Σιδεροπενία: Όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τη νόσο, τα συμπτώματα και τη θεραπεία

Ο σίδηρος είναι ένα πολύτιμο ιχνοστοιχείο για τον οργανισμό μας γι' αυτό και η έλλειψή του χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.

σίδηρος αναιμία σιδηροπενία

Γράφει ο Ευάγγελος Λυμπερόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας Τμήματος Ιατρικής του Παν/μίου Ιωαννίνων

Σιδεροπενία: Όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τη νόσο, τα συμπτώματα και τη θεραπεία
Ο σίδηρος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του οργανισμού. Αποτελεί βασικό συστατικό της αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης δηλαδή που μεταφέρει το οξυγόνο από τους πνεύμονες προς τα κύτταρα. Επιπρόσθετα, συμμετέχει στη λειτουργία των μυών για την παραγωγή ενέργειας, αλλά και ρυθμίζει τον κύκλο ζωής των κυττάρων. Καθημερινά χρειαζόμαστε περίπου 25 mg σιδήρου, τα οποία προέρχονται κυρίως από την ανακύκλωση των γερασμένων ερυθρών αιμοσφαιρίων. Από την τροφή μας προσλαμβάνουμε περίπου 1-2 mg, ενώ μία αντίστοιχη ποσότητα χάνεται καθημερινά από το έντερο.

Τα συμπτώματα από την έλλειψη σιδήρου ή σιδηροπενία

Η έλλειψη σιδήρου (σιδηροπενία) οδηγεί σε ένα πλήθος συμπτωμάτων που περιλαμβάνουν: μειωμένη νοητική λειτουργία, απώλεια μαλλιών, εύκολη κόπωση, μειωμένη σωματική απόδοση, αντοχή και ζωτικότητα, αίσθημα ψύχους, εύθραυστα νύχια και αυξημένη ευαισθησία στις λοιμώξεις. Όταν εξαντληθούν οι αποθήκες σιδήρου του οργανισμού, η σιδηροπενία μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση αναιμίας (σιδηροπενική αναιμία). Υπολογίζεται ότι αναιμία παγκοσμίως εμφανίζει το 25% του γενικού πληθυσμού, με τη σιδηροπενία να αποτελεί το βασικότερο αίτιο.

Σε τι μπορεί να οφείλεται η σιδηροπενία

Υπάρχουν πολλά αίτια που οδηγούν σε σιδηροπενία. Τα σημαντικότερα αφορούν σε αυξημένες απώλειες σιδήρου που δεν μπορούν να αντισταθμιστούν με την από του στόματος πρόσληψη. Τυπικά παραδείγματα είναι η αυξημένη απώλεια αίματος με την έμμηνο ρύση στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και η απώλεια αίματος από το έντερο. Τονίζεται ότι σε κάθε περίπτωση σιδηροπενίας πρέπει να γίνεται διερεύνηση του αιτίου. Αν αυτό δεν είναι σαφές, πρέπει να γίνεται έλεγχος του γαστρεντερικού με κολονοσκόπηση και γαστροσκόπηση για την αποκάλυψη υποκείμενης παθολογίας, πχ νεόπλασμα εντέρου. Η κύηση αποτελεί μία κατάσταση αυξημένων αναγκών σε σίδηρο και για το λόγο αυτό οι εγκυμονούσες συχνά λαμβάνουν σκευάσματα σιδήρου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε ορισμένες καταστάσεις ο ολικός σίδηρος του οργανισμού μπορεί να είναι φυσιολογικός, αλλά να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί (λειτουργική σιδηροπενία). Τέτοιες καταστάσεις είναι η καρδιακή ανεπάρκεια, η νεφρική ανεπάρκεια, οι νεοπλασίες και τα διάφορα φλεγμονώδη νοσήματα.

Η διάγνωση και η θεραπεία της σιδηροπενίας

Η διάγνωση της σιδηροπενίας γίνεται με απλές εξετάσεις αίματος (σίδηρος ορού, σιδηροδεσμευτική ικανότητα ορού και φεριτίνη ορού), τις οποίες αξιολογεί ο κλινικός ιατρός.
Η θεραπεία της σιδηροπενίας περιλαμβάνει την αντιμετώπιση του αίτιου που την προκάλεσε και την αποκατάσταση του ελλείμματος σιδήρου. Υπάρχουν πολυάριθμα σκευάσματα σιδήρου για από του στόματος χορήγηση και αποτελούν την πρώτης γραμμής θεραπεία.

Ωστόσο, η από του στόματος χορήγηση σιδήρου εμφανίζει σημαντικούς περιορισμούς:

1) Εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών από το γαστρεντερικό, όπως δυσκοιλιότητα και μετεωρισμός ("φούσκωμα").

2) Μειωμένη αποτελεσματικότητα δεδομένου ότι όσο και μεγάλη να είναι η χορηγούμενη δόση, ο οργανισμός μπορεί να απορροφήσει μόνο μία μικρή ποσότητα (10-20%). Σε ορισμένες μάλιστα καταστάσεις που υπάρχει οίδημα του εντέρου ή φλεγμονή στον οργανισμό, η απορρόφηση του σιδήρου από το έντερο είναι πολύ περιορισμένη.

3) Αλληλεπίδραση με την τροφή και άλλα φάρμακα (ο σίδηρος πρέπει να λαμβάνεται με το στομάχι άδειο και μακράν της χορήγησης άλλων φαρμάκων),

4) Ανάγκη για μακροχρόνια θεραπεία (πχ 6 μήνες) ακόμη και αν το αίτιο που προκάλεσε τη σιδηροπενία έχει αποκατασταθεί. Είναι γεγονός ότι λίγοι ασθενείς λαμβάνουν συστηματικά για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα τη θεραπεία τους.

Το αποτέλεσμα των παραπάνω περιορισμών της από του στόματος σιδηροθεραπείας είναι ότι σημαντικό ποσοστό των ασθενών δεν αναπληρώνει ποτέ το έλλειμμα σιδήρου και συνεχίζει να ζει με σιδηροπενία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την υγεία του.

Εναλλακτική μορφή χορήγησης σιδήρου αποτελεί η ενδοφλέβια χορήγησή του. Στις περιπτώσεις αυτές ο ασθενής εισάγεται στο νοσοκομείο και λαμβάνει ενδοφλέβια τον σίδηρο που του λείπει σε μία ή δύο δόσεις. Η έγχυση του σιδήρου κρατάει τουλάχιστον 15 λεπτά και ακολουθείται από ένα διάστημα παρακολούθησης μισής ώρας. Στη συνέχεια ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του. Η εμφάνιση αλλεργικών αντιδράσεων είναι σήμερα σπάνια σε σύγκριση με τις παλαιότερες μορφές ενδοφλέβιου σιδήρου. Έτσι, σε περιπτώσεις που ο από του στόματος σίδηρος δεν μπορεί να χορηγηθεί ή είναι αναποτελεσματικός, ενδείκνυται η ενδοφλέβια αναπλήρωσή του.

Συμπερασματικά, η σιδηροπενία (με ή χωρίς αναιμία) είναι μία πολύ συχνή κατάσταση, η οποία οδηγεί σε πολυάριθμες αρνητικές συνέπειες για την υγεία. Η διάγνωση της σιδηροπενίας γίνεται εύκολα με μία απλή εξέταση αίματος. Πρώτη προτεραιότητα είναι να βρεθεί το αίτιο που οδήγησε στη σιδηροπενία και να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Δεύτερη προτεραιότητα είναι να αναπληρωθεί το έλλειμμα σιδήρου. Η θεραπεία πρώτης εκλογής είναι τα από του στόματος σκευάσματα σιδήρου. Στην περίπτωση που αυτή η θεραπεία δεν γίνεται ανεκτή ή είναι αναποτελεσματική, τότε έχει θέση η ενδοφλέβια σιδηροθεραπεία.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΣΠΕΥΣΜΕΝΑ ΣΤΟ «ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ» 11 Απρ 2021 | 19:09

Νανά Παλαιτσάκη - Το μήνυμά της μέσα από το νοσοκομείο μετά το σοβαρό καρδιακό επεισόδιο - Τι είπε για το εμβόλιο που έκανε

"Είχα οξύτατο πόνο στο στήθος, κρύο ιδρώτα, απώλεια στήριξης και πρόβλημα όρασης" έγραψε στην ανάρτησή της η Νανά Παλαιτσάκη - Τι ανάφερε για το εμβόλιο

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ 11 Απρ 2021 | 08:51

Ολιστική αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον στο Αιγινήτειο νοσοκομείο

Η ολιστική προσέγγιση μιας πάθησης όπως η Πάρκινσον μπορεί να αλλάξει την ποιότητα ζωής για τους ασθενείς.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ 09 Απρ 2021 | 11:35

Η μία κίνηση για να κρατήσουμε μακριά μικρόβια, ιούς και αλλεργιογόνα

Μπορεί αυτή την περίοδο να έχουμε επικεντρωθεί στον SARS-COV-2, ωστόσο δεν είναι ο μόνος ιός που μπορεί να μας βάλει σε περιπέτειες υγείας.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ 09 Απρ 2021 | 09:12

Στόχος υγιής καρδιά: 5 συμβουλές που πρέπει να υιοθετήσετε

Ναι, η υγιεινή διατροφή και η άσκηση συμβάλουν στην καρδιαγγειακή μας υγεία. Δεν είναι όμως τα μόνα που αξίζει να έχουμε στο μυαλό μας.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ 06 Απρ 2021 | 09:02

Μην αφήνετε τίποτε να σας στερεί μία πλήρη και απολαυστική ερωτική ζωή

Η κόπωση της καθημερινότητας, το άγχος, οι ορμονικές διακυμάνσεις, είναι όλα τους καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την ερωτική σας διάθεση. Τώρα υπάρχει μία φυσική και αποτελεσματική λύση.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ 05 Απρ 2021 | 16:30

Συμπτώματα εμμηνόπαυσης: Πώς δεν θα σας δυσκολέψουν την καθημερινότητα

Έχουμε μάθει να περιμένουμε ότι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης θα μας κάνουν… τη ζωή δύσκολη και θα επηρεάσουν τις προσωπικές μας σχέσεις. Ωστόσο, σήμερα αυτό είναι μύθος!

ΝΕΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 05 Απρ 2021 | 13:14

Ο Πιερρακάκης ετοιμάζει "βιβλιάριο υγείας" στο κινητό μας- Θα έχει το ιστορικό, τις εξετάσεις και τα φάρμακα κάθε ασθενούς

Βιβλιάριο υγείας στο κινητό μας ετοιμάζει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκος Πιερρακάκης

ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕ...ΣΠΟΝΤΕΣ 04 Απρ 2021 | 17:08

Οι ανατρεπτικές ευχές Πολάκη στον Άδωνι Γεωργιάδη για το χειρουργείο: "Θέλουμε να νικήσουμε τους αντιπάλους μας όταν είναι υγιείς"

Φυσικά δεν έλλειψαν και οι "σπόντες" για τις παρεμβάσεις που είχε κάνει ο Άδωνις Γεωργιάδης στον χώρο της υγείας, όταν είχε διατελέσει υπουργός στο παρελθόν.

ΝΕΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ 04 Απρ 2021 | 13:42

Αδωνις Γεωργιάδης για τα μηνύματα μίσους μετά την περιπέτεια της υγείας του: "Είμαι συγκλονισμένος με όσα διάβασα"

Κάτω από την χθεσινή ανάρτηση του κ. Γεωργιάδη, μαζί με τα περαστικά και τις ευχές για την υγεία του υπήρξαν και πολλά σχόλια μίσους.

ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ 28 Μαρ 2021 | 15:35

Η Μαρίνα Πατούλη πήρε εξιτήριο από το νοσοκομείο: "Πρέπει να αφήνουμε πίσω μας ότι μας πληγώνει" [βίντεο]

"Αυτή τη στιγμή προέχει η υγεία μου, γιατί έχω να μεγαλώσω ένα παιδί και πρέπει να σταθώ δίπλα του" τονίζει η κα Πατούλη.