Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) αποκτά το διπλό πρόσωπο του Ιανού: υπόσχεται άλματα στην παραγωγικότητα, την επιστήμη και την ιατρική, ενώ ορισμένοι από τους δημιουργούς των ισχυρότερων μοντέλων προειδοποιούν για την ταχύτητα της εξέλιξής τους.
Το οικονομικό διακύβευμα μεγαλώνει εξίσου γρήγορα.
Η Gartner προβλέπει παγκόσμιες δαπάνες ΤΝ $2,7 τρισ. το 2026, αυξημένες κατά 49,5%. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026, το εμπόριο προϊόντων που επιτρέπουν την ανάπτυξη της ΤΝ αυξήθηκε κατά 42% σε ετήσια βάση. Η τεχνολογία που ορισμένοι ζητούν να επιβραδυνθεί γίνεται ταυτόχρονα κινητήρας επενδύσεων και εμπορίου.
Εδώ βρίσκεται το οξύμωρο της νέας πολιτικής οικονομίας της ΤΝ.
Οι Dario Amodei, Sam Altman και Elon Musk τάχθηκαν υπέρ συντονισμένου ελέγχου του ρυθμού ανάπτυξης της τεχνολογικής αιχμής ("pace the frontier"). Αντιθέτως, Jensen Huang και Mark Zuckerberg δίνουν μεγαλύτερο βάρος στην ευθύνη κάθε εταιρείας να διαχειρίζεται μόνη της τον κίνδυνο.
Η διαφωνία είναι κλασικό πρόβλημα συλλογικής δράσης (collective action problem). Η ασφάλεια είναι κοινό αγαθό, ενώ το κόστος της επιβράδυνσης είναι ιδιωτικό. Μια εταιρεία που φρενάρει μόνη της μπορεί να χάσει κεφάλαια, ταλέντο και τεχνολογικό προβάδισμα. Το ίδιο ισχύει και για ένα Κράτος.
Το θεσμικό ερώτημα είναι απλό: μπορούν οι developers να είναι δικαστές, ένορκοι και δήμιοι στη δική τους υπόθεση, όταν η κοινωνία επωμίζεται το κόστος της αποτυχίας;
Η γεωπολιτική κάνει το δίλημμα ακόμα δυσκολότερο.
Ο Donald Trump απορρίπτει την επιβράδυνση θεωρώντας ότι θα ωφελούσε την Κίνα. Ο Eric Xu της Huawei καλεί τα κινεζικά εργαστήρια να επιταχύνουν ώστε να πλησιάσουν την αμερικανική αιχμή και τότε να αντιμετωπίσουν καλύτερα τους κινδύνους.
"Σπεῦδε βραδέως" — βιάσου αργά.
Όλοι συμφωνούν στο "σπεῦδε", αλλά κανείς στο "βραδέως". Ουδείς θέλει να χάσει την κούρσα.
Η Ursula von der Leyen τάχθηκε υπέρ συνεργασίας με τον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο σε αξιολόγηση, επαλήθευση και έγκαιρη προειδοποίηση.
Η Ευρώπη έχει τον AI Act, αλλά διαθέτει λιγότερο από 5% της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος ΤΝ.
Δεν αρκεί να ρυθμίζεις την αιχμή· πρέπει να διαθέτεις και μέρος της.
Το προτεινόμενο EU KIDS Act κινείται ήδη προς αυτή τη λογική: οι μεγαλύτερες πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς για παιδιά. Από την αυτορρύθμιση περνάμε στην επαλήθευση.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη κούρσα.
Ο Μανόλης Καψής έγραψε για όσα αποκαλύπτει η PISA για το ελληνικό σχολείο.
Το ερώτημα εδώ είναι διαφορετικό:
τι συμβαίνει όταν η μηχανική νοημοσύνη γίνεται ισχυρότερη, φθηνότερη και ευρύτερα διαθέσιμη, ενώ η ανθρώπινη κρίση —η ικανότητα να θέτουμε το σωστό ερώτημα, να ελέγχουμε την απάντηση και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τη χρήση της— γίνεται ο πιο σπάνιος πόρος;
Στον "Φαίδρο" του Πλάτωνος, ο Θευθ παρουσιάζει τη γραφή ως μέσο ενίσχυσης της μνήμης και της σοφίας. Ο Θαμούς αντιτείνει ότι μπορεί να αποκτούμε πρόσβαση στη γνώση χωρίς να την έχουμε κατακτήσει.
Η ΤΝ κάνει τη διάκριση ακόμη πιο επίκαιρη: μπορεί να συνοψίσει ένα βιβλίο που δεν διαβάσαμε και να συνθέσει ένα επιχείρημα που δεν σκεφτήκαμε.
Δεν εξωτερικεύουμε πλέον μόνο τη μνήμη, αλλά κομμάτια της ίδιας της σκέψης.
Ο Αριστοτέλης προσθέτει: άλλο το αποτέλεσμα και άλλο η καλλιεργημένη ικανότητα — η σταθερή έξη (ἕξις) που διαμορφώνεται με διδασκαλία, εμπειρία και χρόνο.
Με ένα εργαλείο ΤΝ, μπορείς να έχεις τη σωστή λύση χωρίς να ξέρεις να λύνεις προβλήματα και ένα άψογο κείμενο χωρίς να έχεις μάθει να γράφεις.
Γι’ αυτό η "κριτική σκέψη" δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη γνώση.
Για να ελέγξουμε ένα γράφημα χρειαζόμαστε μαθηματικά και στατιστική· για να εντοπίσουμε ένα λάθος της ΤΝ, πρέπει ήδη να γνωρίζουμε αρκετά.
Η γνώση δεν είναι αντίπαλος της κριτικής σκέψης, αλλά προϋπόθεσή της.
Ο Xavier Jaravel εκτιμά ότι η εκπαιδευτική υποχώρηση στη Γαλλία μπορεί να οδηγήσει σε €150 δισ. χαμηλότερο ΑΕΠ έως το 2050. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι η ΤΝ μπορεί να προσθέσει περίπου 0,35 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στην παραγωγικότητα της ευρωζώνης.
Η ΤΝ μπορεί να υποκαθιστά εργασίες, αλλά το μέρισμά της εξαρτάται από την ανθρώπινη ικανότητα να την αξιοποιήσει.
Η αυτορρύθμιση δύσκολα αρκεί σε μια τέτοια κούρσα.
Χρειάζεται λογική επαλήθευσης, εμπνευσμένη από τον Οργανισμό για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW): δηλώσεις, ανεξάρτητοι έλεγχοι και εποπτεία βάσει κινδύνου.
Η Ευρώπη έχει, συνεπώς, δύο ελλείμματα να καλύψει ταυτόχρονα: υπολογιστική ισχύ και ανθρώπινη ικανότητα.
Η απάντηση δεν είναι λιγότερη ΤΝ, αλλά περισσότερη ικανότητα να την παράγουμε, να την ελέγχουμε και να τη χρησιμοποιούμε.
Το μείζον ερώτημα της εποχής δεν είναι εάν οι μηχανές θα μάθουν να σκέφτονται σαν εμάς, αλλά εάν εμείς θα συνεχίσουμε να ξέρουμε πώς να σκεφτόμαστε χωρίς αυτές.
Διαβάστε Επίσης
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Επιχείρηση "σκούπα" στη Θέουτα: Χιλιάδες μετανάστες στους δρόμους και επεισόδια με αστυνομία και στρατό [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x408/0,67,608,408/crop/both/0e/0ed22636d87b47c39ff3061043de452c.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Blade Runner α λα κινεζικά: Ο Σι Τζινπίνγκ παρουσίασε την εθνική ταυτότητα για τον έλεγχο των ρομπότ [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x456/0,10,608,351/crop/both/5b/5bd7ee3b123b4c329642a3b3fcba60fb.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Απίστευτο σόου για την κινεζική Πρωτοχρονιά: Ανθρωποειδή ρομπότ κάνουν επίδειξη χορού και πολεμικών τεχνών [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x286/64,0,574,286/crop/both/34/34b6bfec5f834a39831b62519bb96718.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ο Πούτιν ντύνεται "Αγιος Βασίλης" σε βίντεο AI και μοιράζει... δώρα σε ξένους ηγέτες [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/38/3847170eb2354bd2af7162585dc3048c.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ο ΣΚΑΪ σύστησε την Σοφία - Την πρώτη Ελληνίδα ΑΙ παρουσιάστρια ειδήσεων [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/03/03c92a8e06964244920aadcdc7c4c7eb.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Sberbank: Το πρώτο ρωσικό ρομπότ που λειτουργεί με Τεχνητή Νοημοσύνη χόρεψε για τον Βλαντίμιρ Πούτιν [βίντεο]](https://images.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x341/0,0,608,341/crop/both/b4/b4d0e5b1626343758064d402e520109c.jpg?quality=60&404=default&v=2)
