Η εσωτερική σύνθεση του διαμερίσματος των 60 τ.μ. από το atelier beta του Γρηγόρη Πετρόπουλου, αποδεικνύει ότι η καλή αρχιτεκτονική βρίσκει γόνιμο έδαφος και σε μικρούς χώρους.

Στην Αθήνα και ιδιαίτερα σε γειτονιές με πυκνή ιστορική υφή όπως η Κυψέλη, το μέσο διαμέρισμα δεν ξεπερνά συχνά τα 60-70 τ.μ. Σε έναν τέτοιο χώρο, κάθε απόφαση σχεδιασμού βαραίνει διπλά: δεν υπάρχει περιθώριο για τετριμμένες λύσεις, ούτε χώρος να "κρυφτεί" ένα λάθος πίσω από το μέγεθος. Είναι ακριβώς αυτός ο περιορισμός που κάνει την καλή αρχιτεκτονική όχι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα.

Ο περιορισμός ως βατήρας

Ένα μικρό διαμέρισμα με χαμηλό προϋπολογισμό αναγκάζει τον αρχιτέκτονα να ιεραρχήσει: τι πραγματικά αξίζει να διατηρηθεί, τι πρέπει να αλλάξει, και πού μια μικρή παρέμβαση μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλο αποτέλεσμα. Η αφαίρεση ενός τοίχου, η επιλογή ενός υλικού αντί άλλου, η θέση ενός ανοίγματος , όλα αυτά αποκτούν βάρος όταν δεν υπάρχουν τετραγωνικά μέτρα να απορροφήσουν τις ασυνέπειες.

Σε αντίθεση με τη λογική "όσο πιο πολύ, τόσο καλύτερα", η αρχιτεκτονική των μικρών χώρων ανταμείβει την ακρίβεια. Ένας καλά σχεδιασμένος πυρήνας κυκλοφορίας, μια ευέλικτη διάταξη που αλλάζει χρήση ανάλογα με την ώρα της ημέρας, ή ένα υλικό που γεφυρώνει δύο εποχές του ίδιου κτιρίου, μπορούν να κάνουν έναν μικρό χώρο να λειτουργεί —και να νιώθεται— πολύ πιο γενναιόδωρος απ' όσο υποδηλώνει το εμβαδόν του.

Διάλογος με την ιστορία, όχι διαγραφή της

Τα διατηρητέα κτίρια του Μεσοπολέμου, όπως αυτά που συναντά κανείς στην Κυψέλη, κουβαλούν στοιχεία, ξύλινα δάπεδα, υψηλές οροφές, φέροντες τοίχους μεγάλου πάχους, αλλά και αυτό το φοβερό πλακάκι στο πάτωμα, όταν δεν είναι ξύλινο, που δεν αντικαθίστανται εύκολα ούτε αξίζει να χαθούν. Η καλή ανακαίνιση δεν σβήνει αυτά τα ίχνη για χάρη μιας γενικευμένης "μοντέρνας" αισθητικής, αλλά τα εντάσσει σε έναν νέο, λειτουργικό αφήγημα. Ένα παλιό υλικό δίπλα σε μια σύγχρονη επιφάνεια, μια χειρονομία που παραπέμπει σε παλαιότερες χρήσεις του χώρου, μια επιφάνεια που "χαράσσεται" πάνω στο ιστορικό αποτύπωμα , όλα αυτά δημιουργούν βάθος που ένας εντελώς νέος χώρος δεν θα μπορούσε ποτέ να έχει.

Γιατί αξίζει να το προσέξουμε

Καθώς οι πόλεις πυκνώνουν και τα διαμερίσματα μικραίνουν, η ποιότητα του σχεδιασμού σε 50, 60 ή 70 τ.μ. θα καθορίσει την ποιότητα ζωής πολύ περισσότερων ανθρώπων απ' όσο μια εντυπωσιακή, ευρύχωρη κατοικία. Παραδείγματα όπου ένας περιορισμένος προϋπολογισμός και ένας μικρός χώρος μετατρέπονται, με σαφή στρατηγική σκέψη, σε κάτι ήρεμο, λειτουργικό και με χαρακτήρα, αξίζει να μελετώνται και να γίνονται πρότυπα.

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 60 τ.μ. στην Κυψέλη, όπως την περιγράφει ο αρχιτέκτονας Γρηγόρης Πετρόπουλος, ιδρυτής του atelier beta:

Διαμέρισμα στην Ιεροσολύμων

Σε ένα διατηρητέο κτίριο του 1930 στην Κυψέλη, η ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 60 τ.μ. κλήθηκε να απαντήσει σε έναν ιδιαίτερα περιορισμένο προϋπολογισμό με μια καθαρή στρατηγική: τη δημιουργία ενός ήρεμου και λειτουργικού πυρήνα, ο οποίος δεν ολοκληρώνεται στατικά αλλά αφήνεται ανοιχτός να εξελίσσεται, καθώς οι ένοικοι τον διαμορφώνουν σταδιακά στο πέρασμα του χρόνου.

Στην είσοδο, ένας μικρός πολυγωνικός χώρος λειτουργεί ως κομβικό σημείο, συνδέοντας όλους τους επιμέρους χώρους του διαμερίσματος. Η ασύμμετρη αυτή γεωμετρία, σε συνδυασμό με το γενναιόδωρο ύψος οροφής και τους φέροντες τοίχους πάχους 55 εκατοστών, προσδίδει στο σύνολο έναν συμπαγή, αυστηρό και έντονο χαρακτήρα. Η μοναδική δομική παρέμβαση ήταν η κατεδάφιση του τοίχου ανάμεσα στην κουζίνα και το μπάνιο, με στόχο τη σαφέστερη οριοθέτηση των χώρων. Αυθεντικά στοιχεία, όπως τα ξύλινα δάπεδα, οι πόρτες και τα κουφώματα, διατηρήθηκαν και αποκαταστάθηκαν, ώστε να διαφυλαχθεί η ιστορική τους ταυτότητα.

Το 1993, το διαμέρισμα είχε υποστεί μια μικρή ανακαίνιση, κατά την οποία τα αυθεντικά πλακάκια αφαιρέθηκαν από τον διάδρομο, την κουζίνα και το μπάνιο, και αντικαταστάθηκαν από ένα μεγάλο, δυσανάλογο λευκό κεραμικό πλακάκι που διέκοψε την ιστορική συνέχεια του χώρου. Ίχνη του αυθεντικού δαπέδου διακρίνονται ακόμη έξω από την κύρια είσοδο, στο κοινόχρηστο πλατύσκαλο. Έτσι, το δάπεδο αφαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε από μια πιο διακριτική, σύγχρονη και ζεστή επιφάνεια εποξειδικού δαπέδου, χαράσσοντας μια νέα, σύγχρονη επιφάνεια πάνω στο ιστορικό αποτύπωμα του χώρου. Η παλέτα ολοκληρώνεται με μάρμαρο Στύρών, στις επιφάνειες της κουζίνας και του μπάνιου, ενώ οι ντουλάπες και οι όψεις της κουζίνας αποδόθηκαν σε γυαλιστερό λευκό, με σκοπό τη μέγιστη διάχυση του φωτός.

Παρά τη στενότερη διάταξη που επέβαλε ο περιορισμένος χώρος του μπάνιου, μια παλιά μαρμάρινη γούρνα τοποθετήθηκε συνειδητά έξω από αυτό, στο κέντρο της κουζίνας — μια χειρονομία ταυτόχρονα γλυπτική και λειτουργική, που παραπέμπει στον παραδοσιακό ρόλο της γούρνας ως αυτόνομου, μονολιθικού όγκου, προορισμένου παλαιότερα για τις πιο βαριές δουλειές του νοικοκυριού και το πλύσιμο. Στο μέλλον προβλέπεται η προσθήκη μιας μεγάλης στρογγυλής κουρτίνας γύρω από αυτή τη ζώνη, εισάγοντας ένα απαλό, ιδιωτικό φίλτρο ανάμεσα στην κουζίνα και το μπάνιο.

Η κάτοψη του διαμερίσματος οργανώνεται γύρω από δύο βασικούς, ευέλικτους χώρους. Το μικρότερο δωμάτιο, πρώην υπνοδωμάτιο, λειτουργεί πλέον ως καθιστικό με πρόσβαση στο μπαλκόνι. Το μεγαλύτερο, αρχικά σαλόνι, μετατράπηκε σε χώρο τραπεζαρίας που φιλοξενεί και τη ζώνη ύπνου, μέσα σε έναν μικρότερο υποχώρο, ο οποίος ορίζεται από ένα δοκάρι οροφής και διαθέτει δύο μεγάλα παράθυρα. Για την αποφυγή συμπαγούς κατασκευής, επιλέχθηκε μια μεγάλη κουρτίνα, η οποία επιτρέπει στο υπνοδωμάτιο είτε να ανοίγει πλήρως προς τον χώρο διημέρευσης, δίνοντας την αίσθηση ενός μεγαλύτερου χώρου, είτε να κλείνει για μεγαλύτερη ιδιωτικότητα.

Οι υπόλευκες αποχρώσεις στους τοίχους εξαλείφουν κάθε οπτικό θόρυβο, μετατρέποντας το διαμέρισμα σε έναν καθαρό καμβά. Τέλος, ο φωτισμός λύθηκε με λευκές σχάρες καλωδίων, προσθέτοντας μια σύγχρονη λειτουργικότητα στο ιστορικό κέλυφος, ενώ η μελλοντική ενσωμάτωση παραδοσιακών φωτιστικών αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τον διάλογο ανάμεσα στις δύο εποχές.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr