Το σύνηθες κατοικήσιμο διαμέρισμα έχει πάντα τη δομή του: κλειστά δωμάτια με σαφείς λειτουργίες, έναν διάδρομο που τα συνδέει γύρω από ένα κεντρικό στέλεχος, πόρτες που ανοιγοκλείνουν οριοθετώντας τον ιδιωτικό χώρο. Αυτή η κατανομή ανταποκρίνεται σε πρακτικές ανάγκες ακουστικής, φωτός, αερισμού και ρυθμών της καθημερινής ζωής. Παράλληλα, όμως, επιβάλλει μιας μορφής ακαμψία στον τρόπο που ο κάτοικος βιώνει και κατοικεί τον χώρο του: οι διαδρομές, οι κινήσεις, ακόμα και οι συνήθειες, προκαθορίζονται από τη σκελετική αρχιτεκτονική του κτιρίου.

Το γραφείο RDTH architekti της Πράγας, σε ένα διαμέρισμα 101 τετραγωνικών μέτρων στη συνοικία Dejvice, αποφάσισε να αμφισβητήσει αυτό το πρότυπο. Το αποτέλεσμα είναι ένας χώρος που οι αρχιτέκτονες του ονόμασαν απλά "No-Wall Apartment", ένα διαμέρισμα χωρίς τοίχους, και που σήμερα λειτουργεί ως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα σύγχρονης κατοικίας στην Κεντρική Ευρώπη.

Ο κεντρικός πυρήνας που αντικαθιστά τους τοίχους

Η επέμβαση ξεκίνησε από μια ριζική απόφαση: σχεδόν όλοι οι αρχικοί τοίχοι αφαιρέθηκαν. Η μόνη εξαίρεση στον κανόνα ήταν η πόρτα της τουαλέτας, το τελευταίο οχυρό ιδιωτικότητας που κανένα αισθητικό πρόγραμμα δεν μπορεί να αντικαταστήσει. Στη θέση των κατεδαφισμένων τοίχων και των πορτών εισήλθε ένα μονολιθικό έπιπλο, ένας συμπαγής όγκος ενσωματωμένης κατασκευής που τοποθετήθηκε στο κέντρο της κάτοψης, ελαφρώς στραμμένος ως προς τον άξονα της. Αυτή η μικρή στροφή δεν είναι τυχαία: διαμορφώνει γύρω της μια σειρά από λειτουργικές ζώνες που επικοινωνούν μεταξύ τους χωρίς να συγχέονται.

Η τελική αίσθηση είναι παράδοξα πλούσια για ένα χώρο που χαρακτηρίζεται από απουσία. Το διαμέρισμα βιώνεται ταυτόχρονα ως ένα ενιαίο loft και ως μια κατοικία. Μπορεί να λειτουργήσει ως μονοκάμαρο ή να αποκτήσει τη λογική τεσσάρων διακριτών χώρων, ανάλογα με τον τρόπο χρήσης, τη στιγμή της ημέρας και τις ανάγκες των ενοίκων. Η ιεραρχία του χώρου δεν προκύπτει πλέον από σκληρά όρια, αλλά από τη ροή της κίνησης, τις εναλλαγές της ατμόσφαιρας και τις οπτικές σχέσεις ανάμεσα στις ζώνες.

Δύο κουζίνες και ένα λυτό πρόγραμμα χρήσης

Ένα από τα πιο αναπάντεχα στοιχεία του σχεδιασμού είναι η ύπαρξη δύο κουζινών. Η πρώτη, ενταγμένη στον χώρο καθιστικού, λειτουργεί ως ένας οικιακός καφέ, ένας χώρος για πρωινά, ελαφριές προετοιμασίες και άτυπη κοινωνικότητα. Δεν είναι σχεδιασμένη για εντατική μαγειρική και μπορεί στο μέλλον να μετατραπεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Η δεύτερη κουζίνα, πιο βαθιά μέσα στο διαμέρισμα, περιέχει όλες τις απαραίτητες οικιακές συσκευές μαζί με ανοιχτά ράφια, πλυντήριο και στεγνωτήριο. Μια κουρτίνα που κινείται μπορεί να την αποκρύψει εντελώς ή να την ενσωματώσει στον ενιαίο χώρο.

Αντίστοιχη λογική διέπει και τον χώρο της τουαλέτας που βρίσκεται πίσω από τον κεντρικό όγκο. Ο χώρος ντους παραμένει κλειστός, αλλά ορισμένες λειτουργίες, όπως ο νιπτήρας, επεκτείνονται πέρα από τα όρια του μπάνιου και ενσωματώνονται στο ευρύτερο περιβάλλον κατοίκησης. Ο τοίχος γύρω από την τουαλέτα κατασκευάστηκε από μπλοκ γυάλινου σκυροδέματος, υλικό που επιτρέπει τη διέλευση του φωτός χωρίς να προδίδει ορατότητα.

Φως, ύλη και ελάχιστη παλέτα

Η ατμόσφαιρα του χώρου καθορίζεται από μια συγκρατημένη υλική παλέτα. Τον εκτεθειμένο σκελετό σκυροδέματος αποκαλύπτει την ωμή δομή του κτιρίου, ενώ τα σοβατισμένα εξωτερικά τοιχώματα, το παρκέ δρυός, οι κουρτίνες συσκότισης και τα ημιδιάφανα γυάλινα μπλοκ μαλακώνουν το εσωτερικό. Τα λευκά ενσωματωμένα έπιπλα έρχονται σε αντιδιαστολή με την υφή του σκυροδέματος, ενώ μεμονωμένα κινητά αντικείμενα, φυτά και προσωπικές αναμνήσεις προσθέτουν ζεστασιά και χαρακτήρα στον χώρο.

Ο φωτισμός ακολουθεί την ίδια αρχή της μείωσης. Ένα ενιαίο ψηφιακά ελεγχόμενο κύκλωμα ρυθμίζεται μέσω κινητών συσκευών ή επιλεγμένων φυσικών διακοπτών. Δεν υπάρχουν χωριστά "σενάρια" φωτισμού για χωριστά δωμάτια, γιατί τα χωριστά δωμάτια δεν υπάρχουν.

Η πόλη ως επέκταση του σπιτιού

Ένα από τα λιγότερο εμφανή αλλά ουσιαστικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού είναι η σχέση του με το αστικό περιβάλλον. Το διαμέρισμα βρίσκεται σε μια γειτονιά όπου, σε ακτίνα δέκα λεπτών με τα πόδια, συγκεντρώνονται σούπερ μάρκετ, εστιατόρια, αθλητικές εγκαταστάσεις, πάρκα, πολιτιστικά ιδρύματα, μεγάλη βιβλιοθήκη και σταθμός μετρό με σύνδεση στο διεθνές αεροδρόμιο. Αυτή η πληρότητα σημαίνει ότι το ίδιο το σπίτι δεν χρειάζεται να αποθηκεύει τον κόσμο: παραμένει ελεύθερο, ανοιχτό, ευέλικτο.

Η "ανοιχτότητα" ως επιλογή

Σε τελευταία ανάλυση, το No-Wall Apartment δεν είναι ένα μανιφέστο κατά της ιδιωτικότητας ούτε μια άρνηση της ανάγκης για χώρους ανάπαυλας. Είναι μια πρόταση για μια πιο συνειδητή σχέση με τον χώρο, μια κατοικία που εξελίσσεται μαζί με τον άνθρωπο που τη ζει. Πρόσθετα χωρίσματα, κουρτίνες ή νέα έπιπλα μπορούν να εισαχθούν οποτεδήποτε, καθιστώντας τον χώρο ικανό να προσαρμοστεί σε νέες ανάγκες χωρίς κατεδαφίσεις και ανακαινίσεις. Η απόφαση επομένως για ανοιχτότητα δεν είναι οριστική. Είναι η χωροθετική εφαρμογή του "ουδέν μονιμότερο του προσωρινού".

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr