Πρόκειται για ένα εγχείρημα που ολοκληρώθηκε φέτος, μέσα στην καρδιά του παλιού Ρεθύμνου και το οποίο δεν περιορίζεται στη συντήρηση ενός κελύφους, αλλά επιχειρεί να διαβάσει και να συνεχίσει την ιστορία ενός κτιρίου που έχει ήδη περάσει από πολλαπλές μεταμορφώσεις.

Ένα κτίριο μέσα στο πέρασμα της ιστορίας

Η Παλιά Πόλη του Ρεθύμνου αποτελεί από μόνη της, ζωντανό μαρτύριο διαδοχικών ιστορικών περιόδων. Ο πολεοδομικός ιστός διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τη βενετσιάνικη οργάνωση του, ενώ η οθωμανική περίοδος πρόσθεσε νέα αρχιτεκτονικά και τυπολογικά στοιχεία, μετασχηματίζοντας υφιστάμενα κτίρια και εισάγοντας νέες χρήσεις και μορφές. Αυτή η συνύπαρξη διαφορετικών ιστορικών στρώσεων είναι σήμερα ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του ιστορικού κέντρου, που έχει χαρακτηριστεί Παραδοσιακός Οικισμός.

Το συγκεκριμένο κτίριο αποτελεί μέρος αυτής της διαδρομής μετασχηματισμού. Στον όροφο αναπτυσσόταν παραδοσιακά η κατοικία, ενώ το ισόγειο φιλοξένησε στο πέρασμα του χρόνου διαφορετικές επαγγελματικές χρήσεις, από αποθήκη σαπωνοποιίας έως ξυλουργείο και εμπορικά καταστήματα. Η νέα δημόσια λειτουργία που του επιφυλάσσεται τώρα δεν έρχεται να διακόψει αυτή τη διαδρομή, αλλά να προστεθεί σε αυτήν ως ένα ακόμη στάδιο εξέλιξης.

Η κάτοψη ως εργαλείο σχεδιασμού

Η μελέτη αντιμετώπισε την υπάρχουσα κάτοψη του κτιρίου ως το βασικό εργαλείο για τη νέα του οργάνωση. Οι εσωτερικές τοιχοποιίες διατηρούνται στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, με τις απαραίτητες ενοποιήσεις και τα νέα ανοίγματα να πραγματοποιούνται επιλεκτικά, με στόχο τη βελτίωση του φυσικού φωτισμού, του αερισμού και της λειτουργικής επικοινωνίας μεταξύ των χώρων. Η λογική της αρχικής διάταξης παραμένει έτσι αναγνώσιμη, ακόμη και όταν επανερμηνεύεται σύμφωνα με τις ανάγκες μιας σύγχρονης δημόσιας υπηρεσίας.

Κεντρικό στοιχείο αυτής της χωρικής αφήγησης είναι το υφιστάμενο ξύλινο κλιμακοστάσιο, το οποίο διατηρείται και συντηρείται μαζί με το κιγκλίδωμα και την κουπαστή του, λειτουργώντας ως βασικός άξονας της νέας οργάνωσης του κτιρίου.

Μια σοφίτα κερδίζει χώρο στο ύψος της στέγης

Το μεγάλο ύψος της στέγης αξιοποιείται δημιουργικά με την προσθήκη σοφίτας, μια κίνηση που οδηγεί στην προσθήκη ενός νέου σκέλους της σκάλας, σχεδιασμένου ως φυσική συνέχεια του υπάρχοντος κλιμακοστασίου. Παράλληλα, η κατακόρυφη κίνηση μέσα στο κτίριο ενισχύεται με την ένταξη ανελκυστήρα, ώστε να διασφαλίζεται η προσβασιμότητα σε όλα τα επίπεδα χωρίς να διαταράσσεται η υφιστάμενη χωρική οργάνωση, μια απαραίτητη προσαρμογή δεδομένης της νέας δημόσιας χρήσης του κτιρίου.

Η κατεστραμμένη οροφή του ισογείου αποκαθίσταται επίσης, ολοκληρώνοντας την εικόνα ενός κελύφους που ανακτά τη λειτουργικότητα του χωρίς να χάνει τον ιστορικό του χαρακτήρα.

Νέα στοιχεία με αναφορές στην τοπική παράδοση

Η σχέση παλιού και νέου γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στον σχεδιασμό των επιμέρους αρχιτεκτονικών στοιχείων. Τα γύψινα διακοσμητικά, οι εσωτερικές πόρτες και τα εξωτερικά κουφώματα σχεδιάζονται εκ νέου, αντλώντας αναφορές από τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του υφιστάμενου κτιρίου, προσαρμοσμένα ωστόσο στις σύγχρονες κατασκευαστικές απαιτήσεις. Στους χώρους εισόδου, τα νέα πλακίδια παραπέμπουν στα χειροποίητα τσιμεντοπλακίδια που συναντώνται στις ιστορικές κατοικίες της πόλης, δημιουργώντας μια διακριτική αλλά σαφή σύνδεση με την τοπική αρχιτεκτονική παράδοση.

Τρία αίθρια για φως, αερισμό και ανάσα

Καθοριστικό ρόλο στη λειτουργική και περιβαλλοντική οργάνωση του κτιρίου παίζουν τρεις υπαίθριοι χώροι που αναπτύσσονται στα επίπεδα του ισογείου, του ορόφου και της σοφίτας. Τα αίθρια αυτά εξασφαλίζουν φυσικό φωτισμό και αερισμό, ενώ παράλληλα δημιουργούν χώρους εκτόνωσης για τους χρήστες του κτιρίου. Η παρουσία τους δεν είναι τυχαία· συνδέεται άμεσα με την τυπολογία των εσωτερικών υπαίθριων χώρων που χαρακτηρίζει πολλά κτίρια της Παλιάς Πόλης, ενισχύοντας έτσι τη σχέση του ανακαινισμένου κτιρίου με το ευρύτερο αρχιτεκτονικό του περιβάλλον.

Η φέρουσα κατασκευή: αποκατάσταση με ορατά ίχνη του σήμερα

Η ίδια φιλοσοφία διέπει και τον χειρισμό της φέρουσας κατασκευής. Οι λιθοδομές αποκαθίστανται σύμφωνα με την αρχική τεχνοτροπία, με τοπικές στερεώσεις και ενισχύσεις στα σημεία όπου κρίνεται απαραίτητο. Οι εργασίες αποκατάστασης συμπληρώνονται από επισκευές ή αντικαταστάσεις ανωφλίων, ενώ η σύνδεση των περιμετρικών φερόντων τοίχων επιτυγχάνεται με μεταλλικά στοιχεία ενσωματωμένα στην κατασκευή.

Σημαντική είναι η σχεδιαστική επιλογή τα μεταλλικά αυτά στοιχεία να παραμένουν ορατά και αναγνωρίσιμα ως μέρος της σύγχρονης επέμβασης —μια απόφαση που συνοψίζει ουσιαστικά ολόκληρη τη φιλοσοφία της μελέτης.

Ένα κτίριο που συνεχίζει να μετασχηματίζεται

Η προσέγγιση της Anna Galliaki Architects αντιμετωπίζει το ιστορικό κτίριο όχι ως ένα "παγωμένο" μνημείο προς διατήρηση, αλλά ως μια κατασκευή που συνεχίζει να μετασχηματίζεται στον χρόνο. Η νέα χρήση προστίθεται στην ιστορία του χωρίς να αναιρεί τα προηγούμενα στρώματά της, όπως ακριβώς και η ίδια η Παλιά Πόλη του Ρεθύμνου έχει διαμορφωθεί μέσα από διαδοχικές μεταβολές και επαναπροσδιορισμούς.

Με αυτόν τον τρόπο, το κτίριο αποκτά μια νέα θέση στη σύγχρονη ζωή της πόλης, διατηρώντας παράλληλα ευανάγνωστα τα στοιχεία εκείνα που συνθέτουν την ιστορική του ταυτότητα, μια ισορροπία ανάμεσα στην αποκατάσταση, την επανάχρηση και τη σύγχρονη δημόσια λειτουργία.

Φωτογραφία: Χρήστος Λιανόπουλος, annagalliaki ARCHITECTS, ΕΦΑ Ρεθύμνου

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr