Του Γιώργου Σκριμιζέα, Managing Director της Caliber Maritime
Στο αφιέρωμα του The TOC για την Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας, ο Γιώργος Σκριμιζέας, Managing Director της Caliber Maritime, γράφει για το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας: πώς οι ναυτιλιακές εταιρείες καλούνται να πάρουν αποφάσεις δεκαετιών σε έναν κόσμο που αλλάζει μέσα σε λίγους μήνες.
Από το άγνωστο ακόμη καύσιμο του μέλλοντος και την πράσινη μετάβαση μέχρι τις γεωπολιτικές ανατροπές και τις νέες εμπορικές ροές, εξηγεί γιατί η προσαρμοστικότητα εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα "όπλα" της σύγχρονης ναυτιλίας.
Η παγκόσμια ναυτιλία γνώριζε πάντοτε να ζει με την αβεβαιότητα. Οι ναύλοι ανεβαίνουν και υποχωρούν, οι εμπορικές ροές μεταβάλλονται, οι οικονομικοί κύκλοι διαδέχονται ο ένας τον άλλον και οι γεωπολιτικές κρίσεις ανατρέπουν συχνά τις προβλέψεις. Αυτή είναι, άλλωστε, η φύση μιας βιομηχανίας που βρίσκεται στην καρδιά του παγκόσμιου εμπορίου.
Σήμερα, όμως, συμβαίνει κάτι διαφορετικό.
Πλέον η αβεβαιότητα ξεπερνά την επόμενη φάση του ναυτιλιακού κύκλου και φτάνει στο ίδιο το μοντέλο πάνω στο οποίο θα λειτουργεί η ναυτιλία τις επόμενες δεκαετίες.
Ένας πλοιοκτήτης που καλείται να επενδύσει δεκάδες ή εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε νέα πλοία πρέπει ουσιαστικά να απαντήσει σε ερωτήματα για τα οποία ακόμη και κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές, ναυπηγεία και ενεργειακοί όμιλοι δεν έχουν οριστικές απαντήσεις.
Ποιο θα είναι το καύσιμο του μέλλοντος; Ποιες εμπορικές διαδρομές θα κυριαρχούν σε δέκα ή είκοσι χρόνια; Και πόσο γρήγορα μπορεί να προχωρήσει η πράσινη μετάβαση χωρίς να διαταραχθεί η οικονομική βιωσιμότητα της ίδιας της ναυτιλίας;
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο της εποχής: η ναυτιλία καλείται να πάρει αποφάσεις διάρκειας 25 ετών μέσα σε έναν κόσμο που μπορεί να αλλάξει δραματικά μέσα σε 25 εβδομάδες.
Το καύσιμο που ακόμη δεν γνωρίζουμε
Η απανθρακοποίηση αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη τεχνολογική και οικονομική πρόκληση που αντιμετώπισε η σύγχρονη ναυτιλία.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: οι εκπομπές πρέπει να μειωθούν δραστικά και ο κλάδος να κινηθεί προς ένα πολύ χαμηλότερο (και τελικά μηδενικό) ανθρακικό αποτύπωμα.
Η διαδρομή, όμως, κάθε άλλο παρά σαφής είναι.
LNG, βιοκαύσιμα, πράσινη μεθανόλη, αμμωνία, υδρογόνο και συνθετικά καύσιμα διεκδικούν διαφορετικούς ρόλους στο ενεργειακό μίγμα της επόμενης ημέρας. Καμία λύση δεν έχει ακόμη αναδειχθεί σε αδιαμφισβήτητο νικητή για το σύνολο της ποντοπόρου ναυτιλίας.
Και εδώ βρίσκεται το επενδυτικό δίλημμα.
Ένα πλοίο που παραγγέλλεται σήμερα μπορεί να εξακολουθεί να ταξιδεύει στα μέσα της δεκαετίας του 2050. Η επιλογή μηχανής και καυσίμου επομένως δεν αποτελεί απλώς τεχνική απόφαση. Είναι ένα στοίχημα πολλών εκατομμυρίων πάνω στο πώς θα διαμορφωθεί η παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Η αναμονή έχει κόστος. Αλλά και η βιαστική επιλογή της λάθος τεχνολογίας μπορεί να κοστίσει πολύ περισσότερο.
Ο πλοιοκτήτης δεν κινδυνεύει πια απλώς να αγοράσει ακριβά και να πουλήσει φθηνά. Ο μεγαλύτερος φόβος του σήμερα είναι ένα σχετικά νέο πλοίο που η αγορά ή οι κανονισμοί θα το αχρηστεύσουν οικονομικά πρόωρα.
Όταν η γεωπολιτική ξαναγράφει τον ναυτικό χάρτη
Την ίδια στιγμή, η ναυτιλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επιστροφή της γεωπολιτικής σε ένταση που δύσκολα θα μπορούσε να αγνοηθεί.
Οι συγκρούσεις, οι κυρώσεις, οι εμπορικές αντιπαραθέσεις και η αμφισβήτηση της ασφάλειας κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων υπενθυμίζουν μια θεμελιώδη πραγματικότητα: οι θάλασσες μπορεί να είναι παγκόσμιες, αλλά το εμπόριο εξακολουθεί να εξαρτάται από τη γεωγραφία.
Μια κρίση σε ένα στρατηγικό πέρασμα μπορεί να αναγκάσει εκατοντάδες πλοία να αλλάξουν πορεία. Μία πολιτική απόφαση μπορεί να δημιουργήσει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα νέους αγοραστές και πωλητές πρώτων υλών σε αποστάσεις χιλιάδων μιλίων. Οι κυρώσεις μπορούν να δημιουργήσουν παράλληλες αγορές και λιγότερο διαφανείς στόλους.
Για τη ναυτιλία, αυτό γεννά μια αντίφαση.
Η γεωπολιτική αναστάτωση μπορεί βραχυπρόθεσμα να είναι ευνοϊκή για ορισμένες αγορές, επειδή μεγαλύτερες αποστάσεις σημαίνουν περισσότερα τονομίλια και αυξημένη ζήτηση χωρητικότητας. Όμως αυτό που μπορεί να ενισχύσει τους ναύλους σήμερα μπορεί ταυτόχρονα να υπονομεύει τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου αύριο.
Η γεωπολιτική, συνεπώς, παύει να είναι απλώς ακόμη ένας παράγοντας των ναύλων και γίνεται βασικό στοιχείο του στρατηγικού σχεδιασμού.
Ένας κόσμος που εμπορεύεται διαφορετικά
Υπάρχει και μία βαθύτερη αλλαγή.
Για δεκαετίες, η παγκοσμιοποίηση στηρίχθηκε στην υπόθεση ότι οι επιχειρήσεις θα αναζητούν την αποτελεσματικότερη και οικονομικότερη αλυσίδα παραγωγής, ανεξάρτητα από τα σύνορα.
Αυτή η υπόθεση δοκιμάζεται.
Οι έννοιες του reshoring, του near-shoring και του friend-shoring έχουν περάσει από τα οικονομικά συνέδρια στην πραγματική βιομηχανική πολιτική. Η ασφάλεια εφοδιασμού αποκτά για πολλές κυβερνήσεις μεγαλύτερη βαρύτητα από το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Κρίσιμες πρώτες ύλες, ενέργεια, τρόφιμα και τεχνολογία αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Για τη ναυτιλία, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα αυξηθεί το παγκόσμιο εμπόριο, αλλά τι θα εμπορεύεται ο κόσμος, από πού προς πού και σε ποιες αποστάσεις.
Μία μικρή μεταβολή στη γεωγραφία των εμπορικών ροών μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για τη ζήτηση πλοίων από μια πολύ μεγαλύτερη μεταβολή στον συνολικό όγκο του εμπορίου.
Ο στόλος γερνά, αλλά η απόφαση για την αντικατάστασή του δυσκολεύει
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο παγκόσμιος στόλος συνεχίζει αναπόφευκτα να μεγαλώνει ηλικιακά.
Κάποια στιγμή τα παλαιότερα πλοία πρέπει να αντικατασταθούν. Θεωρητικά, αυτό θα έπρεπε να δημιουργεί έναν σχετικά προβλέψιμο κύκλο νέων παραγγελιών.
Μόνο που σήμερα η εξίσωση είναι πολύ πιο περίπλοκη.
Να παραγγείλει τώρα ή να περιμένει; Να επιλέξει συμβατική πρόωση αυξημένης απόδοσης, dual-fuel σκάφος ή μεγαλύτερη επένδυση σήμερα για ένα καύσιμο που ίσως κυριαρχήσει αύριο, χωρίς να ξέρει με βεβαιότητα ποιο θα είναι αυτό;
Η παραδοσιακή ναυτιλιακή τέχνη του timing αποκτά έτσι μία εντελώς νέα διάσταση. Η σωστή πρόβλεψη της προσφοράς και της ζήτησης χωρητικότητας δεν αρκεί από μόνη της· χρειάζεται ταυτόχρονη ανάγνωση της τεχνολογίας, της ενέργειας, των κανονισμών και της γεωπολιτικής.
Η πράσινη μετάβαση έχει και έναν λογαριασμό
Υπάρχει επίσης ένα ερώτημα που συχνά χάνεται πίσω από τους φιλόδοξους περιβαλλοντικούς στόχους: ποιος θα πληρώσει;
Η μετάβαση σε καθαρότερα πλοία, νέα καύσιμα και νέες υποδομές απαιτεί τεράστια κεφάλαια όχι μόνο στη θάλασσα αλλά και στη στεριά.
Πλοία ικανά να καταναλώσουν πράσινη μεθανόλη ή αμμωνία είναι μόνο η αρχή· απαιτούνται επίσης επαρκής παραγωγή αυτών των καυσίμων, δίκτυα μεταφοράς, εγκαταστάσεις αποθήκευσης και δυνατότητα ανεφοδιασμού στα μεγάλα λιμάνια του κόσμου.
Με άλλα λόγια, η ναυτιλιακή ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο από τους πλοιοκτήτες.
Χρειάζεται μια ολόκληρη νέα ενεργειακή αλυσίδα και ενεργή συμμετοχή απο όλους τους stakeholders.
Και μέχρι να δημιουργηθεί αυτή η αλυσίδα σε παγκόσμια κλίμακα, υπάρχει ο κίνδυνος η τεχνολογία των πλοίων να προηγείται της πραγματικής διαθεσιμότητας των καυσίμων που υποτίθεται ότι θα χρησιμοποιούν.
Ο κίνδυνος μιας ναυτιλίας πολλών ταχυτήτων
Παράλληλα, η αυξανόμενη περιβαλλοντική ρύθμιση δημιουργεί έναν ακόμη προβληματισμό: μπορεί μια κατεξοχήν παγκόσμια βιομηχανία να λειτουργεί αποτελεσματικά με ολοένα περισσότερα περιφερειακά καθεστώτα;
Η ναυτιλία χρειάζεται διεθνείς κανόνες ακριβώς επειδή ένα πλοίο μπορεί μέσα σε λίγες εβδομάδες να δραστηριοποιηθεί σε διαφορετικές ηπείρους και δικαιοδοσίες.
Όσο περισσότερο διαφοροποιούνται οι απαιτήσεις ανά περιοχή, τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο κίνδυνος κατακερματισμού.
Και το ζήτημα εδώ ξεπερνά τη γραφειοκρατία· φτάνει στην ίδια την ανταγωνιστικότητα.
Εάν διαφορετικά πλοία, εταιρείες ή εμπορικές διαδρομές επιβαρύνονται με διαφορετικό περιβαλλοντικό κόστος, τότε οι κανονισμοί αρχίζουν να επηρεάζουν όχι απλώς τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται το εμπόριο, αλλά και το ποιος μπορεί να το πραγματοποιεί ανταγωνιστικά.
Η νέα εποχή θα επιβραβεύσει την προσαρμοστικότητα
Όλα αυτά οδηγούν σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα για το μέλλον της ναυτιλίας.
Για χρόνια, η επιτυχία στον κλάδο συνδεόταν με την ικανότητα ανάγνωσης του κύκλου: πότε αγοράζεις, πότε παραγγέλνεις, πότε πουλάς και πότε περιμένεις.
Αυτή η ικανότητα δεν χάνει τη σημασία της. Προστίθεται όμως κάτι ακόμη: η αξία της προσαρμοστικότητας.
Σε έναν κόσμο στον οποίο κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα ποιο καύσιμο, ποιος κανονισμός ή ακόμη και ποια εμπορική διαδρομή θα επικρατήσει, ίσως το καλύτερο πλοίο να μην είναι εκείνο που έχει σχεδιαστεί τέλεια για ένα συγκεκριμένο μέλλον.
Ίσως να είναι εκείνο που μπορεί να προσαρμοστεί σε περισσότερα από ένα πιθανά μέλλοντα.
Το ίδιο ισχύει και για τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Ισχυροί ισολογισμοί, πρόσβαση σε κεφάλαια, τεχνογνωσία, ποιοτικά πληρώματα, ψηφιακές δυνατότητες και ευελιξία στη λήψη αποφάσεων ενδέχεται να αποδειχθούν σημαντικότερα από την προσπάθεια να προβλέψει κανείς με ακρίβεια το επόμενο μεγάλο γεγονός.
Γιατί το πιθανότερο είναι ότι το επόμενο μεγάλο γεγονός θα είναι ακριβώς αυτό που σήμερα δεν βρίσκεται στα μοντέλα προβλέψεων.
Το μεγάλο στοίχημα
Η ναυτιλία έχει επιβιώσει από πολέμους, πετρελαϊκές κρίσεις, οικονομικές καταρρεύσεις, πανδημίες και αμέτρητους κύκλους άνθησης και ύφεσης. Θα προσαρμοστεί και στη νέα πραγματικότητα.
Αλλά αυτή τη φορά η πρόκληση είναι διαφορετική.
Εδώ δεν μεταβάλλεται μόνο η αγορά, αλλά ταυτόχρονα η ενέργεια, η τεχνολογία, οι κανονισμοί και η γεωπολιτική πάνω στην οποία στηρίζεται.
Και ίσως γι’ αυτό η σημαντικότερη ερώτηση για έναν πλοιοκτήτη σήμερα δεν είναι πού θα βρίσκονται οι ναύλοι σε δύο χρόνια, αλλά κάτι πολύ μεγαλύτερο:
Τι πλοίο πρέπει να διαθέτω το 2035 η το 2040 για έναν κόσμο που ακόμη δεν γνωρίζω πώς θα εμπορεύεται την εποχή εκείνη;
Όποιος ισχυρίζεται ότι γνωρίζει με βεβαιότητα την απάντηση πιθανότατα υποτιμά την εποχή στην οποία έχουμε εισέλθει.
Οι νικητές της επόμενης εικοσαετίας ίσως δεν είναι εκείνοι που θα προβλέψουν σωστά το μέλλον.
Θα είναι εκείνοι που θα έχουν χτίσει στόλους και επιχειρήσεις ικανές να επιβιώσουν ακόμη και όταν το μέλλον τούς διαψεύσει.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
