλίμακα και την ασφαλή λειτουργία των "έξυπνων" πλοίων στη θάλασσα.
Αυτονομία κατάλληλη για τον σκοπό της
Για τους πλοιοκτήτες και τους διαχειριστές πλοίων, η αυτονομία δεν αποτελεί πάντοτε τον απώτερο στόχο ή μια μοναδική τελική κατάσταση. Είναι περισσότερο ένα εργαλείο που μπορεί να εφαρμοστεί σε διαφορετικά επίπεδα, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.
Υπό αυτή την έννοια, τα υψηλότερα επίπεδα αυτονομίας δεν είναι πάντοτε καλύτερα. Το "σωστό" επίπεδο εξαρτάται από το επιχειρησιακό περιβάλλον, το προφίλ κινδύνου και τον βαθμό ανθρώπινης συμμετοχής που απαιτείται, ενώ διαφορετικές λειτουργίες μπορεί να χρειάζονται διαφορετικά επίπεδα αυτονομίας.
Η αυτονομία είναι ένα ταξίδι και τα επιμέρους βήματά της πρέπει να αναπτύσσονται μέσα από μια σταδιακή διαδικασία με επίκεντρο την ασφάλεια, η οποία εισάγει νέες δυνατότητες σε ελεγχόμενες φάσεις.
Τα πρώτα βήματα μπορεί να βασίζονται σε προηγμένα, μη αυτόνομα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων, όπως η αυτοματοποιημένη παρακολούθηση, οι συμβουλευτικές λειτουργίες και άλλα έξυπνα εργαλεία που ενισχύουν την επίγνωση της κατάστασης σε όλα τα συστήματα του πλοίου.
Καθώς αυξάνεται η επιχειρησιακή εμπειρία, υψηλότερα επίπεδα αυτονομίας μπορούν να εισάγονται σταδιακά, επεκτεινόμενα από τις λειτουργίες υποστήριξης αποφάσεων σε περισσότερο αυτόνομες δυνατότητες σε πολλαπλά συστήματα και τομείς λειτουργίας του πλοίου.
Οι κανονιστικές και τεχνικές απαιτήσεις που ακολουθούν μια σταδιακή προσέγγιση παρέχουν προοδευτική διασφάλιση, δοκιμές και επικύρωση σε κάθε στάδιο. Με αυτόν τον τρόπο υποστηρίζεται η άντληση γνώσης από την πραγματική επιχειρησιακή εμπειρία, ενώ παράλληλα οικοδομείται εμπιστοσύνη μεταξύ πληρωμάτων, διαχειριστών, ρυθμιστικών αρχών και άλλων εμπλεκόμενων φορέων.
Γεφυρώνοντας τα κενά στον ανθρώπινο παράγοντα και την εκπαίδευση
Το Human Factors Engineering (HFE) παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις στην πορεία προς τις αυτόνομες ναυτιλιακές λειτουργίες. Ενώ πολλές αναδυόμενες τεχνολογίες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν την ανθρώπινη δραστηριότητα, η αυτονομία είναι εκ φύσεως δομημένη γύρω από την ανθρώπινη συμμετοχή.
Κάθε αυτόνομη λειτουργία αλληλεπιδρά με την ανθρώπινη λήψη αποφάσεων, την εποπτεία και την παρέμβαση. Αυτό σημαίνει ότι ο ανθρώπινος παράγοντας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια δευτερεύουσα παράμετρος.
Τα σημερινά κενά στο HFE για τις αυτόνομες λειτουργίες περιλαμβάνουν την ανεπαρκή εστίαση στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι θα εποπτεύουν, θα αλληλεπιδρούν και θα παρεμβαίνουν στα αυτόνομα συστήματα. Παράλληλα, δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ορισμοί ή ένα κοινό σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση λύσεων αυτόνομης πλοήγησης.
Επιπλέον, ο ρυθμός της τεχνολογικής ανάπτυξης ξεπερνά πλέον την ικανότητα προσαρμογής του προσωπικού που βρίσκεται πάνω στα πλοία. Οι δεξιότητες, οι ικανότητες και τα εκπαιδευτικά προγράμματα δεν έχουν εξελιχθεί με την ίδια ταχύτητα με τα συστήματα που εισάγονται.
Αυτό δημιουργεί ένα ολοένα μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ των δυνατοτήτων της τεχνολογίας και όσων είναι προετοιμασμένο να διαχειριστεί το ανθρώπινο δυναμικό. Χωρίς στοχευμένες επενδύσεις στην εκπαίδευση και στον σχεδιασμό με επίκεντρο τον άνθρωπο, το χάσμα αυτό θα συνεχίσει να διευρύνεται.
Η επαλήθευση και η επικύρωση παραμένουν στον πυρήνα της διασφάλισης της ασφάλειας των αυτόνομων τεχνολογιών. Οι παραδοσιακές δοκιμές από μόνες τους δεν μπορούν να καλύψουν ολόκληρο το φάσμα των σεναρίων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει ένα αυτόνομο σύστημα στη θάλασσα.
Ως κρίσιμα εργαλεία, οι εικονικές δοκιμές, οι προσομοιώσεις σε επίπεδο συστήματος και οι ολοκληρωμένες προσομοιώσεις γέφυρας επιτρέπουν στους κατασκευαστές και τους αξιολογητές να εξετάζουν ακραίες περιπτώσεις, συνθήκες έντονης πίεσης και σπάνια συμβάντα που θα ήταν δύσκολο ή επικίνδυνο να αναπαραχθούν σε φυσικές δοκιμές.
Όταν συνδυάζονται με δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες, οι μέθοδοι αυτές μπορούν να προσφέρουν μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα της απόδοσης των συστημάτων.
Για την ενίσχυση της διαφάνειας, της συνέπειας και της εμπιστοσύνης, τυποποιημένα πλαίσια εικονικών δοκιμών και αξιολόγησης θα μπορούσαν να υποστηρίξουν μια πιο συνεπή αποτίμηση της απόδοσης των συστημάτων, παράγοντας παράλληλα δεδομένα που θα μπορούν να αξιοποιηθούν στη λήψη κανονιστικών αποφάσεων για τα MASS.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Χάος στη Γαλλία από τις μαθητικές διαδηλώσεις: Χιλιάδες νέοι στους δρόμους - Την Αριστερά κατηγορεί η κυβέρνηση [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x405/0,41,608,382/crop/both/e6/e66b39dcda564603b5f4e8b7dbe1b699.jpg?quality=60&404=default&v=2)
