Όρια ηλικίας συνταξιοδότησης: Ποιος και πότε θα πατήσει το "κουμπί" για την νέα αύξηση - Το κρίσιμο 2027 για την Ελλάδα

Ο μηχανισμός που θα ανεβάσει τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης υπάρχει ήδη στον νόμο, και η νέα Έκθεση Γήρανσης της Κομισιόν έχει κάνει ήδη τους λογαριασμούς: 68 έτη το 2030, 70 το 2055, 72 το 2080.

Το ερώτημα δεν είναι πια αν τα όρια θα ανέβουν, αλλά ποια κυβέρνηση θα βάλει την υπογραφή της.

Η επανεξέταση του 2027 πέφτει σε προεκλογική χρονιά, οπότε όλα δείχνουν ότι ο λογαριασμός θα περάσει στην επόμενη κυβέρνηση.

Διαβάστε Επίσης

Πώς η εξαγορά πλασματικών ετών ασφάλισης κατεβάζει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης

Όρια ηλικίας συνταξιοδότησης: Το "κουμπί" υπάρχει ήδη

Κανείς δεν χρειάζεται να νομοθετήσει από την αρχή την αύξηση των ορίων ηλικίας. Το έκαναν οι μεταρρυθμίσεις του 2012 και του 2014. Αυτές ανέβασαν το τακτικό όριο από τα 65 στα 67 έτη και το όριο πρόωρης συνταξιοδότησης από τα 60 στα 62. Παράλληλα έβαλαν στο σύστημα έναν "αυτόματο πιλότο": από το 2021, το ελάχιστο και το τακτικό όριο ηλικίας αναπροσαρμόζονται σύμφωνα με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής στα 65.

Ο μηχανισμός λειτουργεί με ακέραια έτη. Όταν το προσδόκιμο ζωής στα 65 αυξηθεί κατά ένα πλήρες έτος σε σχέση με τη βάση του 2010, τα όρια ανεβαίνουν κατά ένα έτος. Ο έλεγχος γίνεται κάθε τρία χρόνια.

Διαβάστε Επίσης

Συντάξεις Δεκεμβρίου 2026: Πότε πληρώνονται - Οι ημερομηνίες ανά Ταμείο

Μέχρι στιγμής ο μηχανισμός έχει "κλικάρει" δύο φορές χωρίς αποτέλεσμα:

• Το 2021 η αναπροσαρμογή ακυρώθηκε, επειδή η πανδημία COVID-19 είχε μειώσει το προσδόκιμο ζωής στα 65.
• Το 2024 η αύξηση σε σχέση με το 2010 έμεινε κάτω από ένα έτος, οπότε τα όρια έμειναν στα 67 και στα 62.

Η Κομισιόν θεωρεί τον μηχανισμό δεδομένο. Γι' αυτό εξαιρεί την Ελλάδα, όπως και τη Δανία, την Εσθονία, την Ιταλία, την Κύπρο και τη Σλοβακία, από το σενάριο που εξετάζει τη σύνδεση των ορίων με το προσδόκιμο ζωής: η πλήρης σύνδεση είναι ήδη νόμος και περιλαμβάνεται στο βασικό σενάριο. Με άλλα λόγια, όλες οι μακροπρόθεσμες προβολές για τη συνταξιοδοτική δαπάνη της χώρας υποθέτουν ότι το κουμπί θα πατηθεί όταν έρθει η ώρα.

Διαβάστε Επίσης

Διπλή μόνιμη ενίσχυση για τους συνταξιούχους - Επίδομα των 400 ευρώ και αυξήσεις το 2027: Ποιοι ωφελούνται

2027: η επανεξέταση που κανείς δεν θέλει να ανοίξει

Με τον τριετή κύκλο, ο επόμενος έλεγχος πέφτει το 2027. Το ημερολόγιο όμως δεν βολεύει: το 2027 είναι εκλογική χρονιά. Οι πιθανότητες μια κυβέρνηση να ανοίξει συζήτηση για αύξηση των ορίων ηλικίας λίγους μήνες πριν από την κάλπη τείνουν στο μηδέν. Η σύνταξη είναι από τα πιο ευαίσθητα θέματα για τους ψηφοφόρους, και ένα "68" στα πρωτοσέλιδα είναι το τελευταίο που θέλει ένα κυβερνητικό επιτελείο σε προεκλογική περίοδο.

Υπάρχει και ένα πρακτικό "αλεξίπτωτο". Ο μηχανισμός ενεργοποιείται μόνο όταν η αύξηση του προσδόκιμου φτάσει σε ακέραιο έτος. Αν τα στοιχεία της επανεξέτασης του 2027 δείξουν ότι το όριο δεν έχει ξεπεραστεί, ή αν μπορούν να διαβαστούν έτσι, το θέμα κλείνει χωρίς πολιτικό κόστος, όπως έγινε το 2021 και το 2024. Αν πάλι ξεπεραστεί, η πιθανότερη εξέλιξη είναι η απόφαση να μετατεθεί χρονικά ή να συνδεθεί με μεταβατικές ρυθμίσεις που θα εφαρμοστούν μετά τις εκλογές.

Και στις δύο περιπτώσεις, το βάρος πέφτει στην επόμενη κυβέρνηση, όποια κι αν είναι.

2030: η χρονιά που η αύξηση δύσκολα θα αποφευχθεί

Αν το 2027 είναι η χρονιά της αναβολής, το 2030 είναι η χρονιά που οι αριθμοί δύσκολα θα επιτρέψουν νέα αναβολή. Οι προβολές της Κομισιόν "γράφουν" ήδη τακτικό όριο 68 ετών και όριο πρόωρης συνταξιοδότησης 63 ετών για το 2030, για άνδρες και γυναίκες. Οι δείκτες που τροφοδοτούν τον μηχανισμό κινούνται όλοι προς την ίδια κατεύθυνση:

• Το προσδόκιμο ζωής στα 65 ανεβαίνει από 18,7 σε 19,2 έτη για τους άνδρες και από 21,8 σε 22,2 για τις γυναίκες μέσα σε μόλις πέντε χρόνια (2025-2030). Μετά την "παρένθεση" της πανδημίας, η αύξηση συνεχίζεται.
• Ο λόγος εξάρτησης ηλικιωμένων ανεβαίνει από 41,3% σε 44,8% το 2030 και σε 57,5% το 2040. Στην κορύφωση, γύρω στο 2055, φτάνει στο 70,6%, ο δεύτερος υψηλότερος στην ΕΕ μετά την Πορτογαλία.
• Ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας (20-64) χάνει 140.000 άτομα μέχρι το 2030 (από 6,01 σε 5,87 εκατ.) και άλλες 640.000 μέχρι το 2040.
• Ο οικονομικός λόγος εξάρτησης ηλικιωμένων, δηλαδή οι ανενεργοί άνω των 65 προς τους απασχολούμενους 20-64, ανεβαίνει από 55,3% σε 58,2% το 2030 και σε 71,4% το 2040.
• Ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνεται από 1,6% το 2025 σε 1,3% το 2030 και πέφτει στο 0,4% το 2040, καθώς μειώνονται οι ώρες εργασίας.

Υπάρχει και ένα επιπλέον στοιχείο. Στο σενάριο "σταθερού ορίου ηλικίας", η Κομισιόν μετρά πόσο θα κόστιζε να μην εφαρμοστούν νομοθετημένες αλλαγές που δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί, όπως η σύνδεση με το προσδόκιμο ζωής. Η ίδια η Έκθεση σημειώνει ότι το σενάριο αυτό δείχνει και το δημοσιονομικό κόστος αν μια μεταρρύθμιση ανατραπεί όταν πλησιάζει η εφαρμογή της. Όποια κυβέρνηση επιχειρήσει να "παγώσει" τον μηχανισμό το 2030 θα βρει το κόστος της απόφασης ήδη υπολογισμένο στις Βρυξέλλες.

Η Ελλάδα είναι ήδη στην κορυφή της Ευρώπης

Το παράδοξο είναι ότι η χώρα που θα κληθεί να ανεβάσει ξανά τα όρια έχει ήδη από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Με τακτικό όριο 67 ετών για άνδρες και γυναίκες, η Ελλάδα είναι στην πρώτη θέση μαζί με Δανία, Ιταλία, Ολλανδία, Γαλλία και Νορβηγία. Πολλές χώρες της ΕΕ μένουν στα 65 ή και χαμηλότερα, και σε αρκετές οι γυναίκες βγαίνουν ακόμη νωρίτερα. Αν ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός, το 2030 η Ελλάδα θα μοιράζεται με τη Δανία το υψηλότερο όριο στην Ευρώπη, τα 68 έτη.

Η "σκάλα" της Κομισιόν: όλες οι προβλέψεις για την Ελλάδα

Με βάση τον ελληνικό μηχανισμό και τις προβολές προσδόκιμου ζωής της Eurostat (EUROPOP2025), η Κομισιόν προβλέπει την εξής πορεία για τα όρια ηλικίας στην Ελλάδα, ίδια για άνδρες και γυναίκες:

Διαβάστε Επίσης

Τι έρχεται για τις συντάξεις στην Ελλάδα: Τα τρία σενάρια - Ανησυχητική έκθεση της Κομισιόν

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr