Οι διεθνείς τιμές του καφέ εξακολουθούν να κινούνται σε περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας, χωρίς σαφή τάση αποκλιμάκωσης. Οι καιρικές συνθήκες στις παραγωγικές χώρες, η αυξανόμενη ζήτηση από την Ασία, οι νέοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για την αποψίλωση των δασών και οι πιέσεις στο κόστος λειτουργίας συνθέτουν ένα εξαιρετικά σύνθετο τοπίο για την αγορά.
Στην Ελλάδα, ο κλάδος του καφέ βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με τις διεθνείς ανατιμήσεις, αλλά και με την επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στα σούπερ μάρκετ, καθώς και με τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, τον οποίο η Ελληνική Ένωση Καφέ ζητά σταθερά να καταργηθεί.
Ο Τάσος Γιάγκογλου, Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, μιλά στο The TOC για τις διεθνείς εξελίξεις, τις επιπτώσεις στην ελληνική αγορά, το νέο ρυθμιστικό περιβάλλον και το διαρκές αίτημα μείωσης ή κατάργησης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.
Πώς επηρεάζουν οι διεθνείς εξελίξεις τις τιμές στα χρηματιστήρια του καφέ και τι αντίκτυπο θα έχουν στην τελική τιμή;
Οι διεθνείς τιμές του καφέ συνεχίζουν να παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις, χωρίς να υπάρχει σήμερα μια καθαρή και σταθερή τάση. Αυτό αντανακλά τις αβεβαιότητες του διεθνούς μακροοικονομικού περιβάλλοντος, αλλά και τις αλλαγές που συντελούνται πλέον σε ολόκληρη την παγκόσμια αλυσίδα αξίας του καφέ.
Πρακτικά, η πρόβλεψη της πορείας των τιμών γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Πέρα από τη συγκομιδή και την παραδοσιακή ισορροπία προσφοράς και ζήτησης, πλέον παίζουν ρόλο νέοι παράγοντες. Η κλιματική αλλαγή, οι ρυθμιστικοί περιορισμοί, η γεωγραφική μετατόπιση της ζήτησης και η ενίσχυση της κατανάλωσης στην Ασία.
Η Κίνα, για παράδειγμα, από μια σχετικά εξειδικευμένη αγορά έχει μετατραπεί σε αγορά υψηλής ανάπτυξης, με βασικό μοχλό τις ψηφιακές πλατφόρμες παραγγελιών και τις νέες μορφές κατανάλωσης εκτός σπιτιού. Αυτό επανασχεδιάζει τον παγκόσμιο χάρτη της ζήτησης. Όσο οι ασιατικές επιχειρήσεις γίνονται σημαντικότεροι αγοραστές, αποκτούν και μεγαλύτερη δύναμη στη διαμόρφωση των τιμών.
Την ίδια ώρα, από την πλευρά της προσφοράς, περιοχές όπως η Βραζιλία, η Κεντρική Αμερική και η Ανατολική Αφρική γίνονται όλο και πιο ευάλωτες στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά άμεση έλλειψη καφέ, αλλά αυξάνει σημαντικά την αβεβαιότητα και υπονομεύει τη σταθερότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι χώρες και οι ποικιλίες που εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα αποκτούν πλεονέκτημα. Γι’ αυτό βλέπουμε και τη Robusta να ενισχύεται, καθώς πρόκειται για ποικιλία πιο ανθεκτική και προσαρμόσιμη σε σχέση με την πιο ευαίσθητη και απαιτητική Arabica.
Όλα αυτά μεταφέρονται, αργά ή γρήγορα, και στην τελική τιμή. Ο κλάδος προσπαθεί να απορροφήσει όσο μπορεί τις πιέσεις, όμως όταν οι διεθνείς τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και το κόστος λειτουργίας αυξάνεται, τα περιθώρια στενεύουν σημαντικά.
Πόσο θα επηρεάσει τον κλάδο η εφαρμογή του κανονισμού για την αποψίλωση των δασών, του λεγόμενου Deforestation Regulation;
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός EUDR, που αφορά την αποψίλωση των δασών, αποτελεί μία ακόμη σημαντική μεταβλητή για την αγορά του καφέ. Πρόκειται για ένα πλαίσιο που αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς, καθώς εισάγει αυστηρότερες απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και συμμόρφωσης.
Η εκτίμηση είναι ότι η εφαρμογή του θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο κατακερματισμό της αγοράς. Ο καφές που θα πληροί τις αυστηρές απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας ενδέχεται να αποκτήσει πριμοδότηση στην τιμή του, ενώ οι προμηθευτές που δεν θα μπορούν να συμμορφωθούν μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολότερη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο να διαμορφωθεί μια δομή διπλής αγοράς. Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη θα θέτει υψηλά πρότυπα και αυστηρούς κανόνες. Από την άλλη, η Ασία θα συνεχίσει να απορροφά μεγάλους όγκους, αποκτώντας ολοένα και μεγαλύτερη τιμολογιακή ισχύ.
Για τον κλάδος εμπορίας και επεξεργασίας καφέ στην Ελλάδα, αυτό σημαίνει αυξημένες απαιτήσεις συμμόρφωσης, μεγαλύτερο διοικητικό και λειτουργικό κόστος, αλλά και πιθανές πιέσεις στις τιμές προμήθειας. Δεν μιλάμε μόνο για μια περιβαλλοντική ρύθμιση. Μιλάμε για έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει συνολικά τη διαθεσιμότητα, την τιμολόγηση και τη λειτουργία των επιχειρήσεων καφέ στην Ευρώπη.
Πόσο σας έχει επηρεάσει το νέο μέτρο για το πλαφόν στα σούπερ μάρκετ;
Η Ελληνική Ένωση Καφέ έχει εκφράσει τον έντονο προβληματισμό της για την επαναφορά του μέτρου του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Πρόκειται για ένα μέτρο που επιβαρύνει περαιτέρω έναν κλάδο ο οποίος τα τελευταία χρόνια λειτουργεί υπό συνθήκες ακραίας πίεσης.
Από το 2021 και μετά, οι επιχειρήσεις καφέ έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με συνεχείς αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και στις πρώτες ύλες, σε αρκετές των περιπτώσεων χωρίς να μετακυλήσουν τις επιβαρύνσεις στην αγορά. Στην πράξη, ο κλάδος απορροφά για μεγάλο χρονικό διάστημα τις ανατιμήσεις, λειτουργώντας με ολοένα πιο συμπιεσμένα περιθώρια.
Ιδιαίτερα το 2025, όταν οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές του καφέ κινήθηκαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 70 ετών, οι επιχειρήσεις του κλάδου έβαλαν ξανά πλάτη. Παρά τις πρωτοφανείς πιέσεις, αποδέχθηκαν να συμβάλουν στην προσπάθεια του Υπουργείου Ανάπτυξης για τον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων, λειτουργώντας με εξαιρετικά περιορισμένα μεικτά περιθώρια κέρδους.
Το έπραξαν με αίσθημα ευθύνης, τόσο απέναντι στην αγορά όσο και απέναντι στον καταναλωτή. Όμως η επαναφορά του ίδιου μέτρου σε μια περίοδο κατά την οποία οι χρηματιστηριακές τιμές παραμένουν εξαιρετικά υψηλές δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας. Ο κλάδος του καφέ αδυνατεί για μία ακόμα χρονιά να επωμιστεί ένα δυσανάλογο βάρος, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές αντοχές των επιχειρήσεων και η ανάγκη βιωσιμότητάς τους.
Η εφαρμογή του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στερεί από τις επιχειρήσεις την απαραίτητη ευελιξία για να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος. Υπονομεύει τη λειτουργία τους και εντείνει τον κίνδυνο διακοπής λειτουργίας ορισμένων εξ αυτών, ιδίως των μικρότερων και πιο ευάλωτων επιχειρήσεων του κλάδου.
Υπάρχει κάποιο νέο από το μέτωπο της μείωσης ή κατάργησης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στον καφέ;
Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στον καφέ, που επιβλήθηκε το 2017, αποτελεί ένα από τα πιο καθοριστικά ζητήματα για την πορεία του κλάδου στην Ελλάδα. Είναι ένας φόρος που επιβαρύνει επιπλέον τις τιμές και, κατά την πάγια θέση της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, πρέπει να καταργηθεί.
Η Ελλάδα είναι μία από τις μόλις έξι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν επιβάλει Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στον καφέ. Η εκτίμησή μας είναι ότι η κατάργησή του θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της τιμής του καφέ κατά περίπου 10%, προς όφελος τόσο των επιχειρήσεων όσο και του Έλληνα καταναλωτή.
Παράλληλα, η αγορά πλήττεται και από το φαινόμενο της παράνομης διακίνησης ποσοτήτων καφέ. Σύμφωνα με τελευταία στοιχεία έρευνας της ICAP CRIF, η παράνομη διακίνηση εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο 10% έως 15% της συνολικής διακίνησης στην Ελλάδα.
Η πρόταση της Ελληνικής Ένωσης Καφέ είναι σαφής. Ένα μέρος των ετήσιων εσόδων από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης να διατίθεται για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης καφέ. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να περιοριστούν οι απώλειες των νόμιμων επιχειρήσεων, αλλά και οι σημαντικές απώλειες για τα κρατικά έσοδα, τόσο από τη μη είσπραξη του ίδιου του φόρου όσο και, κυρίως, από τη μη είσπραξη ΦΠΑ.
Πρόσφατα, το θέμα τέθηκε και στο πλαίσιο της κυβερνητικής ενημέρωσης, μετά από σχετική ερώτηση προς τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη, για το ενδεχόμενο κατάργησης του φόρου. Είναι γνωστό ότι από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στον καφέ εισπράττονται περίπου 150 εκατ. ευρώ ετησίως.
Η απάντηση του κυβερνητικού εκπροσώπου είχε διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, αναγνώρισε ότι επί της αρχής κάθε κατάργηση φόρου κινείται σε θετική κατεύθυνση και ότι κανείς δεν επιθυμεί μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση των πολιτών. Από την άλλη, έφερε στο προσκήμιο τον υφιστάμενο δημοσιονομικό περιορισμό, τονίζοντας ότι κάθε παρέμβαση έχει κόστος και ότι "πρέπει να βγαίνει ο λογαριασμός".
Αυτό δείχνει ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει μεν τη συζήτηση γύρω από τον φόρο στον καφέ, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει άμεση δέσμευση για την κατάργησή του. Για εμάς, όμως, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και εξαιρετικά κρίσιμο. Σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς τιμές παραμένουν υψηλές και οι επιχειρήσεις πιέζονται από όλες τις πλευρές, η κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης θα ήταν μια ουσιαστική παρέμβαση με άμεσο όφελος για την αγορά και τον καταναλωτή.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Θρίλερ με 67χρονο σέρφερ που αγνοείται στο Ηράκλειο Κρήτης - Βρέθηκε μόνο η σανίδα του [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x344/0,1,608,342/crop/both/8d/8df1ae0550ac46d09163aca7d475f6f8.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Φωτιά στην Τραπεζίτσα Κόνιτσας: Τεράστιο εμπόδιο το δύσβατο ανάγλυφο της περιοχής [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/f0/f0142735dd7a4d03a3699a822d8e8a06.jpg?quality=60&404=default&v=2)
